non quia scitur actu secundo inesse, sed actu primo. Sicut enim veritatem habet, quod anima novit se, ita semper novit omne intelligibile sibi per essentiam praesens, et hoc est actu, et in habitu; sed tamen non sunt omnia in habitu et actu primo ibi, quae sufficiunt ad eumdem actum secundum; ergo actu non potest cognoscere et scire An credo ^^ habcre fidem. Unde dico quod ™^fidem^^^ actu primo semper novil anima se, et omnia quae sunt per essentiam in ea, non actu secundo, et sic anima actu primo certa scientia tenet se habere fidem, quia scit actu primo se habere fidem, quae est ralio sciendi in actu secundo. Sed si impedimentum amoveatur, tunc actu secundo scirentur omnia praesentia in aniina, sicut est de anima separata. Sed hnjusmodi credibilia a nobis pro slatu viae non sciunlur, quia anima intelligit cum phanlasmalibus, et talium non sunt phantasmala; ideo dico quod sicut per fidem credo Deum esse trinum et unum, sic etiam credo me fidem habere, etsicut unum non possum demonslrare, ita nec reliquum.
SCHOLIUM VI.
Solvit argumeola principalia per optimam doctriDam explicans suum dicendi rooduro in hac difncillima quaestione.
Ad primum principale, quando 23 arguitur quod ad omnem certitudi- ^d argum. nem sufficit fides acquisita suffi- *• p"i°^*" cienter ad actum, et etiam ad assensum certum,contradubitationem et opinionem, non sufficit tamen ad omnem perfectionem, quam dat fides infusa. Actus enim ille, licet possit esse certus, non tamen ita perfecte certus, sicut per fideminfusam, quam perfectionem non habemus sine ea; ideo non sufficit quantum ad actum secundum ad causandam tantam perfectionem, quantam potest dare fides infusa; nec etiam omnino quantum ad actum primum, quia inlellectus non esset supernaturaliter perfectus, nisi haberet fidem infusam, et ideo oportet ponere utrumque.
Ad secundum principale, dicen- ^^j ggcundum quod aliquis potest assentire DedniTur per syllogismum falsigraphum op- <i"»»jP^^° posito conclusionis demonstrabilis pyHogismi.
Ad tertium. Om- Ditbfieresis est ex Scriptura male iotellecU.
Ad quartum.
Fides tollitur perdemeritum taotum.
propter apparentiam syllogismi, ita quod causa adha^sionis est apparentia syllogismi, sed causa prima dcceptionis est defectus in forma. Unde aliquis sic deceptus primo decipitur in forma syllogismi, et non est falsa praemissa; sed ex isto non sequitur quod immediate possit aliquis assentire alicui conclusioni non ostenste probabiliter, nec ex terminis, et hoc propter se.
Ad illud quod postea arguitur, quod heeretici assentiunt falsis sine ratione, dico quod non, (proprie loquendo de haereticis, vel de falsis Christianis), sed faciunt argumentum ab auctoritate, et per argumentum decipiuntur, et hoc quia auctoritas est male intellecta. Unde nuUi falso assenliunt propter se, sed propter argumentum factum ab auctoritate, quo decipiuntur, sicut si aliquis intelligatillud Apostoli, Rom. 14. Qui hifirmus estj olus manducet^ de infirmitate corporali, inferendo ex hoc quod anathema sit, si quis infirmus olus non manducet, nam decipitur quod Apostolus intellexit de infirmitate [spirituali, ut de illo qui habet conscientiam infirmam ad manducandum quod alter manducat.
Ad aliud, quando arguitur quod fidcs infusa, siponatur, non posscl corrumpi, dico quod verum est, actibus nostris non corrumpitur, nec aliquidsupernaturaliter creatum potestcorrumpi a nobis, et ideo fides non corrumpitur a nobis, sed non manet cum illa hceresi, quia tota corrumpitur per rationem demeriti infidelitatis. Et quando arguitur quod non corrumpitur demerendo, quoniam non per peccatum maximum, ut per odium Dei, dico quod demeritum fidei non est quodcumque peccatum, ut quando fides corrumpitur per demeritum, hoc non est propter gravitatem peccati, sedcorrumpitur per illud peccatum demerendo, quod ex generali ratione fidei habet oppositionem ad fidem. Unde corrumpitur perinfidelitatem, et non per quodcumque peccatum, sicut spes per desperationem, et hoc est liberalitas Dei.
