Contra illud, ista duplex negatio 3. non assignat causam intrinsecam, Nihii repuquare repuenat huic dividi, et illi Boia ncganon? nam per dividi non solvitur quaestio, quia solum assignatur extrinsecum. Si assignet causam proximam, probo, quod illa non est sola negatio, quia non repugnat sibi intrinsece dividi sola negatione; nihil enim repugnat enti per solam negationem, hic lapis est ens; igitur non repugnat sibi dividi in plura sola negatione. Majorpatet, quia aut in isto ente, ut lapide, vel Angelo, est aliquid positivum, quod determinat sibi necessario istam negationem, aut non? Si non, igitur non necessario sibi inest ista negatio; igitur ejus oppositum sibi potest inesse quantum est de se, si est aliquid positivum, quod determinat sibi negationem; igitur ratione illiuspositivi repugnat sibi oppositum illius negationis, scilicet dividi; unde ille lapis, etsi esset sine quantitate, si habeat tale positivum intrinsecum, determinat sibi non dividi, et sic repugnat sibioppositum; si non, non repugnat. Nihiioon- Item, negatione non constituitur 6886 per- aliquid formaliter m esse perlectiori negatio- quam esse^ quod prsecessit; igitur "^™* substantia prima si constituitur in esse formaliter negalione, non constituitur in me perfectiori substantia3 secundee, quod est conlra Aristotelem in Praedicamentis.
Item, de per sc singulari per se prcfidicatur suum commune; sed nihil positivum praedicatur per se de composito exnatura cum negatione, quia illud non habet unum conceptum; igitur nullum positivum de islo per se pra^dicatur.
SGHOLIUM.
Vera sententis, Bnbslsntiara materialem Meri kunc per aliquid poiitivuni, quia imperfeotio Jivibioais in plura nun repugoal nlsi rnlione pcrfeclionis, ci per id quo repngnat dividi, esl in se unum.
4. Dico igitur ad quaeslionem, quod DeciJio pcr aliquid positivum est substanlia u^iH^Niiua materialis haec, quia nulla imperfecctio^TepIi- lio repugnat alicui, nisi propter per- ^rntfonr fectiouem sibi inhflerentem; sed di- ^^^jffg*;'*^' vidiinpartes subjectivas est imperfectionis; igitur non repugnat substantiae materiali, nisi propter perfectionem sibi inhaerentem. Minor patet, quia Deo repugnat quaecumque divisio, sive in parles subjectivas, sive alias; hoc non esset, nisi imperfectionem portaret.
Item, per eamdem rationem, per quam repugnat alicui dividi in aliqua, per eamdem rationem habet unitatem suam positivam repugnantem illi divisioni, sicut patet de differentia specifica, quia speciei repugnat dividi in species ralione differenticB specifica3, et per differenliam specificam habet species suam unitalem positivam, et quod non dividilur in plures species. Si igitur unilalis realis minoris, quam sit numeralis, est aliqua ratio positiva, per quam habet suain unilateai, et per eamdem repugnat sibi divisio opposilailli unitati, igiturin unitate reali ultima, quae cst major, per idem habebit propriam uuitatem et naturam.
Ad primam rationem principalem, 5. dico quod dubium est, si unum dicit Ad argum. negationem, tamen esto quod sic, Dubi*iimVn cujuslibct negationis, quae esl tan- "uegatio. tum de facto, non oportet ponere causam nisi negativam; tamen negationis, quae negat possibilitatem, vel aptitudinem, oportet ponere positivam causam, quia quando oppositum negationis repugnat alicui enli, opoi'tet ponere causam posilivam quare sibi repugnal. Si eiiim superficies non esset colorata, non oportet ponere causam positivam, sed tantum quia agens non inducit, quia sibi non repugnat recipere coloi^em; si tamen sibi repugnaret, oporteret ponere causam positivam; nunc autem unum numero in hoc individuo, non solum dicit negationem, quia agens non agit, sed dicit negationem possibilitatis, quia sibi repugnatdividiin pluraindividua ex parte sui intrinsece; igitur, etc.
DIST. XII. OUiESTlO VII.
QU.TJSTIO VII.
Utrum mbstaniia materialis sit iiidivi' dua per esse actualis existentiss?
UeDric. qtu)dt 2. (j. 8. Fonieci*;i. Melaph. qUcBSt. 2. $ect. 2. Soncin. 7. Mefaph. quxst. 32. Suarez in Mefaph. dUt. 5. Scotus in Oxon. hic dUt. 2. quxit, 3.
