leclus naluraliler, et hoc non propter probabilem rationem persuasus sine omni objecli evidentia, quia credit auditui istorum, vel propriai conceptioni, multo forliuspolest intellectus alicuicredibili fide acquisita sine fide infusa firmiter adha:^rere et acquiescere propter auditum, ubi credit dicentibus hoc.
Quartum. Pra^tcrea, si fides esset a Deo infusa, tanquam necessaria ad credendum, non potest quisactu suo fidem corrumpere, consequens est falsum. Consequentia probatur, quia cum talis fides sit tantum a Deo, et non ab actibus nostris, non poterit per actus noslros annihilari, nec aliquo modo corrumpi, nec eliam demerendo etiam per maximum peccalum, ut per odium Dei potest quis fidem suam corrumpere, unde et da^mones credunt fide in- Jacobi 2. fomii; ergo si ponatur talis fides infusa, nullo modo possetcorrumpi, quod non videlur.
Quinium. Pr^eterea, si aliquis habilus est ad fidem, quam non potest tota natura, nec tota coordinatio agenlium naturalium attingere, ille erit simpliciter perfectior omni habilu, quem potest homo ex puris naturalibus acquirere. Sed fides si ponatur infusa, cst hujusmodi, quianon potest ex omnibus naturalibus suis, ut ex coordinatione agentium omnium naturalium et actuum suorum eum in se gignere, neccausare; crgohujusmodi fides, si ponatur, erit habilus nobilioromni habitu acquisito, ut habitu scientia? conclusionum, et intellectu principiorum; sed hoc videtur falsum, quia sicactus fidei esset perfectior actu seiendi et intclligendi, cum perfeclior actus correspondeat perfectiori habitui; sed hoc falsum esl.
Contra, ad Ileb. i\. Sine fide im' possibile esl placere Deo. Nihil autem acquisitum ex puris naturalibus rcddit hominem placentem Deo, nec gratum; et quod loquatur etiam de fide infusa, patet per illud. 1. Corinlh. 12. Ad haec excellentiorem viam vobis demonslro; postea loquitur de virtutibus Theologicis infusis.
Cerluni esl dari in nobis rcspeclu credendorum, fidem acquisitam; conslat enim quod puer non baplizitlus inler nos educalus, sicul alii, crederet, et errans in uno arliculo, caBteris credit tantum ex acquisiia, et probat cx Apos* tolo.
Circa istam qucBstionem sic pro- ^ cedam: Primo declarabo de qua vide Rifide cerlum est quod habemus eam. 23.*art. i. Secundo, tangam aliquid, quod non ^^^^^- est ita manifcstum nobis, scilicet quod habeamus fidem infusam. Tertio, dicam ad qua^stionem.
De primo, dico quod certum estFidemacquod respectu islorum creditorum ^a^bem,!!^ revelalorum, nos Chrisliani habe- ^^^J'*^*" mus fidem acquisitam, quia credimus firmiter Ecclesia) testificanti hujusmodi esse revelata a Deo, et ipsam in hoc veram esse. Unde Augustinus in epislola contra fundamentum Manichcfii: Non crederem Evangelio, nisi crederem Ecclesise. Quod habet per hoc, quod aliquos libros accipimus, aliquos non, quia aliquos Ecclesia admisit, et aliquos non.
Unde libris Canonicis non est credcndum, nisi quia primo credimus Ecclesiae approbanti, et asse- DIST. XXIII. QUiESTIO UNICA.
Piier Hebrseus inter D08 etiucatuB, crederet iJe acquisila qu8B lou iufu- 4.
BrraDB in lao articU' lo credit aliis taaiuQ] fide icquisila.
renti, et tradenti illos. Licet enim aliqui libri auctoritatem habent ex auctoribus suis, non tamen creditur eis, nisi quia Ecclesia^ approbanti et teslificanti illos esse veraces. Unde ibidem dicit Auguslinus: Evangelium ISazarenorum non admitlam, quia nec Ecclesia admisit; fidem ergo acquisitam habemus ex teslimonio Eeclesiee. Ergo si nulla esset in me fides infusa, possem credere quod Ecclesia bene credit, et bene determinavit, sicut si crederem alias historias bene admissas propter veritatem eas credentium;. et sic audiendo eas acquiro habitum credendi istorum diclis. Patet ergo quod habemus fidem acquisitam adhaerendo testirhonio Ecclesia), et sic Evangelio potest credi ex sola fide acquisita.
