Loquimur autem de scientia,prout Philosophus loquitur de ea primo Posteriorum, text. lo. cum dicit: Quia scire opinamur tinumquodque simpliciter, et non sophistico modoy cum causas arbilramur cognoscere^ et quoniain illius est causa^ et quoniam impossibile est aliter sehabere. Et scientia isto modo dicta quatuor ViJe q. Prolog.
conditiones requirit: Prima est notitiie certitudo, propterquod dicitur, scire opinamur unumquodque simplicitery et non sophistico modOy per quod omnis incertitudo et dubitatio excluditur. Secunda conditio est, quod sit decognito necessario, propter hoc quod illud, quod scitur impossibile est aliter se habere. Tertia conditio est, quod sit causata a causa evidente intellectui, et ideo dicit, scire rem per causam cognoscere, tanquam per illud, quod est evidens intellectui. Quarta conditio est, quod illa causa sit applicata ad conclusionem per discursum syllogisticum, et ita oportet scire quoniam itlius est causa, actu exercito causans et applicans principia ad conclusiones. Unde ista applicatio est actus exercitus, non quod ista applicalio sit cognita actu directo vel reflexo, sed actu cognoscendo causam, et applicando ad cognitum. Et isto modo loquendo de scientia, impossibile est scientiam et fidem esse simul in eodem respectu ejusdem.
Docet primo Scripturam dod esse tradilatn per moduni scieniiae, UDde eodem babitu immediate assentimur singulis coDteutis Id Scriptura. Hic habitus de sensu litters, si est de sensu claro, est ipsa Gdes; si de non claro, aut noQ cerlo, videtur esse habitus opinativus. Secundo, ait habitum explicandi el propugnandi Scripturam, et solvendi [arguroenla contra eam, non esse scientiam, quia si locus obscurus exponatur per clarum, assentimur per fldem; si per alias scientias, alia prsmissarum erit obscura, et sic conclusio non erit scientia; habitum sic genitum pulo esse naturalem reducibilem ad opinionem, seclusa formidine.
Tamen aliquis habitus potest ha- 17. beri simul cum fide, ubi videndum Tripiex DIST. XXIV. QU^STIO UNICA.
bubitus respectu contentorum in Bibliis.
Scriptura Don est tradita demonstra< tive.
est primo, qualem habitum habet ille, qui novil illa, quae traduntur in Canone, ut ibi traduntur. Secundo, qualem habitum TheologioB habet ille, qui novitexponere Scripturam, et explicare conclusiones, et solvere ea quae dicuntur contraria. Et tertio, qualis habitus fuit in montibus, ut in Apostolis recipientibus primoTheologiam. De primo dico, quod Scriptura sacra, scilicet Biblia, non est Iradita per modum scientiae demonstrativae mendicando islam scienliam a principiis aliis, secundum quod dicit Augustinus 18. de Civil. Deiy cap. 4. quod, Dicla sacrse Scripturae non sunt argumenlationibus tradita, sed divinis etoquiis privileyiata, ne arfjumenta ejus possent despici, quibus innileretur. Unde' verba sua commendata sunt propheticis sermonibus, hoc est^ divinis vocibuSy non argumentationum concitationibus i)itellecta, ut non hominis inrjenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognosceret, scilicet quae in Scriptura sunt tradita. llabens ergo habitum TheologicB, prouttraditur in sacra Script.ura, non habet habitum scientiee, quae est ex principiis, sed habet habitum quo habitu immediate omnibus assentit, quae Iraduntur in Scriptura sacra, et non quo assentit uni propter alterum. Imo si aliqua non essent ibi tradita, ahis tamen assentiret, ila quod cuilibet dicto in Canone assentit, non quia ponilur modo demonstralivo, sed propter auctoritalem Dei, ratione cujus omnibus assentit.
Et si dicatur quod aliquando in sacra Scriptura probatur definiendo et arguendo, unde et Paulus, 1.
jCor. 15. definit fidem, quod est substantia rerum sperandarum, etc. et arguit etiam quod nos resurgemus, quiaChristus resurrexit. Et Joann. 1. Canon. cap. 4. arguit quod nos diligere debemus Deum^ quia ipse dilexit nos.