Quod sic. Quod convenit omni et soli, ost sufficicns dislinctivum ejus ab aliis; sed esse aclualis exislentia^ convenit onmi individuo et soli; igilur, etc.
Opposituu): Htc honio esl individuum in genere Subslantice, et non includit existentiam actualeuj, quia solus Deus includit intrinsece existentiam actualem.
Rejicit sententiam lcnonUm per existentiam, subslantiam materialem individuari. Primo, quia exiBtentia noo est de se hsrc. Secundo, supponit dislinclionem^et coordinationbra Priedicamenli Substantiae. Tertio, est ejusdem rationis in omnibus substantiis.
Dicitur ad quaeslionem quod sic, ultimate el completive, quia aclus separat et distinf/uit. 7. Metaph. texl. 49. actualis existenlia est complele et ultimate distinctivum unius individui ab alio.
Contra, quod non est ex se dislinctum, non est ultimatum dislinctivum; sed natura actualis non est ex se distincta, quia non est distinctio existentiarum naturarum vel rerum, quarum sunt existentiae, quia si sic, oporteret ponere coordinationem existentiarum a coordinatione nalurarum.
ftem, quod prcesupponit lotam coordinationem non est distinctivum alicujusin ista coordinalione; sed esse existentiaj actualis praesupponit totam coordinationem quiddilatum, si non solum essel scientia quidditatis in cxistentia actuali, et quia tunc aliquando esset scientia, ct aliquando non de eadem re.
Item, existentia est ejusdem rationis in natura ejusdem rationis; igitur non distinguit individua in cadem natura.
Ideo dico ad qua^stionem, quod Reeoiuiio non, quia quaelibet coordinatio habet intrinsecc supremum et infimum, quod non includit aliquid alterius generis; sed conceptus exislentice actualis non est idem conceptui essenlicB; igitur substantia materialis non individuatur per esse actualis existentifle.
Ad ralionem principalem, dico 3. qiiod prius nalura est substantia ^d argum. materialis hsec, quam sit exislentia actualis; ideo licet conveniat omni et soli, non lamen est primum distinguens; sed tamen secundum hanc speciem aliquo modo posset individuare substantiam, licet non priino, quod tamen non videtur verum; ideo dico quod minor est falsa; habet esse existentise, quee est in individuo, et est denominative hsec una numero.
Ad rationes opinionis, concedo, quilibet actus ultimus dislinguit ultimata distinctione, secundum quod est actus ultimus, non tamen oportet quod quaelibet talis distinctio sit individualis, quia relatio posset esse eic ultimum distinguens; tamen relalio non distinguit illud, in quo est intrinsocc, sic nec cxislentia hoc indiviihium substanliae, quia exislentia actualis non esl de illa coordinatione quantum ad conceptum, sive res cujus est, sit alterius coordinationis, sive non dicat rem aliam, tamen formaliter est aliud.
QU.^STIO VIII.
Utrum substantia maierialis per alind positivum pertinens ad genus sub^ stantise sit individua?
>Egid. quodl. 2. q. 7. GofTr. quodl. 6. q. 46. Doctores citali quxst, prxced, et alii apud Suar. Met, disp. 5. sectione 6. Scot. in Oxon. hic 2. dist. 3. qusst. 6.
I Quod non, quia si sic, illud Argumeni. cum quiddilatc faceret composii.rimuQi. tiQj^eni in individuo, sicut actus et potentia; hoc autem cst falsum; tum quia in Angelis non est talis compositio; tum quia illud positivum vel esset materia vel forma, vel compositum, et tunc individuum vel haberet duas materias intrinsece, vel duas formas, vel duas substantias composilas, quia quidditalem speciei, et illud positivum additum. secuQdum. 'tem, si sit singularc, est per se unum; igitur per se intelligibile, quod videtur contra Aristotelem, 2. de Anima, iext. 00. et 3. de Anima text. 27. 7. 3Ietaphysic. text. 37. 1. Physicorum^ Tertium.
SIC, de posset esse deindividuis, quia se est intelligibile, de text. 53.
Item, si monstratio quod per eo potest passio per se sciri. Sed hoc est contra Philosophum. 7. Melaph. cap. de partibus definitionis: Definitio est solius quidditalis^ quoe lantum est species, istud individuum non includit solum quidditatem.
Item, ab isto positivo super- Ouarium. addilo posset accipi differenlia, a quidditate genus, et tunc posset individuum proprie defmiri.
Oppositum: Omne per se in- Contra. ferius includit aliquid contrahens superius, quod est ejusdem generis; igitur individuum per se includit quidditatem, et aliquid ejusdem generis positivum, vel contrahens quidditatem.