Ad ultimum quo arguitur quod cognitio illa, in qua tota natura non polest naturaliter, etc. dicendum quod verum est. Unde dico quod habitus fidei propter sui perfectionem non potest causari ab omnibus agentibus naturalibus; unde istum habitum non potest aliquod objectum causare, nisi supernaturaliter movens, etideo est perfectior habitu naturali.
Et cum dicitur quod tunc actus credendi esset perfectior, quam actus intelligendi elicitus ex habitu perfecto principiorum naturaliter.
Respondeo, quod est loqui de actibus nostris in se, vel secundum quod perfectius attingunt objectum.
Primo modo verum est quod actus fidei perfectior est actu ex habitu naturali elicito, quia a perfectiori principio est elicitus, et tendit in objectum perfectius. Unde dicit Philosophus 2. de Animal. Desiderabilior est coguitio debilis de substantiis separalis^ quam multa de entibus vilioribus; unde dico quod actus credendi est perfectior simpliciter. Sed tamen loquendo de actu fidei secundo modo, scilicet secundumproportionem attingendi objec- Fides taatum per ioGdelitatem tollitur.
Melior est co^oitio debilior de subhtantiis qaam iotensior de aliia.
DIST. XXIII. QUiESTIO UNIC.
tum, sic non est perfeclior, quia actus credendi plus exceditur, et deficit ab intelligibilitate objecti sui, scilicet Dei, quam actus sciendi lineam, exceditur et deficit a cognoscibilitate lineee.
Unde omnis actus intellectus attingens Deum, ut objectum, est simpliciter perfectior actu intellectus circa aliquod creatum, licet sit imperfectior secunduni proportionem ad objectum.
Exemplum est ad hoc: Visio pe proporenim, qua aquila Solem videt, sim- ad°objec"* pliciter est perfectior visione oculi jn^^ij^/^g mei de candela, quia est perspica- f proiog? cior, et ab objecto nobiliori elicita; tamen in comparatione ad objectum quantum ad modum quo attingitur, non est ita perfectus actus, quia oculus meus totum lumen candela^ attingit, et plus quam oculus aquilafi attingit de visibilitafe Solis.
DISTINCTIO XXIV.
primum.
QU.^SSTIO UNICA.
Ltrum crediium potest esse scitumy vel e contra?
Alens. 3. parL quaest, 79. memb. 3. D. Thoro. i. part. quxst i. art. 2. et quxst. \2. art. 13. et 1. 2. qu3esl. i. art. 5. D. Booavenl. hic art. 2. quxst, 3. Richard. art. i. ^Ma?sr. 5. Gabr. quccst. I. Durand. qusest. i. ar(. 4. Denrious quodl. 8. gMcB5/. 14 Suarcz 3. part. disp. 27. Vulentia secunda secundje d. i. quxst. i. puncto 4. Parum haec discrepant ah iis qusB habenlur in Oxoniensi.
1. Circa distinctionem vigesimam Argum. quartam qufleritur: Ulrum decredibilibus revelatis stante fide potest quis Itabere scienliam, aut aliquam notitiam^ qu/s habetur ex evidentia rei?Quod sic videtur. Joann. 20. Quia vidisti me Thoma, credidisti; simul ergo habuit Thomas notitiam intuitivam de Christo, et notiliam fidei.
Praeterea, Apostoli videbant Christum crucifixum, et hic est articuhis fidei apud nos; aut ergo habueriint fidem de isto articulo, aut non? Si sic, habetur propositum, quod de eodem sit fides, et alia notilia. Si non, ergo non habuerunt fidem de omnibus credibilibus, aut habuerunt fidem et scientiam simul.
PrcBterea, de eodem potest quis habere demonstrationem et syllogismum Dialecticum; ergo simul potest quis habere opinionem et scientiam, quia quando causa? ah'quorum sunt Secundum.
Tertium.
compossibiles in eodem, videtur quod effectus sint compossibiles in dem; ergo multo magis potest quis habere in eodem fidem et scientiam, quia minus repugnant fides et scientia quam opinio et scientia, cum fides importet certitudinem.