Dico quod ipsius argumenti proprium est demonstrare^ sive probare aliquid, quod aliter esset dubium, ila quod conclusioni consentiatur propter argumentum. Nunc autem Quidfacredo conclusioni argumenti rauli, gumenta quod nos resurgere debemus, sicut tural^ et praemissa?, etnon propterpraemissam. Paulus enim quandoque juravit, et quandoque non, et tamen tantum debetcredi illis, pro quibus non juravit, sicut aliis pro quibus juravit; unde argumentabatur, et juravit, ut aliquibus major fieret persuasio, et ideo causam inclinativam exprimebat. Ideo cum arguit Joannes quod nos debemus diligere, quia ipse dilexit nos, nec hujusmodi argumenta proprie probant, et per consequens nec scienliam faciunt, quia conclusio non potesthabere majorem certitudinem quam principium; et ideo conclusio est credita sicut et principium, et qui non habet habitum ulteriorem, quam ut traditur in Canone, non habet habitum, quo assentitur uni propter aliud, ut per causam evidentem, sed omnibus immediate, et ideo talis non habet proprie scientiam, sed tantum fidem acquisitam, quantum est ex parte et virtute talis.
De sccundo, dico quod ille qui.^ ultra habitum Theologiae,prout jacet in Canone, scit elicere conclusiones, et solvere argumenta, et exponere Scripluram per diversas senlenlia^ veritalis, aut exponit Scripturam obscuram per Scripturam manifesscripiura tam. Quemadmodum dicit Auguslide Civit. Dciy cap. 19. exillud Gcnes. de divisione et quod Scriptura sacra non includat aliquam impossibilitatem, quod non est scire contenta in ea esse determinate vera. Ideo dico quod majores, ut Doctores, si sciant exponere unum locum ScripturcC per alium, uQa expo- j j nenda IIUS H. ner aliam, vel ralio-' pOUeUS °^°'- distinclione Angelorum bonorum a et solvere argumenta, quod debent nmVis, et dioisit Deus i?ilcr leiiebras scire majores, non tamen habent et lucem; et vocavit lucem, diem; majorem cerlitudinem simpliciter, teuebras vero noctem. Divinus ser- nec deduclionem demonstrativam mo, inquil Auguslinus, cum in ob- simpliciter ex causa, et ideo dico scuro loco intellifjitur, vel attesta- quod nec propter hoc scientiam haiione rerum manifestanimyVel aliis bent.
locis minime dubiis asseritur. Aut exponit Scripturam sacram addendo alia consona secundum rationem. Si vero exponat Scripturam obscuram quasi per manifestam, non potest habere majorem cerliludinem de Scriptura cxposita, quam de Scriptura exponente, sicut non poterit essemajor cerlitudo de scienlia subalternataquam de subalternante. Quae autem sit certitudo Scripturcje exponentis, dictum est, quoniam non habet principia nota ex tern)i- SCIIOLIUM V.
Apostolos accepisse & Deo noUtiam, qua ila certo el firmiter assenserunt omnibus revelatis, sicut nos principiis vel conclusionibus demonstratis, ila quoJ non poluerinl dubitare, videlur quod fuorit fiiics, sed perfeciissinna. Et ila senlire vicletur Doctor, quia" forte habuerunt evidentiam de alteslanle, quae non repugnat fidei; vide in Oxon. Scholium hlc num. 17. El resolvil quaestioncm, fidem el scienliam proprie dictam, repugnare de eodem, quia haec petit evidentiam objecti, et ilia inevidentiam.
De tertio, dico quod omnem effec- 21.
nis, nec suaprincipia in per se nota tum potest Deus facere sine causa reducit, sicut nec Scriptura expo- secunda effectiva, quare ut objecsita, sed tanlum assenlio Scripturce tum potest faccre certitudinem, exponenti sicut Scripturffi exposilffi, quoe includit aliquam evidentiam, quffi obscurior est; et ideo per ta- Deus potest facere illam certitudilem expositionem non acquirilur nem cum evidentia, et sine evidenscicntia, sed tantum fides. tia illius causae, quai nata estcau- Si vero exponat Scripturam ad- sare illam evidentiam. Unde tantam dendo aliqua per majorem vel mino- certitudinem de Theologicis in alirem syllogismi de conclusione, non quibus creavit, ut in Aposlolis, majorem habebit certiludinemquam quod non potuerunt dubitare; et de pra^missa, quae si non fuerit sci- illorum cognitio respectu fidei in ta, sed tantum credita, aut probabi- nobis polest dici scientia, vel magis lis, nec conclusio erit scila. Si vero intelleclus principiorum. Non enim schoiastfci geiat solvere, et defendere contra potuerunt non assentire creditis, scieniiam impios Scripturam sacram, non sicut nec ego principiis demonstrapropter hoc acquiritur scientia, tionum, ita quod ista cognitione quia hoc non est nisi defendere, stante, impossibile erat iilos dubi- Theologi bobent?