Resolutio, rationem individualem esse quid posilivum. Probal tribus rationibus; cxpiicat Ires comparationes differentiae specificae ad superius, ad inferius, el ad id quod juxta est, et quomodo conveniat, et differat cum differenUa individuali, de quo fusius q. 6. citala in inilio quffistionis.
mative. Patet quod in ^^^lil^^s R^aiiuan.t'' extra animam est aliquid hoc ni» est aiij quid po&iUsingularc delerminatum, quod non vum. Propotest dividi in plura sub se; mo. illud non potest esse solum a causa extrinseca, quia nihil extrinsecum est causa hujus impossibile dividij nisi quia causat aliquid intra, cui repugnat dividi; igitur oportet ponere in individuo aliquid positivum, quod non est sola quidditas, quia sibi non repugnat dividi.
Pra^Aerea, hoc singulare esl ali- Secundo quid in se, et ad se; igitur hoc erit per intrinsecum, non autem per negationem, probatum est^ prius ', et addo quod ipsa nega- e.^num J tio est ejusdem rationis in multis; igitur est quaerendum per quid est hoc non dividi, quia non DIST. XII. QUiESTIO VIII.
dividi in plura, est ejusdera rationis in quolibet individuo. Ita dico quod istud intrinsecum non polest esse ens rationis, quia hujusmodi res necessario requirilur ad existentiam rei extra animam, nec potest esse illud natura, nec pars naturae, nec etiam accidens. •obisoprm Probatum est prius '. Igitur ali- ""^ ^* quid intrinsecum indi\ iduo, sed extrinsecum naturffi, et per se determinans naturam ad hoc individuum. Tcrtk). Item, propria passio entis est rfs^eout unilas; igitur perfectissima unitas «t^uniias P^rfectioris entis; igitur cum unitas numeralis sit major et perfectior unitate reali specifica, oportet nliquid esse positivum in individuo, per quod est sic unum, quod sit ejusdem generis, et determinans quidditatem. 3 Item, omnia differentia reducunotBum dif. *ur ad primo diversa, aliter enim ^d^ainiar ^ssct proccssus iu infiuitum, quia "diwMT diff^rentia in aliquo conveniunt, ^»^<scoi. in aliquo differunt. 7. Metaph. 3.' le.rt, 9. Aut igitur illa, quibus differunt, sunt primo diversa, et habetur propositum; aut sunt differentia, et tunc queerendum est de illis quibus differunt? Cum igitur singularia sunt differentia, ipsa reducuntur ad prima diversa, illa non sunt nihila, non accidentia, non natura; igitur aliqua* eniitas determinativa naturae, ut proprietates individuales. BAtioiodi- Modus poucndi est ille: Quando iwri^MDe duo se habeut ad invicem per "^*^* analogiam, per magis notum debet manifestari minus nofum; nunc autem proprietas individui est minus nota nobis quam forma specifica, quia forma specifica est principium formale operandi, et non illa proprietas individui, quia nullius actionis realis est ista proprietas individui principium operandi, sed tantum forma specifica in individuo, quee Logice loquendo dicitur differenlia specifica, realiter vero dicitur forma specifica, (pro eodem habeo ad pra3sens ista); forma potost comparari ad superius et ad inferius; comparala ad superius non semper oportet quod sit alia a re in genere, quia tunc simplex (ut posuerunt Philosophi Angelum) non esset definibile; nec etiam formae accidentales, quia non necesse est ibi esse comparationem realem, ita quod res, a qua recipitur diffe- ^d a (juo rentia, sit aliud re ab isto a quo «eous an accipitur genus; tamen semper eo. a quo est non idem formaliter, quia ali- differeDUa. ter idem bis diceretur in definilione, et tunc sufficeret definire per solum genus, vel solam differentiam; igitur non necesse est rem, a qua accipitur differentia specifica, esse aliud re ab illo a quo est genus acceptum, semper tamen est non idem formaliter; sed ista proprietas individui nunquam est res alia a forma specifica, tamen semper est non idem formaliter, licet aliquid possit conlinere unitive utrumque.