Praetereai. Corinth. 12. distin-Quartum. guit Apostolus dona et fidera a scientia ibi: Alii datur scienliay alii fides; sed ibi scientia est Theologia secundum Augustinum 13. de Trinitale^ 1. et 14. rfe TrinUate cap. 1. est scientia; ergo habens Theologiam habet illam scientiam; sed habens Theologiam non amittit fidem, sed nutrit et roborat. Unde Augustinus 1. rfe Trinitate^ cap. 1. Laudes dicit sic: Huic scienlide tribuo illud, « xiS. quo fides saluberrima (jignitur^ nutritur^ defenditur et roboratur; ergo, elc. ergo scientia Theologiee, ut distinguitur contra fidem, simul stat cum fide, et est de iisdem, de quibusfides; igitur de credibilibus revelatis simul stant scientia et fides.
Praeterea, per lumen naturale ad 2. objectum sibi proportionatum co- Quintum. gnoscibile in illo lumine nalurali, potest quis habere scientiam de cognoscibilibus proportionatis illi lumini;ergo cum lumen fidei sit supernaturale, per illud lumen de objecto sibi proportionato potest sufficienter haberi scientia.
Preeterea, magis nolum est per se swtum.
DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
cuilibet quod impossibile est Deum fallere vel falli, quam quod per lumen naturale intellectus non potest errare in videndo et judicando; cum ergo aliquis habet scientiam, quia tenel illud quod intellectus per lumen naturale judicat, credens quod non potest errare, multomagispotest aliquis habere scientiam, tenens per lumen fidei supernaturale quod Deus non potest fallere nec falli de re velatis.
Septimum. Prseterea, prima principia necessaria sunt et evidentia ex terminis; sedin revelatis sunt aliquaprima principia necessaria, aliter esset processus in infinitum in revelatis, et sic nihil primo creditum, quia si non possumus in credibilibus dare aliquod primum, nec possemus dare aliquid posterius, sicut in aliis essentialiter ordinatis, ut habetur 2. Metaph. lexl. 6. et sic nihil erit creditum. Oportet ergo dare aliqua credibilia prima, qucB sunt evidentia ex terminis, sed ex illis potest deduci conclusio; ergo potesthaberi scientia de credibilibus.
Sed dices forte quod aliqua credibilia sunt simpliciter prima, sicut Deum esse Trinum el unum; sed tamen hoc non est cognitum ex evidenlia lerminorum apprehensorum, quia non possumus terminos apprehendere.
ociavum. Contra, si non apprehenderemus terminos, nunquam aliquam complexionem ex eis formaremus, et per consequens de hoc complexo non haberemus fidem.
Contra, 2. ad Corinthios O.joer fidem ambulamusj et non per speciem, et secundum Glossam, per fidem lantum illuminamur; ergo secundum Glossam, etc.
Thom.
Praeterea, omnis cognitio, quam habemus de credibilibus. est flenigmatica; ergo de eis non possumus habere scientiam, quse excludit obscuritatem illam, quae est ex evidentia objecti.
Sentenlia D. Thoni. Tbeologiam nostram, quaeesl suballernata ecientiae Beatorum, esse posse cum fide de eisdem objectis; id tamcn scientiae subaiternanti repugnare, suadelur tribus argumentis, refutatur aliis tribus rationibus claris, quarum prima ostendit D. Thomam inhoc sibi contradicere; et hic articul. 4. rejicit solutiones Thomistarum ad boc. Vide plora de his qusst. 3. prolog. quaest. 2. laterali.
Ad qucBstionem dicitur quod de 3. creditis revelatis potest haberi scien- d. Th tia cum hde, non tamen scientia i. et «2.q subalternans, sed subalternata. Dicunt enim isti quod duplexest genus scientiarum: Quaedam enim sunt, quae procedunt ex principiis notis lumine naturali intellectus, sicut Arithmetica et Geometria, et hujusmodi. Quccdam vero sunt, quae procedunt ex principiis notis lumine superioris scientitc, sicut Perspectivaproceditex principiis notificatis per Geometriam, et Musica ex principiis notificatis per Arithmeticam; et hoc modo sacra doctrina est scientia, ut dicunt, quia procedit ex principiis notis lumine superioris scientiffi, qua3 scilicet est Dei et Beatorum. Unde dicunt quod sicut Musica credit principia tradita sibi ab Arithmetica, ita sacra doctrina creditprincipia revelata a Deo. Ex isto dicunt Theologiam esse scientiam subalternatam scientiae Beatorum, et ita nunquam est nisi in viatore, in quo est et fidcs.
