Sed si fides est in intellectu, re- n quiriturnealiquis habitus superna- o. Thom. turalis in voluntate? Dicitur quod /"^^^1. sic, quia quando actus perfectus ^- ^- *• dependet a duobus principiis, oportet illa principia perfecta esse. Assensus autem intellectus per fidem, est actus supernaturalis, et dependet ab intellectu et voluntate, quia ad hoc quod aliquis credat, oportet quod concurrat actus voluntatis, cum secundum Augustinum ut proxime citatum: Cceiera potesi homo 7iolenSj credere autem non nisi volens.
DIST. XXV. QUiESTIO UNICA.
Contra, habitus supernaturalis in voluntate non ponitur, nisi spes vel charitas; sed fides infusa potest manere sine charitate informis, nec requiritur alius habitus supernaturalis in voluntate, quia voluntas potest habere causalitatem suam respectu actus credendi ex fide acquisita.
ppinari Item, si intcllectus habet habitum sinehabitu opinionis potest opmari, hcet volunuie. tas non habeat habitum; igitur si habet fidem acquisitam, quam potest habere sine habitu supernaturali in voluntate, et similiter infusam, potest credere sine habitu in voluntate.
j2. Ad argumentum, dico quod a voiuntas voluntatc non movetur, sicut a "acer^e^ad^ <^ausa immcdiatc supplente vicem d^^ suradt <^bj^^tij nam non possum credere quodvo- jyiij^i ipsi ut gi dicat mihi voluntas, luoiaB non r 7 7 conira mo- credo quod hsec astra sunt paria; ideo certum est quod voluntas nec sic movet sine objecto. Non potest movere me ad videndum sine oculo, nec sine causa potest movere ad actum alterius potentiae^ et dico quod ci^edibilia movent aliquo modo quandoque ex fide infusa; unde posita fide acquisita, non est volunlas necessaria. Habila enim apprehensione terminorum, et facta compositione et fide acquisita, quam causat voUintas, et fide infusa inclinante, non virtute objecti, sed virtute voluntatis habet intellectus, unde credibilia moveant ad actum credendi. Dices, non sufficit tamen, sed cum fide acquisita et infusa, voluntas movet ad actum. Dico quod sufficit quod non contra moveat contra fidem acquisitam. Ad illud, quod soiet objici de in- Tea.
slrumento, si virlus motiva potest agere perfectius cum cultello acuto quam cum obtuso, igitur alia virtus requiritur cum virtute motiva in quantum agit cum uno et cum alio, non sequilur; ita enim voluntas potest imperare actum perfectum perfecti objecti, sicut actum imperfectum imperfecti objecti, sine aliquo addito in ipsa.
Dices, in principali movente requiritur aliquid, ut actio sit perfectior; igitur et secundo modo movente, quse instrumenlalis est. Dico quod minor est falsa; non enim omne agens secundum est instrumentale agens. Similiter iicet in diversis instrumentis vel causis secundis sunt diversee disposiliones, non tamen oportet in principali agente differentem esse perfectionem.
Sed quaeritur de unitate fidei, 13. an sit unus habitus? Dico quod ob- ^°-^® ^^®* 1 unitas, vajectum dat unitatem habitui scien- ^»® <**<^»^"'*-tiee, quia in illo includuntur omnia objecta illius habitus. Unde in quidditate lineae ex parte objecti, ut est partiale agens, includitur prfledicatum de illa, et principium et conclusiones; et ideo totus habitus de linea est sicut inclinans ad considerationem linese, et ille est unus virtualiter ad inclinandum et considerandum omnia de linea, licet habitus partiales sint alii de diversis conclusionibus et principiis. Sed habitus iste non estex evidentia objecti, ideo ex objecto non habet unitatem, sed a testificanle, vel ab unitate ralionis assentiendi, cujus ratio est veritas asserentis, vel ab unitale illius de quo sunt diversa credibilia secundum diversas opiniones prfledictas in ista quaestione. Vel se- actus fidei, sed per actum alium recundum tertiain viam, potest dici latum ad augmentum fidei, ut ad fihabitus unus formaliter ex se, nem ab ipso movente.
quamvis illud effective habeat a Sed probalur quod effective pos- Deo, et non habeat unitatem ab ob- sit a nobis augeri, quia firmius as- ^^ad^e^*" jeclo. Undeprimumobjectumestve- sentimus actu; dico quod illud est ritas prima, utremota, vel ut de quo bonum argumentum ad probandum sunt articuli. fidem acquisitam augeri per actus poMU ao- ^^^ potestne fides augeri? Dico nostros; illud enim augetur, quo fa- »«en. quod sic, a Deo immediate, a quo ciliter assentimus, tamen de fide incausatur; meritorie potest augeri fusa non concludit. per actus nostros, non tamen per -WHO^MSAI^^ Google DIST. XXVI. QU^STIO UNIC.