Apostoli r.on potue nint dubi- Inre Je re* bus fldei.
ReBolutio Doctoris.
Ad arg. 1. pro opin. D.Thomse.
tare, et talis scientia erat in montibus, scilicet in Apostolis, et tantum assensum habuerunt, quod non poluerunt dubitare; et ideo certiores et firmiores fuerunt ad sustinendum passiones, quam si de credibilibus scientiam demonstrativam habuissent. Et iste habitus certior fuit fide, et dicilur aliquo modo scientia, scilicet media interscientiam proprie dictam et fidem, quia habet certitudinem aliquo modo majorem quam fides in nobis, inquantum excludit omnem motum quemcumque subreptitium de contrario fidei. Per hoc convenit in cerlitudiue cum scientia, in qua scientia determinatur de necessitate ad unum, ita quod non potest judicare oppositum; hujusmodi forte fuit fides infusa majorum, qui primo Ecclesiam fundabant.
Dico ergo breviter ad quaestionem, quod de creditis revelalis non potest viator habere scientiam proprie diclam de eisdem. Quod patet, primo ex parte revelatorum, quia cum fide non potest stare apprehensio terminorum in particulari distincta, quiatuncnon essent credibilia. Secundo patet ex parte impossibilitatis habituum, nam ad scientiam proprie dictam requiritur evidenlia objecti; evidentia autem objecti repugnat fidei, quae est de non visis; ideo dico quod scientia et fides non possunt simul esse in eodem, et hoc respectu ejusdem.
Ad primum argumentum prima3 opinionis, quando arguitur quod subalternata scientia inquantum hujusmodi, estscientia, et ut sic, credil el supponit principia demonstraliva in alia scientia, dico quod ex hoc bene concluditur quod est scientia proprie dicta, quia reducit suas conclusiones ad principia, tamen probata in alia scientia. Sed haec scientia TheoIogicB non potest deducere conclusiones, et sua principia ad illa a quibus demonstratur; non enim potestaliquis facere sibi scientiam, nisi cognoscens illa principia prima, et talis nullus est nisi comprehensor.
Ad secundum, dicendum quod non sequitur quod Perspectivus, etc. Perspectivus enim non est sciens nisi sit Geometer, quia Perspectiva non est scientia, nisi causetur ab objecto, vel a principio a quo deducitur, et ideo cum dependeat a Geometria secundum principia sua, non erit Perspectiva scientia, nisi causetur a Geometria, et ideo nullus est Perspectivus, ut sciens eam, sed ut credens eam tantum, nisi causetur notitia principiorum in illo, in superiori scientia.
Ad tertium, dicendum quod induclio potest accipi dupliciter: Uno modo, ut est species argumenti; alio modo pro acceptatione singularium a sensu. Primo modo accipiendo induciio7iem, nunquam aliquodprincipium notumex terminis cognoscitur per inductionem, quia talis principii non sunt principia priora, sed tamen noscitur ex terminis. Unde haec universalis: Omne totum est majus suapajie, est primo et per se nota; nec assentio illi, quia assentio huic: IJoc totum est majus suapartCy ideo quando assentitur alicui primo principio, non assentitur illi per inductionem, islo modo sumendo inductionem, Sed secundo modo induclio est necessasecuQdum.
Ad tertiuiD. inductio est duplex.
Principium eet terminis Qotum,QOii cogQoscitur iQductioQe.
8unt, et defendere res (idei, hahere alium habitumafide, quem negat essc infusum, est ergo habitus acquisitus Theologiaj. Vide eum in Oxon. hic nura. 20.
Ad illud, quod adducilur pro se- 24. cunda opinione, dicendum quod ^'|j^p^"- habitus ille non est in aliquo lumine; non enim principia hujus cognoscuntur ex terminis nolis a nobis, nec deducuntur ex aliis principiis nolis. Unde quod dicit Augustinus, qui non • crediderint Scripturis sacris, laborenl oraiidOy ut intelligant, hoc est necessarium, ut scilicet videre possint concordiam cum aliis in Scriptura, et solutiones eorum quse objiciunlur, et ideo non oportet ponere istum habitum in alio lumine; et sic arguitur, quod raliones non deducuntur ex evidentibus, quia principia prima Istius nonapprehenduntur, nec termini.