Ex quibus sequitur quod scientia subalternata potest stare cum fide respectu ejusdem, quamvis non scientia subalternans, quia scientia subalternans habet evidentiam suorum principiorum ex terminis eorum, et resolvit suas conclusiones adimmediata; sed subalternata accipit sua principia propter quid a scientia subalternante. Et secundum hoc possumus habere scientiam de credibilibus, qua) praesupponit sua principia esse nota in alia scientia subaltcrnante, quam habent Sancti in visione beata, sed primam habent Theologi viatores. 4. Ex hoc pro ista opinione arguitur Argumen- sic: Subalternata est scientia: sed mum. ipsa inquanlum est subalternata, 3. proiog. praesupponit sua prmcipia esse probata in alia scientia, itaquodnon cognoscit ea propter quid^ nec sunt evidentia, sed tantum credita, et per consequens cum scientia respectu ejusdem objecti stabit fides. Et sequitur etiam quod Theologia sit vera scientia,quamvisejus principia sint credibilia et supposita, et ita non nota ex evidentia rei.
Secun- Praeterea, Perspectiva inquantum Perspectiva, est scientia; ergo Perspectivus inquantum Perspectivus, est sciens, replicando illud a quo denominatur Perspectivus. Sed Perspeclivus inquantum hujusmodi non habet principia evidentia ex terminis, nec inquantum talis, scit deducere adevidentiam ex terminis; ergo aliquis potest esse simpliciter sciens, licet principia non sint sibi nota; aliquis enim potest esse Perspectivus, licet non sit Geometer, qui est sciens propter quid; ergo stabunt simul, quod aliquis sciat simpliciter, et tamen fidem habeat dum.
respectu ejusdem, quod dicitur ab eodem.
Confirmatur per Philosophum et 3. Commentatorem 6. Fthic. cap. 4. Teriium. qui dicunt sic: Cum enim aliqualiter cognita etcredita ipsa sunt principia\ sufficit ergo habere aliqualem cognitionem principiorum, ut habeatur scientia de conclusione. Un- EusiraUus. de Commentator ibidem vultquod ad habendam scientiam sufficit inductio, quaB est ex singularibus ad universale, et cognitis sic universalibus principiis ex inductione, necessario sequitur scientia, et dicit quod talis scientia est alterius modi ab illa quae habetur per demonstrationem; ergo, etc.
Contra hanc opinionem arguitur, impugnai et primo contra dicentem. Dicit mam.*^ enim iste in 2. secundae quaest. 1. art. S. quod fides et scientia non stant simul in eodem respectu ejusdem, et simul, et semel, ila quod non convenit simul esse credilum ab eodem, et scitum; si ergo Theologia, ut subalternata, vel Musica, vel aliahujusmodi, sit scientia, impossibile est scientiam talem subaN ternatam stare cum fide respectu ejusdem.
Istudest contra eum, nisi distinguat scientiam sicut patet, et dicat se inlelligere de subalternante, et non subalternata. Sed hoc non videtur esse verum secundum eum, quia ratio sua, per quam ostendit quod idem non potest esse scitum et credilum ab eodem, concludit universaliter de omni scientia, et universaliterloquitur de omni scientia. Unde dicit sic solvendo quaestionem, quod om^iis scientia habetur per aliqua principia per se nota^ et DIST. XXIV. QU.ESTIO UNICA.
per consequens visa^ et ideo oporiet qiieecumque per se scila esse aliquo modovisa;non autem estpossibile quod idem ab eodem sit visum et creditum; unde impossibile esty quod idem ab eodem sit scitum et credilum. Ileec ille. Sed isla ratio concludit de omni scientia, vel major est falsa. 6. Contra conclusionem ipsam etiam Scientia arguitur sic: Scientia secundum ranuiiomodo tionem essentialem suam non de-Theobg?» pendet nisi ab objecto et intelleclu, no»tr8B. ^gi ^j^ aliquo, quod habet causalitatem respectu alicujus istorum, quia scientia non dependet essentialiter ab aliquo, ut acausa, nisi quod est causaejus essentialiter; sed notitia Beati, quain habel de Trino et uno, non est causa essentialiter Theologiae nostrae, quia nec est potentia intellectiva nostra, nec objectum cognitum a nobis.