DISTINGTIO XXVI.
DE SPE Secandam.
Vtrum spes sit virttis Theologica a fide et charitate distincta?
1. Quod non, quia spes est passio Arg.pri- quaedam secundum Philosophum, mum. 2^ Ethic. c. 5. Sed nulla passio est virtus Theologica, cum passio non sit nisi in virtute sensitiva; igitur, etc.
Item, virtus Theologica non est in nobis, nisi a Deo infundatur aliquid in nobis; sed sine hoc quod Deus nobis aliquid infundat, possumus habere spem acquisitam sufficientem, et ex illa naturaliter acquisita possumus certiludinaliter sperare preemium a Deo. Patet, quia ex naturalibus certitudinaliler sperainus promissa ab homine; ergo quanto magis a Deo; ergo, etc.
Item, est medium malitiarum desperationis et praesumptionis; igitur si est virtus, erit moralis, non Theologica, quia in illa non potest esse excessus et defectus, ut puta inter extrema et medium. Quod hujusmodi virtus non sit in medio, patet, quia habet Deum pro objecto; Tertiam.
respectu autem Dei non potest esse excessus, uthomonimis diligateum, vel credal, etc.
Item, sicut inteliectus est unum Quartum. perfectibile, ita voluntas est aliud; igitur cum unum perfectibile sufficienter perficitur una perfectione, ita et reliquum; et ideo tantum sunt duo perfectibilia respectu perfectionum supernaturalium, scilicet voluntas et intellectus, et haec ratione unius objecti; igitur erunt tantum duae supernaturales perfectiones, cum ad duo perfectibilia respectu unius objecti numero sulficiant duee perfectiones, et voluntas sicut perficitur charitate, ita intellectus fide.
Dices, tres sunt partes imagi- objectio. nis, ideo requiruntur tres virtutes distinctee, ut tota imago perficiatur.
Contra, tunc virtus Theologica es- Soiutio. set in intellectu alia a fide, ita quod fides in intelligentia, et spes in memoria, et una tantum esset in voluntate; hoc autem falsum est; non enim est spes in memoria, quia ut communiter ponitur, non est virtus intellectualis.
Contra 1. Cor. 14. Nunc atUem manent fideSy spesy charitas.
SCHOLIDM I.
Ponuntur variffi sententiflB de spe; prima fuil, non dislingui a cbaritate. Secunda, non distingoi a flde. Tertia, quod inoludit utramque. quia per spem expectamus gloriam, et expeclatio spectat ad intellectum, et desideramus eamdem, et hoc spectat ad volunlatem; sed rejiciuntur hsB sententiae ex illo, i. Corinlh. 14. FideSfSpeSf charilas tria hasc, elc.
2. Hic posset dici quod non oportet opiDio as- ponere spem virlutem distinctam a speiu non fidc ct charitate, quod primo probadistiDgui a 1.. ^^ I tideeicha- tur a parle voluntalis sic: voluntas Raiioi. per charitatem sufficienter disponitur supernaturaliter ad habendum omnem actum sibi possibilem; igitur nullus alius actus est sibi possibilis per alium habitum, qui est distinclus a charitate. Probatio antecedentis, quia omnis actus voluntatis est velle vel nol/ey et hoc respectu tam praesentis quam absentis. Ad omnem aulem talem sufficit sola charitas; igitur frustra ponitur habitus alius. Majorest evidens. Minor probalur, quia ad omne velle ordinatum respectu ultimi finis, quem respicit virtus Theologica pro objecto, se extendit charitas, quia non est volitio ordinata nisi praesentis vel absenlis, et heec volitio est actus fruendi vel desiderandi; sed idem habitus potest esse sufficiens quiescendi voluntatem ordinate in objecto, et desiderandi illud ordinate, quia secundum Augustinum 9. de Trin. cap. ult. Idem appetitus quo inhiatur rei cognoscendde^ fil amor co^n//«,- igitur ad omne /io//^ordinatum sufficit, quia eodemordinate, quo vult volitum, despicit disconveniens, vel contrarium, quia 1. de Anima text. 8o. rectum est judex sui et obliqui, quia 7iolle non convenit ordinate, nisi inquantum despicit aliquod incompossibile voluntati recta) et ordinatcB; ergo, etc.