Dissimile tamen est in hoc, 4. quod formalitas specifica semper est simpliciter perfectius gradu, vel formalitate generis, sed non oportet proprietatem individui esse simpliciler perfecfiorem formalitate specifica. Secunda dissimilitudo, diff«rt\(iif formalitas specifica contrahit ad indivldualis a apect- m<? quidditalivum simpliciter per- verluntur ens et quidy dico quod ^*' fectum; sed formalitas individui ens est aequivocum ad duos modos contrahit quidditalem ad aliquid entis ad quiddilatem, et habens extra quidditatem, quia omnino quidditatem. Unde non solum est alterius ralionis. Do quidditate pa- diflforontia infcr quiddilatem, et tet dupliciter, primo sic: Omnis habens quidditatem in concroto et quidditas materialis divisibilis ost abstracto, sed quantum ad univorquantum est do se, ita quod sibi sale et singulare, quia dicitur non repugnat dividi; ista propric- humanitas et haec humanitas, tas individui est aliquid, cui repu- homo et hic homo. Et sic exignat dividi; igitur est alterius ralio- stons incommunicabilitor est hanis. Secuudo sic: Actus et potentia bens qnidditatem, et non est propropria sunt primo diversa, quia prio quid, sed quis, ot extondilur si aliquid esset ejusdom rationis ens, ita quod dicitur non solum in alterutio, ut si in actu, quan- do quid proprie, sed de oo qui tuni ad illud, non primo actunrot, ost quis. lllud vult Richardus 4.
sed reciperet actum; si in poten- de Trinit, 7. Quando aliquis est tia, quantum ad illud, non reci- longe a nobis, queerimus quid sit, perot, sed actuaret; igitur proprius et non quis; cum vero appropinactus, et propria potentia sunt quaverit, et discernimus quod est primo diversa. Sod illa proprietas homo, non quid queerimus, sed individui respectu quidditatis habot quis. Idem vult Avicenna, viso rationem actus; igitur est extra animali a remotis, prius nolum totam rationein illius quidditatis, ost, quod est corpus quani ani- Actus et vel extra totuu). Differentia voro mal; prius animal quam homo, Doteotis primo di- spocifica uou doterminat genus vol hic homo. Ens igitur et quid extra totum genus quidditatis, sod convortuntur, non quid proprie, detorminat ipsuin a quidditate sed ut extenditur ad quis, vel imperfecta ad perfecfam; et ideo quid, vel quale, etc.
dilFerentia specifica est oxtra totum Secunda comparatio est dicere genus quiddifalis imperfectcO. Patot spocifice ad inferius, et similitudo igitur quomodo illa conveniunt et est quantum ad hoc quod sicul differunl. spocios eodem, quo est species 5. Gontra illud, e//5 el quid coum^v- formnlifor, et quo habot unitatem tuntur secundum Aviconnam 2. specificam, ropugnat sibi posse Metaph. quia rts, ens, quidy con • dividi in plura ojusdom spociei, vortuntur; igitur si illa propriotas loquondo do specie atoma; sic individualis est oxtra lotum genus individuo eadom propriofale indiquidditatis, igitur ost oxtra totum vidiiali, qua ost formalilor haec, gonus entis. ropugnat sibi omnis divisio in in- Dico secundum Philosophum o. foriora. Tertia comparatio est for- Melaph. quod siinul fotuin ost mae specificae ad oa quae sunt extra quod quid, noii taujon oxlra juxta se, et tunc similitudo est genus onlis. Quomodo igilur con- quantum ad hoc, quod sicul spe- DIST. Xll. QUuSlSTlO Vm.
cies distant, et illa quibus differunt, sunt primo diversa, nihil commune habentes; sic duo individua quanlum ad ista, quibus dislinguuntur primo, in nullo ejusdem rationis conveniunt. 7. Per hoc patet ad unam instantiam talem, Socrates et Plato differunt istis proprietatibus, aul illse proprietates in aliqua conveniunt, vel in nullo, igitur primo distinguuntur; igitur Socrales el Plato cum includant istas proprietates, si istae proprietates in aliquo conveniunt, quserendum est de illis quibus distinguuntur? Aut in aliquo conveniunt, vel in nullo? Et sic, vel erit processus in infiaituni, vel stabitur, quod Socrates et Plato in nullo conveniunt. Dico quod primo distinguentia in nuHo conveniunt; non propter hoc sequitur quod includentia in nuilo conveniunt, quia ipsa inclu dunt primo distinguentia, et plus. Urtde magis diversa possunt dupliciter intelligi; vel quia plus repugnantia, vel quia in nullo convenientia. Primo modo non sunt inclusa magis diversa quam includentia, quia non plus repugnantia. Secundo modo sunt magis diversa, quia etsi non minus repugnent, lamen non tantum sunt diversa; sicut igitur esset dicendum de differentia specifica hoininis et asini, sic quantum ad hoc, de proprietate individuali; nec propter hoc sequilur quod individua sunt primo diversa, sicul nec duae species.