Hoc etiam palet, si puer Judaeus nutriretur nobiscum, potest habere fidem acquisitam de omnibus, qua^ creduntur in Ecclesia, ut potest credere mundum incepisse, et Filium Dei incarnari, et alios articulos fidei ex solo auditu, sicut ego credo Romam esse, quam non vidi.
PrcBlerea, ponatur quod aliquis baptizatus habens fidem infusam, et credens omnes articulos fidei postea erret circa unum articulum, et non circa alios, manifestum est quod talis experilur in seipso, et nos experimur de illo quod ita firmiter adheeret, et assentit illis articulis, circa quos non errat, sicut prius, quando omnes credit. Sed illis arliculis, quos credit, non assentit fide infusa, cum ipsa non stet cum heeresi, vel si stet cum ha^resi, oporteret talem prius habuisse plures fides infusas, ut tot, quot arliculis credidit, quod falsum est; ergo talis errans circa unum articulum, et credens aliis, credit illis fide acquisita; hanc autem non acquisivit pro inslanti, pro quo erravit circa unum articulum, quia ha^resis illa non fuit dispositio ad fidei generationem pro tunc, imo magis ad oppositum; ergo ante errorem habuit fidem acquisitam.
Praeterea, Apostolus ad Roman. 10. arguit sic: Quomodo credent eiy quem non audierunt? Quomodo autem audient sine prsedicante? et concludilur, ergo fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi, Sed talis fides, quee habeturex auditu a prcedicante verbum Dei, non est fides infusa, sed tanlum acquisita, quia non oportet talem credentem per pra3dicationem de verbo Dei, statim habere bonos mores, quia ponitur quod sit tunc in peccato mortali, quando audil praedicantem, et ei assentit; fides enim infusa non infunditur a Deo, nisi quando charilas infunditur; ergo talis habet fidem acquisitam, quia firmiter credit pra?dicanti verbuni Dei, propter hoc forte, quia videt miracula ipsum facere, quae non potest facere nisi virtute Dei, quem scit non posse decipi, nec velle fallere per hujusmodi miracula; habet talis fidem acquisitam quce praecedit charitatem, et tunc forte hic habet voluntatem peccandi.
Ex his sequitur notabile corollarium, quod propter credulitatem articulorum revelatorum, qua homo firmiter credit omnes arliculos revelatos, non oportet ponere fidem infusam. Heec autem fides non est opinio, sed est certior, quia cum 5.
Ad cum fide sioiul iDfuodatur charitas.
6.
Fides acqui:*ilaperfectior opiniooe, et iraper'- feclior scieolia.
opinione stat formido ad aiiam partem, non cum lide ista, cum non dubileturde veritate asserentis, nec per consequens dubitatur de dicto asserentis ista, et certior est fide, quam habemus de geslis Romanorum, et hujusmodi, cum acquiritur ex hoc quod non dubitatur de vcritate Dei et Ecclesia3. Est tamen ista fides imperfectior scientia, quia non est circa cerlum ex evidentia objecti, sed quia non dubitatur de veritate asserentis, et in hoc assimilatur ha3C fides fidei infusae, quia utrumque respicit veritatem asserentis, qufle est ratio assentiendi objectis utriusque fidei. Tenendum ergo est tanquam certum, quod in nobis respeclu revelatorum in Scriptura est fides acquisita, et ex aclibus nostris generata.
Fidem infusam ponendam, qua asseuliantur omnibas assertis a Deo, eamque esse unicam, quia ratio formalis assentiendi, nempe Dei revelatio, vel dictio est una. Conlra hunc modum dicendi objicit quinque fortissimas rationcs. Vide Scholium htc positum num.6.