Ad primum principale, dicendum au arg. ia quod Thomas aliud vidit, et aliud ^'^^'u^^g^. *^ credidit, secundum Gregorium, hom. 26. in Evangelia: Hominem vidity el Demn credens, confessus est, cum dixit: Deus meus^ et Dominus meus.
Ad illud, quod arguitur contra^^^^^"°- ria ad cognitionem priucipiorum, quatenus est necessaria ad apprehensionem terminorum. Sensus enimfacitad notitiam terminorum, et licet tunc fuerit falsus, inlellectus tamen cognoscit principium, et est de eo. Unde per inductionem, islo modo accipiendo eam, cognoscitur principium, quia accipiendo per sensum singularia, attrahit inlellectus universale, et cognoscit terminos, ex qua notitia principium cognoscilur, non tamen assentiendo perintellectum, quia aliquid sentitur per sensum.
Et cum dicuntquod sufficit principia esse aliqualiter nola, dico quod oportet esse omnino ex terminis non confuse cognitis, quamvis in aliqua scientia, puta subalternata, non nisi ex terminis confuse notis principia sunt per se nota, vel saltem cognoscuntur ex terminis confuse notis, ita quod non sit necesse scire definilionem termini. Unde omnis scientia partialis prcecedens Metaphysicam ordine doctrinee, sic habet cognoscere sua principia ex cognitione confusa terminorum, sed post scientiam Metaphysicae cognoscuntur definitiones terminorum in scientiis particulari- hoc quod Apostoli viderunt Jesum ^^^o.tou^ bus, et principia eorum probantur crucifixum, dico quod habuerunt ^deraoi^ per principia Metaphysica^. Et hoc quilibet unam fidem, quae est om- ^^crudfiest quod vult Avicenna in primo nium crcdibilium, non tamen ha-Metaphys. sux, cap. 3. quod ordo buerunt fidemde hoc, scilicetye5?^/n hujusscientiffi est, ut discatur post ^^^^ crucifixum. Sed tamen, si non scientias naturales et disciplinatio- fuisset evidens, habuissent fidem ad hoc credendum, et ideo quando viderunt Jesum crucifixum, non asseruerunt per fidem, nec post quando recogitabant, habuerunt fidem de hoc. Ad aliud, dicendum quod quando ^d lernes, cum tamen principia iterum habeant probari per eam.
SCDOLIUM VI.
Solvit argumenta pro Henpico posila num. 7. Ad primum admittit eos, qui explicare pos- DIST. XXIV. QU^STIO UNICA.
tiam. Si effectUS 8UDt iocompoBsibiles, et causffi in causaDdo.
AJ qiiartum.
Ad quintum.
Ad SGXtum.
causata sunt incompossibilia, oportet quod vel causae sint incompossibiles, ita quod una destruit aliam, vel una facit quod alia non causet, si sit fortior, ita quod impossibile sit quod ambee causent; et sic est in proposito de demonstratione et syllogismo dialeclico.
Ad aliud quod arguitur, quod habens Theologiam non amittit fidem, dicendum secundum praedicta, quod licet habeat habitum distinctum a fide infusa, non tamen proprie scientiam, ut prius patet.
Ad ah'ud, quando dicitur quod sicut in lumine naturali potest haberi scienlia; ergo in lumine supernaturali scientia potest haberi de objecto supernaturali. Dicendum quod sicut naturale lumen perfecte potest facere scientiam de objecto sibi proposito, sic lumen perfectum supernaturale de objecto sibi proposito, potest sibi facere scientiam perfectiorem, et hujusmodi est lumen gloriae; ergo, etc.
Ad aliud, dicendum quod concludit de Apostolis, quia potuerunt habere majorem certitudinem Deo loquente eis intellectualiter cum impossibilitate ad dubitationem, ita quod habuerunt firmiorem assensum excludentem dubitationem et possibilitatem dubitandi, non aliqua ex industria naturalis ingenii, sive evidentiaobjecti.