Tanriem vult individualitatern desunii a qualibet eniiiate partiali et tolali, estque ultima realitae, rei, aqua desumilur. Paletex quaestionibns prsecedentibuSf quia non o»t ipsa nHtura secuQdum se, ex quaest. 5. neque duplei negatio, ex queest. 6. neque existentia, ex quest. 7. nequo quantitas, ex quccst. 4. neque materia, ex qua?9l. 3. ergo uliima realitos cujuplibet entitatis, sive sit pars, sive^ tolum facit pum banc.
Dicunt, quid est in re, a quo 8. accipitur proprietas indivisibilis, g[°^[^?^. vel materia, vel forma, vel com- biiie unde positum, cum non smt plures res? Dico quod sicut. compositum in genere habet in se partes, materiam et formam, et materia potest concipi sub ratione uhiversalis, similiter forma et compositum; et similiter in aliis generibus ct in ntgationibus, et privationibus, quidquid potest concipi ut universale, illud non est de se lioc, cum potest sic concipi absque modo COncipiendi OppOSito Objecti. Et In materia ,..^.. ^ 1 C8t natura cum non potest ita concipi est de et hajcceise heec, ideo in materia est natura et haec proprietas, et similiter in forma, similiter et in composilo. Et lormalitas naturae non est formalitas, quae est incommunicabilis, nisi denominative, lamen in composito est formalilas, quae est communicabilis; igitur sex sunt entitates in composito per identitatem unitive.
Dices, Deus posset conservare prius sine posteriori; igitur posset conservare naluram in existentia sine proprietate indivisibili. Per quid igitur intrinsecum positive esset haec natura alia a natura, quae est nunc sub alia pro- LIBRI 11, PriuBoatara duplex.
Quidditas DOQ poteet esse Bine iDdividualilate.
Ad primum priocipale.
AD iDdi?iduum sit proprio compositum.
prielate indivisibili, quia oportet positivum dare intrinsecum disiinguens?
Dico quod prius natura alio est duplex: Unum quod non est res alia, sed formalitas alia, idem tamen identice. Aliud est prius natura, quod utroque modo est aliud a posteriori. Primo modo claudit incompossibilia, conservare prius sine posterioii, quia contradictio est eamdem rem simul manere, et non manere, et tamen illud prius non est de se posterius. Sicut anima sensitiva tua est prius natura, quam sit formalitas intellectiva, et tamen contradictio est tuam sensitivam manere sine intellectiva. Similiter forma specifica albedinis non est res alia a natura coloris, et tamen impossibile est, et impossibile, non obstante quod res, a qua accipitur genus coloris, quae est in albedine, sit alia formalitas, conservetur, et non forma specifica albedinis. Nunc autem proprietas indivisibilis quamquam sit posterius natura quidditate, nunquam lamen est res alia, sed est idem identitate cum forma specifica, quamvis alia formalitas.
Ad primum principale dico, quod non sequitur, quodlibet individuum esse compositum proprie, quia compositio non est proprie nisi ex actu et potentia proprie acceptis, et quod ista proprietas individualis est eadern essentia identitate, ideo ex talibus nunquam proprie fit compositio. Sed si esset res alia, proprie esset actus quiddilatis, sicut in divinis sapientia si esset res alia, esset passio rei; nunc autem identitas tollit omnem compositionem proprie. Si tamen velimus extendere composiiionem ad omne illud quod habet sic naturam, quee non est ex se hssc, el talem proprietatem, concedo quod in individuis est talis compositio, et tamen talis non est in divinis, quia quodlibet ibi est de se hcBc; nec etiam est ibi essentia prius natura proprietate quasi complente rationem individui, et determinante essentiarn. Et cum quaeritur, an illa proprietas accipitur a materia, vel a forma, vel composilo, dictum est modo quod in quolibet istorum est natura, et talis proprietas ultra materiam et formam contrahens naturam, quee est entitas positiva.
Ad aliud, concedo quod singulare est per se intelligibile, imo maxime intelligibile, quia nunquam bealificabitur intellectus nisi in inlellectione singularis, puta essentiae divinae, ut hasc. Non tamen sequitur ex hoc, quod sit maxime intelligibile cuicumque intellectui, quia ex debilitate intellectus nostri potest esse defectus. Et cum allegatur Philosophus, dico quod non est ejus intentio quod singulare non sit intelligibile. Sed intellectus noster non intelligit nisi per sensum, et dictum est ', quod per sensum non cognoscitur hoc singulare ut hoc^ sed solum ut natura, et sic potest intellectus noster intelligere singulare. Unde Philosophus vult quod inlellectus noster potest in duo, sensus autem tanlum in unum, quia non potestin universale, ut universale, et intellectus potest in singulare, sicut sensus.