7. De fide aulem infusa non est cer- Fidesiufu- i^jj^ quomodo sit in nobis ponenda.
quoniodo.
ea an »tm auomodo' tamen potest dici quod in aliquo est similis fidei acquisito}, quia sicut ibi assentitur, quia creditur veritati testificantis non propter evidentiam objecti, sic hic cum assentitur alicui revelato a Deo, quia assentitur verilati Dei asserentis, et quia Deus supernaturaliter revelat. Ideo heec fides infusa pro tanto est supernaturalis, quia non creatur nisi a supcrnaturali creante, cui potissime assentitur, quia credens sic nulli assentiret, nisi quia Deo primo credit. Et secundum hoc Quomod patet quomodo haec fides esl cumcum »Di| ffinigmate, quia non creditur articulo fidei ex evidenlia objecli, sed quia assentilur veritati a^erenlis illum.
Ex hoc etiam apparet secundum unitasad< unam opinionem de unitate habitiis u°niuTe!-^ fidei, qualiter ipsa potest esse una ^***^®- respectu omnium crodibilium articulorum, quia scilicet propter unitatem asserentis et revelantis, qua3 est ratio assentiendi omnibus credibilibus supernaturaliter.
Si enim habeo habitum, quo credo te esse veracem, credo omnibus quae asseris propter illum habitum, non quia assentio illis primo secundum propriam rationem cujuslibet illorum, sed quia assentio revelanti, et credo veritatem ejus, et secundum hoc fides infusa respicit omnia credibilia, ut revelata a Deo non sub propriis rationibus; et ideo una fides polest esse de omnibus credibilibus quantumcumque diversis et alterius rationis. Omnia enim talia habent rationem objecti credibilis, quia a Deo revelata, et ideo in omnibus est eadem ratio credendi, propter quod habitus fidei unus erit.
Sed contra hanc viam arguo pri- g mo sic, si fides infusa respicit primam veritatem revelantem arliculos, et creantem assensum de illis, de quibus est fides, non quia habent rationem objecti fidei, sequitur quod nunquam aliquis assentiet fide huic, quod est, Deum esse trinum et unum, quia ipsum est revelatum. Si dicatur quod ei assentio ex fide infusa, ergo magis assensio illi, hoc esse revelatum, quam Deum esse DIST. XXIII. QUiESTIO UNIC.
trinuin et unum, sicut magis assentiendum est medio propter quid quam conclusioni. An priu» Item, si assentio isti, hoc esse credo hoc ^ i- • esse reve- revelatum per fidem, formalis ratio quam esee assenticndi alicui ex lide infusa est, ^*^"™' quia est revelalum; ergo assentio huic, hoc est revelatum, quia revelatum est hoc esse revelatum, et erit ita processus in infinitum, et non erit dare primum cui assentio. Si dicas quod non creditur ei, quia hoc est revelatum, quia est revelatum hoc esse revelatum, sed creditur ei fide acquisita, et non fide infusa, tunc fides infusa dependeret a fide acquisita, sicut a principio; non enim poteris dicere quod propter evidentiara ei adha^res, quia non est evidens ex terminis. 9. Prceterea, ratio formalis objecti r^aUoDUpo. ''^alis, non videtur esse relalio, sed objec^um ^^^^ revelatum in hoc objecto, quod ^*^^'j^* ''^* est Deum esse trinum et imum, et non dicit nisi relationem rationis, cum esse revelatum, sicut et esse cognitum, non dicitultra hoc, Deum esse Trinum et ununi, nisi relationem rationis; ergo esse revelatum non polest esse ratio formalis objectiva, qua per fidem credis Deum esse Trinum et unum. Si enim tendis credendo in Deum Trinum et unum, et alios articulos fidei, quia est revelatum, tunc ratio formalis cujuslibet credibilis esset relatio rationis, quod est inconveniens, cum habitus realis objectum habeat formaliter reale, et rationem realem formalem objectivam; ergo esse revelatum, cum sit sola res rationis, non potest esse formalis ratio credendi hoc, quod est Deum esse Trinum et unum.