Ad ultimum, quando arguitur Ad^uUiquod propria principia fidei et. Theologiae, quae cum sint pura necessaria, sunt evidentia ex terminis, dico quod verum est potenti cognoscere terminos, non autem non concipienti illos distincte. Nos autem non concipimus illos nisi tantum in universali, non autem secundum rationes eorum proprias, ut sunt termini articulorum fidei. Unde istum terminum iriiius^ concipimus, ut est abstractum in trinitate numerorum vel aliorum; sic autem nonest terminus hujus propositionis immediate, Deus est irinus el unus; et ideo non concipimus terminos istorum principiorum, sed inter alios terminos inclusos in istis. Unde istos terminos nec clare, nec aliquo modo cognoscimus in particulari, sed tantum in universali, inquantum alios terminos cognoscimus.
LIBRI III DISTINCTIO XXV.
mum.
SecuQdum.
An anie Christi adventttm fiiit eadem fides necessaria ad salutem, qux post ejus adventum, et an de eisdem credibUibus, quae credit Ecclesia?
1, Quod non, quia non fuerunt tunc Arg. pri- eadem revelata quae nunc.
Item, non fuit necessarium hujusmodi credere, quod Angelus non cognovit, quia intelleclus Angeli excedit intellectum hominis; sed Ephes. 3. Angeli non cognoverunt in lege veteri Incarnationem. Item, Isai. 63. queerunt Angeli: Quis est iste, qui venit de Edom.
Item, ad perfectam obedientiam sufficit iniplere, quee prcccipiuntur curn promptitude implcndi alia §i prsecipiantur; igitur ad perfectam fidem sufficit credere istis propositis, ut credibilia, cum promptitudine ad credendnm alia quando proponuntur.
Contra, eadem erant ab eis desideranda, et omnia diligibilia ex charitate, qutB a nobis; igitur lenebantur habere fidem respectu omnium, respectu quorum modo habe- Tertium.
Kalio ad opposit.
lur, quia charitas non perficit sine fide.
Ponendam osse fidem infusam in intelieciu, sicul poniiurcbarilas infusa in voluntate. Hasc est de fide, abstrahendo an sit aclus ve! babitus. Quidam tamen putant aliquem posse salvari cum nolitia tantum naturali, de quo vide in Oxon. Scbolium hlc, num. 2. et dist. 23. num. Kk. Pro omni slalu adullus (enetur ad aclum fidei, elsi tempus non sit certum, quando hoc praeceptum iigat. Objectum bujus actus sunt pr.Tcipue articuli Symboli. Dividil Symbolum in arlicuios. Quod vcro Symboium ab Apostolis composilum fucrit, tenet Auguslinus de fideel operibus 9. Ambros, Epistola 81. et serm. 38. Cassian. dc Incarnatione iib. (5. cap. 3. 4. Hieron. Epist. 61. vide in Oxon. Scbolium btc Dum. 6.
Respondeo ad quaestionem: Pri- ^ mo videndum qua3 fides sit necessa- Dandam ria ad salutem hominis pro omni ^fofuf^^^^ tompore, nbi dico quod talis fides est infusa, quia sicut anima non potest esse accepta a Deo, nisi voluntas ornata sit secundum habitum charitatis supernaturalem, ita ctiam nisi inlellcctus ornetur secundum habitum supernaturalem; et prius naturaliter ordinatur et perficitur potentia prior naturaliter, scilicet intellectus, et primus habitus intellectus supernaturalis debet esse fides, cum sit medium quo aliquis determinate assentit veritati. Ideo sicut Deus dedit charitatem voluntati ad animam sic perficiendam, sic fidem dedit intellectui, DIST. XXV. QI.ESTIO UNIC.
Charita8 in ▼ianoD stat sine fide.
* Supra d.
ActuB fidei qnaDdo fit Decessarius.
Divisio quia quando perficit animam, perficit totum. Unde modo de faclo non perficit animam charitate, nisi perficiat intellectum fide, licet non sit dispositio necessaria ad charitatem, sicut patet in patria, ubi est charitas sine fide; non tamen est necessarium fidem infusam esse, sicut dixi prius, nec propter actum secundum, nec propter actum primum, sed est tanlum creditum. Probatio: Fides infusa non est necessaria ad determinate dicendum verum, vel assentiendum credibilibus, sicut patet supra, licet ad ornandumanimam in actu primo, et adcausandum aliquem gradum in actu secundo, utprius dictum est '.