Item, secundo probatur a parte 3. intellectus, sic, nam si esset aliquis Secunda. habitus, non posset poni in inlellectu primo, quia nullus habitus habet actum, nisi respectu actus, quem respicit potentia in communi, in qua fundatur hujusmodi habitus. Unde cum actus intellectus in communi sit i?itelligere, respectu objecti supernaturalis non est nisi credere; igitur, etc.
Potest dici quod spes includit doo modi i...diceodi de utrumque in ratione sua, quia spes npe. est expeclatio certa beatitudinis; ergo. Potest dici quod spes est habilus, quo expectamus, expectatio includit certitudinem ex gratia et auxilio, qucB pertinet ad intellectum, et ita non est alius habitus a fide, et etiam includit desiderium non habiti, et sic idem est cum charitate, et sic potest dici rectus habilus includens utrumque.
Item, secundum habitum spci di- Tenia. cilur aliquis certus, ideo dicitur intellectualis habitus. Similiter aliquis dicilur decipi, quando scilicet credit se non posse assequi beatitudinem, scilicet desperans. Unde magis revocandus est ab errore in intellectu, quam ab alia inordinata voluntate.
Sed estne spes aliquis habitus for- 4. maliter? Quod non probo, quia non Anapessit est formaliter alius habitus de uni- formailter. versali, el alius de parliculari, ut de ista: Omnis homo justus est salvandus; et de ista formaliter: Petrus juslus est salcandus, licet singulai-iter varientur; sed per fidem credo omnem justum formaliter salvandum; ergo eliam de ista, ego, si finaliter sum justus, ero beatus^ erit fides; hujusmodi est actus DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC.
spei; ideo non est virtus distincta a fide. objeciio. nices Quod non erit habitus omni modo idem, quia futurum facil quod sit aliud objectum, ideo requirit alium habitum. Soiuiio. Contra, si respicit aliquid ut formaliter futurum objectum, ita quod futurilio sit de ratione objecti sui, tunc erit temporale objectum, et ita respicit temporale ul temporale objectum; igitur si in hoc differunt, quia spes respicit hoc, ut conferendum, non erit virtus Theologica. 5. Ilem, pr£Eteritio non variat objectum, neque habitum; ergo neque futuritio; ergo idem habitus fidei erit de prffiterilis et de futuris.
Posset dici, tenendo istam conclusionem, quod sicut tantum sunt duee polentiee in natura natae allingere Deum sub ratione habitus per actus elicitos, scilicet intellectus et voluntas, sic sunt tales duee perfectiones supernaturales sufficienter disponentes istas potentias respectu actuum tendentium in Deum sub ratione objecti, et sicut una potentia perficitur a fide, sic alia a charitate. s es Don R^spectu tamen alicujus objecti inest UDU8 cluduntur ambo illi habitus in uno formaiiter. habitu, uou dico lu uuo habitu for-" gaiionr maliter, sed aggregalione; et sic *®a!iquo™ spcs unitatc aggregationis potest dici tertia virtus, tamen est essentia-Jiter habitus idem, qui est fides. Et quamvis fides sit praesentium, prseteritorum et futurorum, et spes tantum futurorum, ex hoc non habetur quod sit alius habitus essentiaUter, sed iu hoc specificat fidem, et contrahit, ut fides sub ratione, quatendit ad futurum, dicatur spes. Sed ista via non placet, quia videlur contraria doctrinae Sanctorum.
SGHOLIUM n.
Alia senteDtia tenens spem esse virtutem moderalivam passiouis, qua lenditurin bonum futurum aBtemum, rejicitur, quia aic esset virlus moralis. Senlcntia Henrici, spem distingui a charilate, quia hffic est in concupiscibili, illa in irascibili, non ul repellat nocivum, sed ut fortiticet concupiscibilem, ne resiliat a bono arduo prosequendo, probalur late variis ralionibus. Hanc el singulas raiiones ejus, latissirae refutat Doctor.
Est alia via, quae dicit quod est 6. virtus, quia est moderamen pas- oSr sionis, quse est de futuro bono, respectu cujus est spes, quiaista passio indiget moderatione.