Praeterea, in primo recipiente fidem sufficit fides acquisita, sicut in Paulo; ergo similiter et in omnibus aliis posterioribus recipientibus fidem, sufficit fides acquisita, ut credant omnia credenda. Consequentia probatur, quiasecundum Augustinum super illud Psalm. 77. Suscipiant montes pacem, Inferiores itluminantur per superiores, et ideo magis ipsi. Antecedens probatur per hoc, quia ex naturalibus puris, includendo habitum acquisitum, potest quis assentire firmiter illi, quem scit esse veracem magis, quam aliquem hominem, sicutPaulus, et primi qui receperunt fidem; ergo Paulus, et primi habentes fidem potuerunt ex ipsis naturalibus assentire omnibus a Deo revelatis per fidem acquisitam; ergo propter assentire non requiritur fides alia, etiam si esse revelatum sit formalis ratio credendi Deum esse Trinum et unum, quia primus habens de hoc fidem per habitum acquisitum tantum, credit Deum trinum et unum.
Praeterea, licet nullus homo po- 10. tuit naturaliter invenire sacram doctrinam, tamen post ipsam inventam et revelatam alicui, et ordinate traditam, potest homo naturaliter acquirere eam, et revelatse adheerere sola fide acquisita; ergo tali ad credendum sufficit fides acquisita, quia aliter infusa esset frustra, et ipsa non est certior fide acquisita, ut probatur, quia non est major certitudo conclusionis quam principii; sed quod credimus Deum esse Trinum et unum, dependet ex certitudine ejus, Deum esse Triniim et unum, esse revelatum a Deo, quia Aposfolus dixit hoc sibi esse revelatum. Sed si audissem eum dicentem hoc sibi esse revelalum, credidissem fide acquisita hoc esse revelatum; ergo fides acquisila certior esset fide infusa; ergo non ponenda fides infusa, ul ponit prior opinio, scilicet habere formalem rationem objecti ex revelatione divina.
SCHOLIUM m.
Secundus modus ponendi fidem infusam, quod cum ex terminis^non possit haberi veritas credibilium, mediale vel immediate, infundit Deus habilum suppientem vicem objecti, quo credibilibus assentiamur, ejus tamen objectum primarium est Deus in se, et non ut revelans, ulposuit primus modus.
Secundo potest dici quod fides infusa secundum alium modum ponenda est in nobis, quia licet credibilia, ut Dcum esse Trinutn et icnum, aliqualiter a nobis possunt naluraliter cognosci, ut in generalibus conceplibus entis veri, tamen ex conceptu terminorum in particulari a nobis naturaliter non cognoscuntur, quia Deum hic non cognoscimus, ut est qucBdam singularitas, sed solum secundum intentiones generales, et ideo Deum esse Trinum et unum, non est nobis evidens ex terminis. Termini enim, ut sic in universali a nobis apprehenduntur, non sunt termini propositionis immediatse, sed magis propositionis neutra^, propter quod in nobis ex apprehensione terminorum non potest causari assensus fidei. Sed si intelligeremus terminos in particulari secundum proprias raliones, tunc moverent multum ad apprehensionem simplicem sub propriis eorum rationibus; et secundo ad compositionem terminorum in proposilione immediata. Sed quia in via non movent sic intellectum, ideo ex tali apprehensione terminorum non habemus assensum propositionum immediatarum, propter quod nihil movel intellectum nos-Irum naturaliter ad causandum assensum islis credibilibus, quod se tenet ex parte objecti. Ideo Deus supplet vicem objecti creando assensum per hoc quod infundit habitum fidei, quee inclinat intellectum in objectum fidei, ut ei assential, ut, sicut si termini arliculorum fidei imperfecte moventes ad causandum assensum imperfectum, tunc ex frequentia actuum imperfectorum terminorum in arficulis generaretur a nobis assensus imperfectus. Sic Deus infundit in nobis habitum fidei inclinantem in assensum articulorum, ita tamen quod fides respicit Deum, de quo formantur articuli, quibus ut objectis secundariis, assentimus per habitum fidei.