Secundo videndum est an actus fidei sit necessarius pro omni statu? Dico quod sicut actus virtutum moiralium fuerunt necessarii, sicut aclus pra3cepti affirmativi, eo quod obligant semper, licet non ad semper, sic magis actus virtutum Theologicarum. Non enim actus virtutis moralis tendit in finem ultimum, nisi per actum virlutis Theologicae, ideo in omni habente usum rationis, positis circumstantiis debilis, quae debent requiri tempore congruo, etc. necessarius fuit quandoque inesse actus fidei.
Sed quomodo, et quando fuit necessarius? Dico quod modo licet omnia in Scriptura sint credenda, nec aliquod potest negari pertinaciter sine haeresi, tamen illa sunt preecipua, quae exprimunturin Symbolo Apostolorum, ubi sunt articuli quatuordecim, ex quibus seplem pertinent ad divinitatem, el totidem ad humanitatem.
De primis septem: Primus arliculus pertmet ad essentiam; tres alii symbou ad tres personas; alii tres ad opera articuioa. tria secundum creationem, gratificationem et glorificationem; alii septem sunt incarnatio, passio, resurrectio, etc.
Sed quae necessitas modo habere 4^ actus circa isla omnia, vel aliquod islorum?Dico quod habere actum implicitum circa hoc, necessarium estomnibus adultis et parvulis, hoc est habere habitum infusum, quo creditur illis, quando exprimuntur; quandoque vero actus est circa illa partim implicite, partim explicile. Terlius actus est omnia crederedistincte. Primum est necessarium, sed non sufficit nisi parvulis. Secundus necessarius est adullis, quod aliquid explicitecredant; non autem opor- infenores tet omnia concipi dislmcte a sim- quid creplicibus, sed sufficit confiteri quod be^or, et" Ecclesia credit. Ideo communitas ToTa^a^-^ Ecclesiae modernae tenetur habere ^^^' habitum fidei, et tenetur habere actum aliquo modo explicitum circa aliquot articulos, maxime circa humanitatem, quae sunt intelligibiliain universali, et facilia. Sed majores in ADmajores Ecclesia tenentur omnia credere ex- credere plicite, quia debentdocere minores, "^*^*®' ut ait D. Augustinus 14. de Trinit. c. I. ideo ipsi tenentur scire illa, quae sunt credenda, et habere actus circa illapro tempore, et docere simplices, ut possint capere.
Conlra, si simplices non tenentur 5. explicitecredere omnia, non tenen- objectio i. tur errorem vitare, quia non potest scire hoc esse haeresim, nisi sciat oppositum.
Item, si tenetur credere doctori, sccuuda. si doceat eum haoresim, tenetur illi assenlire.
LIBM III.
Terlia.
Resp. ad arg. i.
Ilem, quod non omnes articulos tenelur aliquis explicite credere, quia non magis tenetur unus quam alius, nisi ad plus se obliget; sed nullus se obligat ad plura credendum quam alius.
Ad primum, dicendum quod simplex tenetur vilare omnem errorem circa omnia, quse credenda sunt in Ecclesia, et quae conlinentur in Canone BiblicE, sicut patet in aliis moralibus; tenetur enim quilibet cavere omne peccatum mortale, lamen non tenetur scire omnia peccata mortalia, quia maximi vix sciunt, ct hoc, cum sint opiniones de aliquibus, an sint peccata mortalia, an non; sic licet non quilibet tenetur explicite scire omnia credibilia, tamen tenetur vitare errorem. Unde circa illa quse praedicantur in Ecclesia communiter non sunt opiniones, et si simplex potest illud apprehendere, tenetur explicite illud credere. g^ Ad aliud, dicendum quod si aliqua Ad «ecun- dc novo proponuutuT ab aliquo, qui NiiiTie- tenet vicem doctoris, non tenetur °flde"ni^*^ quis assenlire, sed tenetur neutri id^i^n**at P^^^'^' assentire, sed prius tenetur ' consulere Ecclesiam, et sic errorem vitare, quia vel intelligit hoc, et tunc tenetur vitare errorem; vel non intelligit, et tunc tenetur neutri parti assentire, quousque illud Ecclesia praFidicaverit. Similiter est in moralibus, non tenetur assentire hoc esse peccatum, nec esse licitum, quousque Ecclesia dixerit, si ibi sint opiniones, sed debet se tenere in communi. Sed ubi una opinio dicit aliquid esse peccatum mortale, et alia opinio dicit quod non est peccatum, est difficile.
Ad aliud, majores in Ecclesia Adiertiobligant se ad plura ex hoc, quod accipiunt sibi statum alios illuminare et docere.