Non enim cognoscimus notitiam ejus, quam habet de hoc, quod est Deum esse trinum et unum; nec dependet scientia a pluribus essentialiter, nisi ex potentia et ex objecto in se, vel in sua specie efficaciler; igitur, ut modo loquimur, notitia Beati non est aliqua causa scienliae nostree. Ergoscientia nostra inquantum hujusmodi, non dependet a scientia Beati, et per consequens non dicitur aliquisscireTheologiam, quia principia ejus sunt scita a Beato. Imo hoc esset simile, ac si diceretur, h.abeo scienliarn Geometrice, quia credo efficientem Geometriam habere Geometriam; non ergosciontia nostra subalternatur scienticc Beatorum. Habena Preeterea, omnishabens scienliam Dwuemwtsubalternantem, potest habere sub- ToM. xxm.
alternatam stante subalternatione, capax subet e converso. Prima pars probalur, tAe, et c quia si habeat subalternantem, ergo ^^°^'"*' habot principia respectu conclusionum subalternata3; ergo potest illas scire.
Alia pars probatur, ut hic sciens subalternatam naturaliler potest scire subalternantem, quia principia subalternantis naturalitersunt priora et noliora nobis; in sensibilibus este converso, quiasensibilia posteriora sunt nobis notiora. Sed Theologia est de intelh'gibilibus, et non sensibilibus; ergo si ha3C scientia sit subalternata scienliee Beatorum, habens scienliam hanc, potest naturaliler acquirere scientiam cum fide, et simul potest esse comprehensor cum fide.
Sentenlia Henrici, scientiam absiraclivam et fidem simulslare de eodem subjecto, ponit lamen medium inlerfidei et gloriae lumina, requisitum ad explicandas el propugnandas res fidei, quod putat babere Theologos, lalissime refutatur haec sentcnliact singuladicla Henrici, idque satis clare; ostenditque Doctor non dari tale lumen medium infusum.
Alia est opinio Gandavensis in 7 summa sua. quod Iriplex est lumen, Gandav...^, ' ^,. *^. ^ quodl. et scilicet lumen gloria:», in quo aperte quaBai. i4.
videnlur illa, qua^ nunc sunt revela- et in q. ta; et per lumen fidei ad credendum ^' *""** arliculum; et est lumen medium in quo clarius cognoscuntur articuli, quam per lumen fidei, et obscurius quam in lumine gloria3, et in isto lumine Theologus habet scientiam clariorem quam in lumine fidei; et itaait quod lumini. fidei corrcspondent actus credendi, lumine medio actus intelligendi, lumini gloria? actus videndi. Et quia medium magis convenitcum extremis, quam exlrema inter se, ideo non stant simul in eodem respectu cjusdem fides et visio. Et ponunt exemplum aliqui, ut m Quodlibel 14. dicentes quod sic se habent ista tria, credere, inielligere et viderc^ quemadmodum si de aliqua eclipsi jam instante, dicat aliquis non videnti illam, quod jam Luna eclipsatur, et sic ille audiens preesumat dc veritale dicentis, jam credit quod nec videt oculus, nec intelligit per demonstrationem. Si autem postea addiscat per cursus motuum coelestium, quod tali tempore debeat eclipsari, tunc habet demonstrationem, et intelligit Lu-^nam jam eclipsari, sumendo eclipsim aliquam essc in singulari vago, et ita in universali, non in singulari signato, nisi oculis suis videat illam eclipsari, ita quod certa demonstratio de universali et particulari vago, et fides et opinio de particulari significato simul sunt. Sed cum habuit talem visionem, de eodem evacuatur fidcs prceccdens, sive opinio, sed per scientiam non evacuatur, quousquc adveniat visio.
Sic dicunt esse per eumdem modum in proposito. Fides enim nostra cst de parlicularibus, ut quod aliquis unus homo est Christus, aliqua una foemina est Maria mater ejus, et quod aliqua natura singularis est Deitas. Isla autem fules licet evacuabitur, cum viderimus aperte quod nunc credimus, non tamen evacuatur, cum intellexerimus aliquo modo clarius supernaturalia quam nunc credimus. Quare dicunt quod fides et intellectus bcne stant simul, et queecumque naturaliter cognoscimus cum supernaturalibus et creditis in quodam lumine medio, quod dicunt esse supernaturale creatum.