Sed iste assensus non est ex evidentia terminorum, sed ex habilu inclinanle, quo assentimus omnibus credibilibus, qua3 aut sunt necessaria, ut Deum esse Irinum et unum, aut contingentia, ut incarnatio filii Dei, et resurrectio mortuoruni, et hujusmodi, quia dependent ex libertate divinae voluntatis, licet ut prcBdestinata jam sunt necessaria, et sic necessilas eorum est conditionata. Ista tamen necessaria et confingentia non videmus ex evidentia rei, nec intuitive, ut nala sunt videri; ideo assensus, quem causat in nobis fides infusa, non est ita perfectus, sicut erit quando videbimus Deum, sicut est.
Dcr.8 infiiDdit babitum fuU quo iDcli- DaDinr ad aFseDlicuduni his quorura veritateni ei lermiois cogoo 8cimo0.
HabitU9 6 deiioclioa ioarticQlo et io esse revelatum eorom aeqoariter.
DIST. XXIII. QU^STIO UNICA.
Secundum igitur hunc modum ponendi fidem infusam, esl dicendum quod per eamdem fidem infusam assentio huic: Deus est frinus et tmuSy et quod hoc sit a Deo revelatuniy nec credo unum, quia credo aliud. Sed habitus iste immediale inclinat in utrumquc, et in alios articulos, sicut si ex objectis causaretur; et ipsa fides sic inclinans non facit objecta esse pra^sentia, sicut scientia inclinans intellectum in intelligibilia non facit ea esse preesentia intellectui secundum rationem habilus, ita quod reprsesentet ea, sed hoc fit per species. Quod si objeclum esset praesens in specie, ei posset movere, scientiaadhucmagis inclinaret ad objectum illud quam in aliud; et homo faciliusinclinaret, et cognosceret ex tali objecto quam ex alio, cujus nunquam habitura habuit. 13. Sic in proposito, licet credibilia non sint praesentia per fidem infusam, ita quod repreesentet objecta, sicut nec aliquis alius habitus facit, sed aliunde habet homo quod fiant sibi aliquo modo cognita, ut per auditum vel scripturam, tamen inclinat in credibilia primo, sicut in objecta sua, ita tamen quod respiciat Deum, ut primum objectum de quo sit, ut formalem rationem objecti, per quam respicit objectum suum. Fides io- Et sccundum hoc patel difTerenlia a?qSi8?Ui ^^^^^^ fidem infusam et fidem acquidifferi. sitam, quia in fide acquisila ratio tendendi in aliquid creditum est veritas testiflcantis et asserentis illud, cui asserenti ut vero creditur; sed sic non est universaliler de infusa, ipsa enim esl de ipsis credibilibus.
ut articulis respicientibus primam veritatem, in qua sunt omnes veritates, sicut primum objectum, non sicut de eo a quo sunt causaliter aliae veritates revelatae. Secundum istam viam, quamvis articuli non sint prflesentes, ut objecla, nisi quando prius revelantur, cum non tendit in eos, qui credit, primo revelatos, non enim respicit pro formali objecto ipsum revelari, sed ipsos articulos in re. Conveniunt tamen, quia ulraque est habens obscuritatem, quamvis enim inclinant firmiter in objecta, non tamen faciunt ea esse evidenter praesentia, nec inclinant propter evidentiam objectorum, quam habent in se, quamvis inclinant in veritatem, secundum quod firmiter objecti, inclinant intellectum in talia objecta.
Instat contra modum positum, primo, quod fides essel polcnlia. Secundo, quod aclus fidei acquisilae ct infusae esscnt diveMae rationis. Tertio, crederel quis anle omnem inslruclionem. Quarto, crederetur ante aclum voluntutis, etsic necessario. Quinlo, oporteret ponere duos habitus, unum, quo arliculi fierent praesentes, allerum, quo assenliremur eis.