Fides implicita Chrisli fuit necessaria omnt tempore, Act. 4. Nec enim aliud nomen est sub cctlo dalum hominibus, in quo oporleat nos salvos fieri. Est communis, et habetur ex cap. 3. 4. et 5. ad RomaD. ad Galat. 2. et i. Corinth. 10. At Gdea explicita Cbristi ante Evangelium non fuit necessaria; Augusl. 19. coDira Faust. cap. 14. fuit tamen post Evaageiii promulgationem • esi 3ontra Soto el Veg. citatos, sed tenet D Thom. hlc, quaB3t2. art. 2. Gabr. qujeat. unica art. 2. Sed muiti putant (ubi est invincibilis ignoranlia) sufficere fldem Christi implicitam, pro quo plures citafi in Oxon. in Scholio btc Dum. 9. Doctor explicat dod esse idem credibile: Chhstus nascetur, ct Christus natus est, et quomodo isla maleriaiiler sunt idero.
7.
7.
Sed tenebanturne antiqui habere fidem circa ista? Dicit Magister quod non fuit unquam aliquis salvus, nisi in fide mediatoris, qui est caput Ecclesiae, et nullus salvatur sine capite. Sed ista credulitas de Fidcs mcmediatore potest esse explicita sic, impiidta quod ipse est Deus et homo, et talis Iaria°anic persona, et sic natus et passus, etc. ^hu^' et sic credere explicite non fuit necessarium, sed implicile credere quod aliquis est mediator indistincte, sive sit homo, sive Deus, vel alius quisquam. Secundum hoc necessarium fuit semper credere mediatorem necessarium, non autem quae persona esset, nec quis modus salisfaciendi; et qui erant in lege Mosaica, magis tenebantur credere quam prcBcedentes. Et antiqui tenentur habere actum ad quem inclinat habitus, et qui per doctrinam exprimitur a majoribus, qui habent doctrinam a Deo immediate fere; et DIST. XXV. QUiESTIO UNIC.
tunc majores tenentur audire illos, et tunc tenentur illi ad hoc credendum. Sed non ilaexplicite tenebantur docere, sicut modo docemur, quia non habuerunt fidem ita expressam, vel non habuerunt sic immediate a Deo, nec proinde tenenlur expresse docere, et ideo non tenenlur alii quaecumque horum posila ista distinctione credere sicut nos.
Sed fuitne fides Patrum (si fuerat in eis) circa hoc quod Christiis esset moriitmis, de eodem credibili, de quo noslra fides? g Aliqui dicunt quod idem verum, An fides 6t eadem proposifio est: Christus ▼et*^Test. fif^itmorititrus^ et de eodem credicodem de ^"^' ^^ ^^^ uostra fidcs. AHi dicunt quo no8- quod idcn] verum est, et eadem propositio: Christus fuit moriturus, et modo est mortuus, quia eorumdem extremorum eadem est unio; hic sunt eadcm extrema, scilicet Christus et mors; tamen credo quod hoc non est verum secundum Logicam. Unde non est de eodem credibili, q»iia hcec vera est modo: Christus est natuSy hcec est falsa: Christusest uasciturus; ideo non est eadem complexio, quia eadem complexio non est vera et falsa. Cum igitur Abraham credidit secundum, nos primum, non credimus idem, quia non est eadem propositio: Christus est nasciturus, et Christus est natus; et sicut propositio de preesenti, de praeterito et futuro non esteadem, nec idem objectum credibile formaliter.
Item, hcBC est necessaria: Christus est natus, quod est de praeterito, et haec fuit tunc contingens: Christusest nascituruSj et ideo noslrum credere est de necessario, istorum autem de contingente. Ideo non est idem credibile, cum eadem propositio non sit simul necessaria et eontingens; tamen est de eodem materialiter, quia extrema istarum complexionum eadem sunt. Unde possumus in hoc verbo est^ ut tertium adjacens, concipere significatum, vel unionem sine modo considerandi illius verbi, scilicet praete- chrmus riti vel futuri, quia unio extremo- °e*t*n\\"Jg' rum potest concipi, scilicet signi-.|||»^»?^^^ ficatum huius verbi est, ut est teriaiiier, terlium adjacenssine modo conside- do? randi, scilicet temporis. Unde accipiendo in se, et concipiendo compositionem, non solum abstrahendo ab omni modo significandi, sed abstrahendo ab omni ordine ad tempus. Sic de eodem est fides nostra, et istorum, quiapro eodem potuerunt concipere: Christus est nascilurus, tamen quia respectus consequentes sunt alii, ideo complexiones sunt alise formaliter per comparationem ad tempus praeteritum et fulurum.