Confirmant autem suam intentio- ofacium nem per Augustinum 14. de TrinitA. exAoguft. ubi dicit quod: Hac scientia non pollcjit fidelesplurimi, licet polleant fideles plurimi. Et sequitur: Aliud est scire taiitummodo quid homo credere debeat propter vitam deternam adipiscendamy et aliud est scire quemadmodum hoc ipsum et piis exponatur, et contra impios defendalur quam proprio vocabulo scientiam appellare videtur Aposlolus, 1. Cor. 12. Ha3C ille. Ergo ista nolilia est notilia clarior fide, et ila est in lumine clariori.
PrcBterea, Augustinus super illud Joan. Vila eratlux, dicit quod eraf Joannes de illis monlibus^ de quibus dicitur in Psalmo. V^^Xm. 77. Sicscipiant montes pacem. Intelligit per pacem sapientiam, qua majores illuminantur. Justiliam aulem appellat lidem, qua illuminantur minores; ergo vult ibi quod majores in Ecclesia habeant scientiam cum fide, sed minores fidcm tantum.
Dicunt etiam isti quod ista duo 9. lumina sic se habent, quod illud lumen majus, in quo clarius cognoscuntur arliculi fidei, non potest esse in nobis, nisi lumen fidei pra3supponatur, nec habeturcredibiliumscientia nisi supposita fide.
Sed contra opinantes arguitur, aiuntenim quod notitiie, quam habent minores, non oportet nisi assentire; sed majorescum hoc habent scienliam, qua exponitur fides pie, et roboratur contra impios, scilicet ha?-reticos, alioquin cito deficeret fides DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
Non requiri lumea iorusum, praeter fldem ad Tbeologiam.
Impugoatur opioio simplicium. Ideo dicunt quod in majoribus scientia requiritur, et lumen correspondens est superius fide, et dicunt fieri in isto gradu scientiae secundum ordinem, ita quod in acquii'endo notitiam credibilium debet quis primo Scriptui^ae mentem investigai'e; et secundo scire explicare conclusiones implicitas ex intellectu scientiee; nuUus enim adeo facile explicat in sensu litterali omnem intellectionem, quae ex littera haberi potest; et tertiodebet studere et sic intelligit credita; et volunt quod propter tertium, scilicet ut credita intelligantur, requiritur illud lumen tale superius lumine fidei.
Sed probatur quod nec pi^opter primum, nec propter secundum ponendum sit tale lumen, quia ad intellectum sensus litterae, et ad sciendum conclusiones elicere et deducere potest intellectus humanusperscrutatione ingenii naturalis cum communi adjutorio Dei sine omni revelatione et Doctore; ideo nec propter primum, nec propter secundum requiritur tale lumen. Judaeus enim manens Judeeus, potest addiscere quis est sensus litterae, licet non credat, sicut ego credo; similiter potest elicere conclusiones de ipsa, licet ego credam de dictis in littera et ipse non, et in hoc habeo firmiorem adhaesionem conclusioni quam ipse, qui solum opinatur, et conclusionem opinatam solum elicit; consequentia enim naturalis est evidens intellectui naturaliter. Si igitur non propter primum, nec propter secundum requiiitur illud lumen nec propter tertium requiritur; ergo propternihil requiritur.
Contra opinionem in se arguitur sic: Ponuntenim ista lumina simul stare, et quod illud in quo habetur scientia, uniatur habitui fidei.
Contra, si ista luminasimul stant, l^- et hocutdicunt, quia illud medium non facit scientiam visionis, sed scientiam abstraclivam, tunc cum Geometria totaliter scitaab aliquo, potest dai^i fides de iliis, de quibus est Geometria, quia non facit notitiam visionis, et per consequens primo credens docenti triangulum habere tres, si iste sciens doceat postea Geometriam, cognitione abstractiya potest cum fide habere scientiam Geometricam, et de hoc, quod est triangiilum habere tres^ quamvis stante fide non posset habere cognitionem intuilivam; slabit ergo fides cum scientia perfectissima respectu ejusdem conclusionis.
Sed ad hoc arffumentum respon- ad pius dent, quod scientia) ad opinionem tur sdenduplex est difl^erentia. Prima est, oio, (^uam quod opinio includit lormidmem, fides f sed scientia certitudinem et adhaesionem. Alia est differentia, quod scientia habet evidentiam ex parte rei, et opinio non; sed fides sicut scientia habet firmam adhaesionem, ideo minusrepugnat scientiae quam opinio; ideo fides et scientia, ut dicunt, possunt simul stare, licet non scientia et opinio.