Contra viam istam arguit sic: Si fides causaret assensum, tunc fides iQst*ntifiB secundum hoc esset potentia, et non ^um^mo^-" habitus. ^""^- Probatio consequenlia3, illud enim est potentia, quo simpliciter possumus in actum, non faciliter et expedile; sed fides secundum praedictam viam est, quo possumus, quia tenet viccm objecti in quantum inclinans per se, ita quod non possum nec assenlire, sicut nec si objectum inclinaret.
Sed dices forte quod fides non est potenlia, quia potentia se tenet a parte anima?, fides autem a parle objecti, ut parlialis causa respeclu alterius, ideo non est potentia, sed causat assensum totum, ut lenet vicem objecti.
Contra, tunc actus fidei acquisitae et fidei infusae essent aiterius rationis, quia haberent principia alterius rationis, nam actus fidei acquisil<B, ut credere acquisitum, causatur ab intellectu et veritate assentientis. vijei.d.2. Credere enim infusum, sive actus quffist. uit. fjjgj infuscB, causatur vel a sola veritate prima de qua est, vel ab intelieclu et veritate prima; ergo cum istae causa3 sunt diversa3 speciei, videlur quod aclus praedicti sunt diversa^ speciei. 15. Diceretur forte quod non est inconveniens, sicul nec de aclibus intellectus respeclu objectorum lorinaliter diversorum.
Contra, quod fides non habet a parteobjecti causareassensum, quia similiter tunc gratia esset infusa ad creandum assensum, licet non ad prccsentandum objecta, quia si objecta sunt apprehensa, necessario gratia assensum causat de illis. Sic si fides causaret assensum in vice objecti, tunc de novo baplizatus^ si habeat fidem infusam et pra^sentiam credibilium, ut de resurrectione mortuorum, necessario habebit assensum hujus, scilicet quod mortui resurgent, ante omnem actum voluntalis, quia habitis, quoe concurrunt ad actum credendi in actu primo, necessario scquitur actus; consequens est falsum, quia non duinrequi- plus credcrct post Baplismum quam iruciio. anle, nisi esset edoctus; crgo vidcturquod fides acquisita sufficit, nec experitur quisaliam cum tali assensu, et hocsit circaprincipale dictum, quod non sola fides causat assensum.
Prseterea, si habitus fidei sic in- I6. clinet potenliam in aclum, nullo modo actu voluntatis posito, posset credere, si haberet habitum fidei ante omneni actum voluntatis, cum termini articulorum possent apprehendi ante omnem actum voluntatis, et ila voluntas nullam causalitatem haberet respeclu illius, quod esl contra Augustinuin tract. 26. in Joan. quia caetera potest homo nolenSy credere non nisi volens. Unde si habitus fidei tantum inclinet intellectum ad credendum, tunc praeter habitum inclinantem ad assensum, oportetponere habitum repra?-sentantem objecta, cum non sint in illo habitu credibilia prcesentia, et oportet quod credibilia aliquo modo sint ostensa et repra^sentata intellectui, ad hoc quod credantur.Oportet ergo ponere duos habitus in quolibet Thcologo, et fideli intellectu; unum quo occurrant illa credibilia, ut neutra; et alium quo assentitur illis. Hoc ergo dictum sit pro secundo articulo, quia non est certum et manifestum, ad quid ponenda sit fides infusa in nobis, sicut fides acquisifa.
Fidcs iafusa poneada est, non ratione, sed aucloritale Conciliorum el Palnina, et Scripturae; pro hoc vide in Oxon. in Scholio n. 44. Secundo, probabile ait simul infundi Ires virlutes Theologicas, ex Trid. sess. 6. cap. 7. pro quo plurcs ibi citavi. Tertio, ail fidera com potenlia simul concurrere ad actum, et non ponit lantum propler graduum inlensionem. Vide DIST. XXIII. QUiESTIO UNICA.
Oporlet pooere fiiiein iD< fufum.
Simul sanat DeuB iatelleGtum et ToluQlatem iDfuodeQdo fidem et cbaritatem.