Ad aliud, dico quod non sequitur.
\J secuDdum.
SioguUre est per &e iutelligibile.
Seasus quomodo COgDOfCit siDguIare.
Ad tertiuDa.
DIST. XII. QUiESTlO VIII.
siDgniare singulare ut lioc^ est per se inlelligi- Hi?e,°ii^ bi'6; igitur est per se scibile, quia ^^tgibuer individuum ut hoc^ non habet causam intrinsecam alterius passionis, quam sit passio speciei, et potest tamen intelligi. Ideo ex parte causee est intrinsece, quare non potest passio propria de individuo sciri, xxihsec^ quia illud contrahens quidditatem non est causa alicujus propriae passionis.
Ad aliud cum dicitur possel rfe- Tidoum finiri. dico secundum Philosophum «tdefini- i. Topicorum, cap. 6. quod dennitio expnmit qutdesl causae speciei solum; sed individuum exprimit plusquam quidditatera, et ideo ejus non est definitio propria. Hoc videtur ex inlentione Philosophi, quia sic videtur loqui de materia pro condilione contrahente quidditatem, ubi assignat individualionem per materiam, ut patet I. de Coelo 5. Metaph. 7. et 10. et nunquam fugit ibi ad quan- Ad quarftnD. lodi' Ad quarftnD. lodi' titatem, quia forma dicitur quiddi- Per matetas secundum Aristotelem 5. Me- teiHgitur taph. et secundum Boetium dc rn - d uio co o°" nit, lib. I. cap. 3. ubi dicit quod gpectem. forma simplex subjectum accidentis esse non potesl, et exemplificat, ut humanitas. Ideo apud Aristotelem entitas distincta a quiddilate, quam importat illa proprietas, est materialis respectu quidditatis; similiter loquendo Logicej prdedicabile habet rationem formalis, et subjicibile rationem materialis. Ideo formalitas iur"^e°8e proprie pertinet ad secundam sub- **®^^°g" stantiam, materialitas ad primam, et talis materialilas est in quolibet individuo, ideo in nullo ente est qucelibet entitas in eo de se hsec, nisi in Deo; el Deus nullo modo potest habere proprietatem contrahentem naturam, tanquam aliqua materialitas, quee sit extra rationem formae, cum sit actus purus.
DISTriNGTIO XIII.
Arg[ameQt. primum.
SeruQdum.
Tertium.
Quartum.
QuiDtum.
QU.ESTIO UNICA.
Vtrum lunien sit propria species senstbilis lucis corporalis?
Qiiod non. Lumen est substantia; non igitur est per se sensibile. Antecedens patet, quia lux fuit primo facta, et tunc non fiebant accidentia sine suppositis, quia in primis operibus non fiebant talia miracula.
Item, Augustinus 7. super Genes. ad litteram: Amma^ qua praedita est, etc. et postea, omnia administrantur per lucem et corporea subtiliora; igitur lumen inter caetera corpora est subtilius; igitur est corpus, non igitur species sensibilis.
Item, lux gignit corpora, et substantias hic inforius; igitur non est accidens, quia sic effectus excederet suara causam.
Item, lux habet proprietatem corporis, quia potest moveri, frangi; igitur, etc.
Item, lumen habet esse reale in medio; non igitur est species sensibilis, cum ista habeat esse intentionale in medio. Antecedens probalur tripliciter, primo sic: Lumen realiter denominat medium, non autem species, quae habet esse intentionale, quia si sic, sicut dicitur quod aerest lucidus, sic diceretur quod aer est aibus a specie albi, quoe habet esse intontionale in medio. Secundo sic: Lumen excludit oppositum a medio, ut tenebram, non sic species albi speciem nigri, sicut album roaliler, nigrum realiter. Tertio sic: Lumen habet actionem realem in medio, quia ignis genoratur in medio ex refractiDne radiornm a specuio terso et polito; intentio non generat substantiam; igitur, etc.
Oppositum, Avicenna 6. Xatura- 2. lium part. 2. cap. i. Lux per se est Contra. sensibilis; sed nihil per se sensibile videtur, nisi per specien> suam multiplicatam ad organum, 2. de Anima^ text. 68. igitur lumen est species lucis per quam videlur.
SCHOMUM I.