Contra, inter fidem et scientiam est repugnantia evidentis ad non evidens; sed quodlibet extremum unius partis contradictionisestaeque incompossibile cuilibet alteri extremo opposito; ergo non magis stat scientiacum fide, cum dicat inevidenliam, quam cum opinione, quae dicit formidinem.
Preeterea, contrahoc dicunt quod 11.
e Cfietera polest homo Dolens, credere DOD Disi Toleos.
RepugDat scire codcIusioDeui DODBCitO priDcipio. l.Post.t.S.
si quis priino habeat scientiam, non potest habere fidem, licet e converso possit; arguitur: Si sunt incompossibiles fides et scientia, primo habenti scientiam, aut hoc est propter formalem repugnantiam istorum habituum inter se, aut objectorum? Non primo modo, quia sic non posset scientia inesse post fidem, cujus oppositum dicunt. Si secundo modo, cum objecta seque distinguantur secundum suas raliones formales post fidem, sicut ante, aeque erunt incompossibiles fides et scientia, primo habita fide, sicut primo scientia.
Praeterea, non valet dicere ad argumenta praedicta, quod fides et scientia simul sint sicut contraria in mixto, quia sic esset cognitio media ex scientia et fide, et tunc nec esset cognitio fidei, nec scientiae, sicutrubor, nec est albedo, nec nigredo.
Praeterea, quod illud lumcn clarius non innitatur habilui fidei in causando scienliam, sicut ipsi dicunt, quia secundum Augustinum super Joann. homil. 26. Csetera homo polest nolens, credere autem non nisivolens; vohintas ergo respectu actus credendi habet ahquam causalitatem, non autem voluntas habet aUquam causalitatem respectu scire in quocumque himine, sic enim scire pra^cedit actum voluntatis, sicul intellirjere velle; ergo scientia, qua3 habetur in lumine, non dcpendet a lumine fidei.
Pra^terea, quod illud lumen non sufficiatad causandum scientiam in homine, primo impossibile est scire conclusionem mediatam, nisi prius saltem natura intelligalur principium immediatum, et impossibile est scire principium immediatum, nisi cognoscendo terminos illius; ergo quod lumen non facit cognitionem terminorum principii, per consequens nec scientiam conclusionum sequentium. Sed illud lumen medium non facit cognitionem terminorum hujus: Deus est trinus et unus, non ut sunt termini propositionis immediate, sed solum cogni- • tionem indistinctam, quia illum conceptum quem habet Theologus de Deo trino et uno, habet haereticus, quia idem post negat quod prius affirrnavit; ergo cum haerelicus non habet tonceptum distinctum terminorum, ergo nec Theologus, quod tamen est necessawum ad scientiam.
Prseterea, si illud lumen faceret 13. ad apprehensionem terminorum, Arg.eferwii 1 • • • « cax coDtra Theologia esset certissima, non tan- Heor. tum adhansione per fidem, sed secundum evidentiam, quod tamen negant. ('onsequentia patet per hoc quod in quo lumine inlelligunlur termini, qui sunt materia necessaria complexionis, in illo intelligilur illa complexio. Quanto enim termini in lumine perfectiori et clariori intelligunlur, tanto principia magis et clarius inlelliguntur, et quanto principia clariori lumine intelliguntur, tanto scientia est clariorsecundum evidenliam termini; ergo si termini articulorum fidei, de quibus est Theologia, distincte sub propriis ralionibus apprehenditur in isto lumine, hcec scienliaerit perfectior et certioromni alia.
Praeterea aiguilur ab aliis sic: Si videPei. talis habitus potest haheri per tale eivarr. * himen, potest ergo illud lumen aliquo modo ostendi et manifestari.
DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
quod tamen non potest. Respondet quod spirituale ostendi non potest.
Contra, charitas,cum sit spiritualis, ostenditur per effectum in actu inferiori in eo quod aliquis experitur se promptum ad diligendum Deum, et in exteriori in actibus extrinsecis poenalibus susceptis pro delicto, sicut scientia per effectum ostenditur intra intelligendo, et extra in docendo. Sed iste habitus non habet talem effectum, quia secundum ipsos propter istud lumen non melius docet unus quam alius Theologiam, neque actum extrinsecum habet, quia non magis propter istam scientiam quis moreretur pro fide, vel adheereret fidei in morte quam alii simplices.