Ad primum, licet Deus daret habi- 9. tum credendi, non assentiret quis Ad i. arcreditis, nisi doceretur immediate cipaie. fi. a Deo, vel ab Ecclesia; habitus fadtassenenim scientiee inclinat ad objectum, doctore?et quia causatur ex evidentia objecti; <i"*^« • sic non est hic, quia habitus non includit objectum. Et ideo oportet habere doctorem, qui suppleat vicem objecti, ut patet in baptizato de novo, et non edocto, qui etsi apprehendat mori et resurr/erey et faciat compositionem, non assentit quod sitpossibile, nisi doceatur.
Ad aliud non valet, cum Angeli Ad secun- L dum.
omnes non possint cognoscere omnianaturaliter, quae homo superna- LIBRI iri.
ADgeli.
turaliter, lamen Deus secundum Maria fuit ordinem quandoque revelat. Tamen pius quam credo quod beata Virgo luit illuminata de aliquibus, de quibus non illuminatur Angelus, et tunc tenetur credere; sed minores distincte non sciverunt, ideo non tenebanlur distincte credere.
Ad aliud, non tenetur credere, nisi propositum per doctrinam, verum est; sed secundum aliquos, omnia dicebantur tunc qucE nunc.
Si quaeratur, quid sit subjeclum fidei? Patet responsio, quod intellectus est subjectum ejus, quiaperfeclio prirha ipsius intcllectus est fides.
Si dicas, tunc crederet quis sine voluntate, et sic voluntas non erit causa aliquo modo, quod est contra Augustinum tract. 26. in Joan. Quia credere non potesl nisi volens, dico quod habitus scientiae non inclinat ad assensum, nisi sit evidentia Ad lertium.
sioc doctore.
NoD suffi- obiecti, qu3e habetur aliunde. IIic iufususad aulcm, ct si objcctum proponitur, non est habitus infusus sumciens ad assentiendum objecto, nisi sit habitus acquisitus per doctrinam, vel doceatur a Deo, et in talibus homo non assentit nisi volens, quia persuasio cogit intellectum suum, ideo respectu fidei acquisita^ estvoluntas causaaliquo modo.
Sed quid de Deo? Dico quod potest causare assensum certum in intellectu, et si intellectus sit certus quod Deus causavit istum conceptum in se, non est in potestate ejus ut dissenliat revelato, tamen est in potestate voluntatis ut intellectus consideret hoc quandoque, ct potest impedire ne consideret.
SCHOLIUM in.
Putat Doctor, ut quis per habitum fidei eliciut actum, noncsse necessariurn aclum voIuqtalis (sailem supernaturaiem) neque habilum lalem; primo, quia potest quis opinari sine his; secundo, nou sunt alii habitus infusi voluntatis, nisi churitas el spes, et bi non praecedunl fidem. Adde quod crediraus Romam et Jenisalera esse sinc actu, vel habilu voluntatis. Item, daemones credunl sine ulla pia affectione in volunlate. Conlra hoc objiciuntur mulla, pro quorum solutione vide in Oxon. Scboiium hlc quaDst. 2. num. 2. et Doctores ibi post litu-Jum quapslionis citatos pro hujus rei solutione. Aliud hlc ait Doctor, volunlatera non posse imperare inlellectui ut assentiat sine ulla ralione. Est contra Cajet. i. 2. quaest. 65. art. 4. Sed manifeste verum, alioquin posset voluntas tollere omnem raelum et tristitiam imperando inteliectui, ut proponat nullum esse horum cuasam, et semper deleclari jubendo ut proponantur delectationis causas, etsi in rei verilate non sint; item, possetsine ulla ratione tollere orane dubium. Tertio, est conlra Aristotelem 2. de Anima texl. 65. ubi ait, posse nos phan» tasiari quodlibet, non tamen opinari. Quod hlc ail in fine, fidem augeri actibus nostris, sed non adibus fidei, intelligendum est de actibus fidei praecedentis charitatem, si praecedit, vel alias informis, quia subdit actum relatum ad augmentum fidei illam augeri, etsi actus ipsius fidei sii5 referantur per charitalem (ad hanc cnira speclal hujusmodi relatio) augebunt, sicul actus aliarum virtutum.