Lucein esse acoidena. Primo, ex Avicenna. 8ecundo, quin est sensibilis. Tertio, in igne est i»pcidon9, quia nen forma, npc maleria; ergo Dbiqup. Qiiarto, corpora coelestia non videntur habere aliud accidens nohilius. Explicat quodnam est objectufu primum visus. Et putat esse aliquid indiflerens ad coiorem et iucem,vel ipsam lucem, quia perShanc caeteri videntur, non e contra.
Ad quaestionem dico, quod ost Lux est acforma accidentalis, quia est per se ^'^^°®-sensibilis, ut sensu percipimus, et ut vult Avicenna; igitur non est substantia.
DIST. XIII. QU^STIO UNIC.
modo Twi. Qijjg(.iun^ yigug? et lux non videtur D0D8itco-pep natiiram coloris; igitur visus Praeterea, in hoc corpore elementari est lux accidens, quia nulla pars essentialis ejus est, ut materia vel forma, nec prior forma substantiali ignis; igitur in nullo est substantia,quia quod uni est substanlia, nulli est accidens, primo Pliysicoriim^ text. 27.
Item, corpora coeleslia habent qualitates accidentales nobiliores quam inferiora; hujusmodi non videtur nisi lux, quia perspicuitas est qualitas passiva. 3 Dicunl, quomodo est lux per se vi- Luxqao- sibilis, cuHi coloratuui sit primum biiif, oom DDD 9it color.
non eril unus sensus.
Dico quod utrumque est per se visibile, et tamen visus una potentia, quia quanto potentia est perfectinr, tanto polest in plura quam imperfectior. Si potentia imperfectior omnia cognoscat, perfectior perfectius cognoscet (quod dico, quia Angelus inferior cognoscit omnes res, quas Angelus superior, etsi ndn seque perfecte); sed sensus visus plures difTerentias rerum nobis ostendit, primo Metaphys. cap. primOy et cognita per se plus diflferunt, quam contraria in genere Physico, qualia solum cognoscuntur ab aliis potentiis sensitivis; ideo dico quod neutrum istorum est primum objectum adsequatum, sed est aliquid indifTerens ad hoc, et ad '>bi«toin illud, et est innominatura, sicut pain^u^^ let de tactu. Sentit enim duas conec uoSJ! trarietates, quarum neutra ad aliam est reducibilis, et tamen non excedit genus tactus, nec etiam est plures sensus formaKter. Similiter sensus comraunis est unus, et tamen sentit quodlibet per se sensibile, et suura objectura adaequatum erit unura commune abstractum ab omnibus sensibilibus parlicularibus, non tamen universaIe'compIetum.
Vel aliterpotest dici, quod quando j^^^gj^**^^, sunt duo objecta unius potentiaB in muua obanalogia quadam, tunc unum istorum erit primum objectum, et virtute illius'primi, omnia alia cognoscentur. Non tamen oporteret quod sub eo contineantur, sicut de tactu, esto quod non senliret nisi calidum et frigidum, calidum esset primum objectum, in virtute cujus omnia alia senliret. Et tunc potest dici quod lux habet primara rationera objecti visibilis, non quia sit objectura ada^-quatura forraaliter, sed quia virtute ejus omnia, quae non sunt talia formaliter, videntur. Lux enim potest videri sine colore, color tamen non sine luce, dependet enim in visibilitate a luce, quia ad sentiendum, vel ad videndum colorem necesse est coagere lucem, vel intrinsecam, vel extrinsecara, si cadat in corapositione coloris,, ^ SGHOUUM 11.
Ostenditprimo lumen non esee corpus, neque formam substantialem, neque quanlitatem, sed qualilatem, quae est species visibilis lucis, seu int^ntio sumpta pro rationo tendendi in objectum. Secundo, epeciem visibilem perfeclam essesimul objeclum visum, et rationem videndi, quod comprobat experientia radii transeuntis per vilrum rubeum, et quia alioquin positum super oculum iropediret visionem. Tertio, lumen non videri nisi conjunctum corpori, quod duplici experientia patet.
Secundo dico, supponendo quod ^ hix dicitur ut est in fonte, lumen ut Luxinfonin raedio, quod luraen non est sub- \l' ^"^^10° stantia aliqua, quia non est corpus, Siaercederel lumiDi DOD fieret respiratio.
latentio quatuor modie sumitur.
Lumen est Tisibile, et ralio vldendi, seu ioteotio.
quia sic non esset pervium; quodcumque enim corpus occultat quoe sunt post se, quanlumcumque sit luminosum; lumen aulem non occultat, sed potest esse medium videndi, sicut pervium.