Pra^terea, ut ait Philosophus i. Posler. text. ult. inconveniens est nos habere nobilissimos habitus, et latere; sed tale lumen per nullum actum est nobis manifestum; ergo, etc. 14. Praeterea, illud lumen, queero quando infunditur? Si infundatur in Baptismo cum lumine fidei, tunc aliquis naturaliter per se post Baptismum potest invenire totam Theologiam, si semper in deserto esset, quia naturaliter apprehenderet terminos, et naturaliter posset facere complexionem, et scire principium et conclusiones, cum habeat lumen in quo cognoscuntur. Quid dici- Si dicatur, quod Deus semper dat turmiracu-,,.
turmiracu-,,.
losum. lumen, vel communiter, tunc non esset infusio ejus miraculosa, illud enimin quo Deus assistit communiter generali cursu naturae, non est supernaturale, nec miraculum, sicut patet de infusione animae; ergo si Deus semper daret illud lumen, non esset supernaturale, nec diceretur dari miraculose, nec esset miraculum, quod montes, id est, majores, haberent illud lumen, et non minores.
Si dicaturquod non dat illud lumen communiter, sed sicut vult, et quibus vult, sicut Apostolis, tunc frustra quis laboraret in studio inquirendi veritatem, et esset melior via acquirendi Theologiam sedere in Ecclesia, et orare pro isto lumine habendo.
Posita varia acceptione scieniiaB, expllcat scientiam proprie dictam, el quatuor conditiones ejuB, de quo i. Poster. text. 3. resolvens pam non compati cum fide de eodem objecto, loquitur de aclibus, quia habitus non repugnant. Vide eum ad argumenta, et dist. 31. q. I. D. Thom. i2. q. i. arl. 5. putat repugnare etiam habitus; Durand. lenet, ne quidem actus repugnare, d. 3i. q. 4.
Ad qua^stionem aliter respondeo, *^- quod tripliciter accipitur scientia. frfp^ndfer Uno modopro omni notitia, quae est «"'"«^"'^- cum assensu et adhaesione, credendo teslimonio alieno, de cujus veritate preesumitur, quomodo loquitur Augustinus de scientia lib. 14. et 15. Trinit. cap. 12. de Magnis, et 12. de Parvis. Et islo modo accipiendo scientiamy simul stant fides et scientia, imo sic fides est ipsa scientia; et ideo sic non quccrit quaestio, quia sic non tantum de credibilibus revelatis est scientia, sed firmiter adha?rendo testimonio cujuscumque alieno, sicut palet per Augustinumll.de Civit. 3. Profecto ea, quae remota siint a se^isibus?iostris, quando testimonio nostro scire non possumusy de his alios testes exqui- LIBRI lU.
Scieotia commuDis oniDibus hLbitibus iDtellcctus, Scieotia proprie dicla, et quatuor conditiooesejus.
rimus, eisque credimus^ a quorum sensibus remota esse vel fuisse 7ion credimus. Et sicut in sensii, ita est in intellectu secundum ipsum de his, qua3 mente sentiuntur, quia et ipse sensus mentisrectissime sensus dicitur.
Alio modo dicitur scientia non solum assensus certus cujuscumque testimonio credcndo alieno, sed ipsi veritati in se, de qua quis certus est, sicut si assentiret per scientiam acquisitam, licet non ex eisdem causis, scilicet per extrema terminorum. Et isto modo loquitur Philosophus de assensu, 6. Elhicorum^ cap, i. et 1. ubi accipit assensum pro omni habitu quo determinate verum dicimus, et scientia accipitur pro omni habitu quo delerminate verum dicimus. Etsic scientia communis est omnibus habitibus intellectualibus, quibus dicit aliquis verum delerminale, et assentit uni parli sicut assenlirct quis conclusioni demonslrata3; et sic fides, qua assentitur determinate alteri parti contradictionis, si esset de speculabilibus, reducetur secundum Philosophum ad scientiam; si de agibilibus, ad prudentiam; si de factibilibus, ad artem. Et isto modo fidcs infusa et scientia starent simul, imo sic fides esset scienlia, et ideo nec sic loquimur de scientia.