Scholium citalum. Ad secundum, favet asserenlibus fldelem fide inrusa credere se babere fidem, de quo vido ibidem Scholium n. 17.
Secundo dicendufn est ad qua3slionem, quod oportet ponere fidem infusam propter auctoritales sacrae Scripturse et Sanctorum. Nec potest demonstrari inesse fideli, nec infideli ex nalurali ratione preecise, nisi preesupposita fide, quod fidelis velit credere Scripturae sacrae et Sanctis, et ideo infideli nunquam oslendetur. Propter quod sicut credo Deum esse trinum et unum, ila credo fide infusa me habere fidem infusam, quia hoc credo.
Sed ad quid ponilur in nobis fides infusa?Dico quod ponitur ut perficiat animam in actu primo, et actus secundus sit inlensior. Sicut enim Deus sanans corpus, perfecte sanat, ila etiam sanans animam secundum legem suam, perfecte sanat. Imago vero animae consistil in inlelligentia, memoria et voluntate, quae deformatse erant per peccatum, et sanans animam perficit eam, et quantum ad intellectum et voluntatem, reformans utrumque supernaturaliter; et ideo sicut dat voluntati habitum charitatis, ut diligat perfecte Deum, licet ex naturalibus possit eum diligere ex parte objecti, non tamen eodem modo sine charitate et cum charitate. Dat ilaque, ut non solum perficiatur in actu primo, sed etiam propter actum secundum, ut intensior et perfectior sit actus diligendi ex potentia et charitate, quam ex polenlia solum, ut dictum est libro primo dist. 17. Sic perficit intellectum habilu supernaturali fidei, omnino eodem modo proportionabili, non solum ut actum primum perficiat, sed ut intendat aclum secundum. Differunt tamen in hoc quod charitas cum hoc quod facit actum suuni acceptum, facit et actum cujuslibet allerius potentiae acceptum,*quod non facit fides. Sed quomodo se habet fides respectu actus secundi? Dico quod sicut nec sola charitas, nec sola vo-.fu»a poluntas causat actum meritorium di- tantum ligendi, sed habitus facit illam cir- gVaXm cumslantiam, ut scilicet sitacceptus ^rlmlQ' Deo, et cum hoc est causa partialis *^^"' respectu substantia) actus, ut patet supra; sic habens intellectum bene dispositum naturaliter, et credens fide acquisita, si tunc sibi datur fides infusa, ipsa ut causa partialis cum aliis partialibus causis cooperatur, ut actus credendi sit certior, quam prius eratsine fide infusa. Nec tamen solum pono habitum fidei infusae propter gradum in actu, sed etiam propler assensum, quia assensus non est totaliler a voluntate, quod patet experimento. Aliqui enim habent majorem voluntatem credendi et assentiendi, et tamen minus firmiter assentiunt, itaquod aliquando dubitant, volentes fidem majorem. Ideo Apostoli petierunt, Lucai 17. Domine adauge fidem nos- i^^^j^^ ^3, tram; hoc etiam esl quod petitur in po»'* ^en^* illa CoIIecta: Omnipotens^ sempiterne DeuSy da nobis fidei^ spei et chari--tatis augmentum^ etc. quod non oporteret petere, si dictus assensus esset a sola voluntate, nec fides excludit omnem dubitationem, sed illam, quae vincit et trahit in oppositum credibili. In aliis non ita desiderantibus credere, assentire credibilibus est minor difficultas, et firmiter.