Prseterea, subslantia corporea non est simul naturaliter cum alio corpore; sed lumen est simul cum medio; igitur non est substantia corporea. Probatio minoris, quia si aer cederet lumini cum esset in medio, non posset homo respirare in medio illuminato, quia non respirat, nec expirat nisi aerem.
Nec etiam potest lumen esse forma substantialis, quia non manet aliquid in esse specifico, recedente sua forma substantiali, et accedente; sed lumine recedente et accedente, remanet idem aer specifice; igitur, etc.
Nec potest esse quantitas, tum quia non posset esse simul cum aere; tum quia non esset quantitas activa.
Est igitur qualitas sensibilis, quae est species lucis, vel intentio, tamen hoc nomen intentio sequivocum uno modo dicitur actus voluntatis; secundo, ratio formalis in re, sicut intentio rei, a qua accipitur genus, differt ab intentione, a qua accipitur differentia; tertio raodo dicitur conceptus; quarto, ratio tendendi in objectum, sicut similitudo dicitur ratio tendendi in illud cujus est; et isto modo dicitur lumen intentio^ vel species lucis, quia sensibile positum supra sensum impedit sensum, 2. de Anima, texl. 73. Sed lumen in oculo non impedit sensum, imo requiritur per Commentatorem de Se7isn ei SensatOy ad hocquod oculus videat; igitur non tantum est lumen sensibile, sed intenlio vel species, quibus objeclum potest videri; est igitur lumen per se visibile, et tamen intentio visibilis.
Contra, si lumen est pcr se visi- 5. bile, igitur non est ratio tendendi in Objeciio r objectum visibile, quia tunc idem esset ratio tendendi iu se. Quod autem lumensit per se visibile, patet, quia non videmus subslantiam Lunae, sed tantum est lumen, quod nobis apparet in Luna, aliter enim corrumperetur subslantia Lunee in novilunio, quia nobis non plus apparet quod maneat, nisi quod videmus.
Item, quod lumen sit per se visi- secunda. bilc, patel per exemplum Philosophi, si moveatur oculus clausus, apparel ibi lumen.
Dico, quod aliqua e.st intentio species.
..1.1.,,..,. aiia visivisiDilis, vel species, qua3 est visibi- biiis, aiia lis in se, et non solum ralio tenden-dlndT tandi in objectum propter ejus majorem ^"™* virtutem. Alia vero, quae tantum est ratio videndi propter ejus debilitatem, ut species albi, vel nigri. Exemplum primi de lunnno. Unde si transeat radius per vitrum rubeum ad parietem, apparet paries rubeus, et tamen non coloratur paries illo rubore, quia si esset ibi oculus, ubi est paries, videret vi- Radio ,...traoseunte trum rubeum, nec rcciporet ibiperviirum colorem rubeum realiler; igitur parier^sfaliquando intentio visibilis potest "rubeo!^* videri propter ejus perfectionem, quiasiibi esset talis color realiter, oculus existens ibi positus non posset videre, propter colorem positum supra sensum.
Item, Philosophus de Sensu et Lumen Sensato, quando transit nubes su-°uirnUi" DIST. Xm. QUiESTlO UNIC.
corpori pra aliquod viride, apparet ibi alius Tum°*^ color quam prius, et tamen in re non est alius; intenlio igitur quando est debilis, solum est ratio videndi; quando est fortis, potestesse quo et quod. Nunquam tamen videntur istae species, nisi contiguat89 corpori visibili, neque lumen videtur nisi conjunctum corpori. Quod patet dupliciter: Primo, quia de nocte non videtur radius, et tamen ullra islum conum umbra, quam facit terra de nocte, est radius,. quia tamen non conjungitur ibi immediate corpori terminanli visum, non potest videri. Secundo sic, esto quod aliquis sit existens in puteo profundo, et in summitate vadat radius solaris per mcdium unius foraminis, nisi superius immediate ponatur aliquod corpus terminans visum, non videbitur ille radius, et ideo non videbitur antequam terminetur visio ad aliquod sensum.
SCnOLIUM IH.
Ostendit optime tres radios, rectum, reflexum et fractum, immediate immediatione causffi, esse a lumiaoso; quomodo autem isti diiTerant, vide in Oxon. bic a. 3. Admittit quarlum radiura, id esf, umbram, qua videraus, nullo trium radiorum praBsente, de quibus opllroe ad oculum noster Pecbanus in sua Perspectiva.
5^ Terlio dico, quod iumen est du- LanieD du- plcx, esseiitiale et accidentale, sive *"***' primarium et secundarium. Essentiale et primarium dicitur illa species, per quam visus potest devenire