442 LIBRI IIT.
major adlicesio. Fides tamen infusa credilur, quae vere vel false prsesennon experilur hujusmodi difficulta- tanlur intellectui per habilum fidei tem, nec polest habitus infusus im- inclinantem; ergo hocnon est propperfectior fide poni in anima ad per- ter habitus et assensus, qui non iii' (iciendum ipsam. clinant non habentes objecta, unde 19. Item, propter aliud ponitur fides utrumque habentes naturaliter iniiabHu8"'iQ. infusa, nam per fidem acquisitam clinantur, et per modum naturoe ferior Qde. j^^j^ acquicscit ahquis alicui, nisi assensum prsebent, in quo assensu quem scit posse fallere et falli, error si sit, non eritex parte habiquamvis sciat ipsum non velle fal- lus inclinantis, sed ex objectis falso lere; sed nemo potest omnino fir- occurrentibus; ergo secundum hoc miter assentire dictis alicujus, quem non est certior fides infusa quam novit posse fallere; ideo per fidem fides acquisita.
acquisitam non assentit aliquis om- Dicoitaque,sicut dictum est,quod ^n Peracqui- niuo firmitcr. Unde fidcs acquisita fides est propter actum primum, et creditur non est ccrta; ut ergo t.hristiani propter gradum perfectiorem actus omnino firmiter credant, et omni- secundi, quem gradum non posset modam habeant certitudinem de intellectus habereactu suocum sola credibilibus, ponitur fides infusa. fide acquisita. Et si videtur quod Contra, quod non oporteat ponere oporteat ponere ipsam propter alifidem infusam propter jam dictam quam certitudinem majorem, solvas causam, probatur, quia quando di- argumentum in oppositum.
cis quod firmiter assentis per fidem Sed quid dicis de fide infusa, an ^^,.^jg^ infusam, et non per acquisitam, aut possit demonstrari inesse? nam Au- [uf^^inefj^" hoc est, quia infallibiliter assentis gustinus 13. de Trinit. cap. 1. de per fidem infusam, et nonperacqui- MagniSj et secundo de parvis, ait: sitam, aut quia non possis non as- Fidemporro ipsam, quam videt quis sentire, aiit dubitare, stante fide in- in corde esse^ sicredit, vel non esse^ fusa, sed stanle acquisilapossis Sed si non credit, eam tenet certissima ulrumque est falsum, nam loquendo scientia^ clamatque conscientia; evgo secundo modo, sic est de fide acqui- fides infusa potest sciri inesse; non sita, sicut de fide infusa; stante ergo per auctoritates tantum credienim fide acquisita, et dum per turinesse.
eam alicui objectoassentit credibili, Item, secundum Augustinum sunon potest dubitare, vel non assen- per Psalm. 42. Anima sempernovit tire, alitcr de eodem esset fides et se^ et hoc, quia sibi prcBsens est; dubitatio. ergo a simili, cum fides sit praesens Si vero dicas quod firmiter assen- anima^, ipsa potest certissime cotis per fidem infusam, quia infalli- gnosci inesse animae.
biliter et indeceptibiliter credis per Ad primum illud de Augustino, oj infusam, et non per acquisitam. dico quod accipiendo fidem genera- Contra, dum aliquisneque firmiler liter pro habitu determinante et inassentit, decipi et non decipi non clinante ad assentiendum obscuro est nisi per objecta diversa, quibus non evidenti tanquam vero, sic ali- DIST. XXIII. QUiESTlO UNICA.
quis potest esse certus se habere fidem, sicut potest esse certus habere scientiam, et hoc est arguendo habitum inesse ex actibus; non enim Nuiiiis 8cU alio modo scitur scientia inesse. Sed ^fiiem 1q- accipiendo fidem^ ut est fides vera, ^qmiTe?*^ et ccrta, non habenserrorem admixlum, non loquendo ad hoc fide infusa, sed de fide in generaii, scilicet ul est habitus inclinans in verum, sic nulius est, qui arguendo etiam scit se habere fidem veram, et id, in quod inclinat, sciat esse verum, ita quod faciat assentire vero. Et hoc probatur per hoc, quia non possum scire me assentire vero, nisi sciam id esse verum cui assentio; sed id cui assentio, creditur esse verum, et non scitur; ergo non possum scire me assentire vero credibili, et ideo non potest sciri vera fides inesse nobis; prius enim oporteret scire id esse verum cui assentitur, ut quod Deus est Trinus etunus^ antequam sciam me habere fidem veram de illo. 22. Ad secundum locum Augustini, dico quod loquitur de scientia fidei,