Contra, ista opinio non ponit spem, nisi acquisitam, quia habitus moderans respectu rationis, est acquisitus formaliter, quia ut sic, est magis contramalum futurum, quam circabonum increatum.
Dicitur quod imo est Theologica, quiaistaest respectu eeternorum.
Contra, spes ut est moderativa passionum, est spccies virtutis nioralis; ergo, elc.
Etsi ista positio posset teneri, quia 7 tamen auctoritates Sanctorum sunt uenric.ait in contrarium, aliter dicitur, quod X'tutem'l spes est virtus distincta a charilate, ^«T'*i.®*^^ licet utraque sit in appetitu, quia j-iQctam.
una esl in irascibili, aha m concu- pnmo. piscibili, et utraque in voluntate. Quarum distinctio probatursic: Objectum irascibilis est bonum arduum, et objectum concupiscibihs bonum delectabile, el ista, ut sunt conditiones boni, ut nunc, sunt objecta distincta, ita ut sunt conditiones boni simpliciter, non solum pro nunc sunt objecta distinctaj ergo LTBRI III.
LTBRI III.
sicut possuntesse objecta irascibilis et concupiscibilis, ut sunt nunc bona, qufle ponuntur in parle sensitiva, ita possunt esse objecluin eorumdem in parte intellectiva, utsunt bona simpliciter; ergo sicut appetitus sensitivus potest tendere in bonum sub ralione ardui, et sub ratione delectabilis, ut nunc, et sic dividitur in irascibilem et concupiscibilem, ita et appetitus rationalispotest tendere in objectum sub ratione ardui, vel sub ratione delectabilis simpliciter, ut sic voluntas divideretur in irascibilem et concupiscibilem; ergo erunt duo habitus perficientes partes illas, et habitus erunt dislincti. Secundo Item, uuusquisque experitur quod existens in quiete contemplationis, quae ad concupiscibilem spectat, nititur repellere id quod esl suee contemplationis impedimentum, ne auferat delectabile, et minuat delectationem, eo quod de impedimenti praesentia tristatur, sicut sunt occupationes exteriores. Igitur cum voluntas habet impugnare impedimentum sui concupiscibilis, sicut et appetilus sensitivus, et actus ejus, quo impugnat impedimentum actus concupiscibilis, pro tunc minuit, donec perfecte amovit impediens, et cum una vis non sit sui ipsius impeditiva, oportet ponere istam vim essealiam. 8. Ilem, sicut convenit moderate et TerUo. juste concupiscere, ita et irasci secundum appetitum, dico intellectus; cum igitur objectum proprium irascibilis non sit bonum sub ratione formali boni, sed magis aliquid displicens, quod est ratio appetendi vindictam, ut patet in distractione Philosophi, videtur quod ad aliam tum perlineat, quam ad illam, quaB absolute tendit in bonum volendo, vel in malum nolendo.
Hoc idem alio modo ostendunt p^^^^- sic, quasi narrando, irascibilis in in nobiB nobis habet tres actus prsecedendo aciusieconcupiscibile, quia vel impedi- Henricum. mentum actu inest, et sic dolet et tristatur, tunc enim irascibilis exequitur actum impugnandi impedimentum sedando concupiscibilem, ut possit quiescere. Unde sic excludit dolorem impugnando impediens delectabile, vel quia delectatio inest, quam timet amittere, et sic irascibilis fortificat ea excludendo timorem. Tertio passiones contrarias repellit, sive impugnat impedientia delectationem. Ueec omnia inveniuntur in voluntate, quia aliquando impedientia quietem contemplationis insunt actu, et tunc tristatur.
Item, actus contemplationis in 9 viatore amitti potest, dum inest, Qninto. ideo timet, amovendo quse possent impedire, ideo motus carnis insurgentes et impedientes expugnat; igitur est impugnatrix, et hoc cum delectabile est prcBsens; quando autem est absens concupiscibilis habet desiderium ad illud, nec esset efficax respectu illius consequendi, nisi irascibilis amoveret impedimenta, ut acquiratur. Cum igitur haec omniasint in irascibili etconcupiscibili in appetitu sensitivo, similiteret in voluntate, nam omnia heec possunt concupiscibilia in voluntateesse: ideo necessariaest sibi irascibilis, quantum ad ista omnia; igitur cum ista sint in voluntate et respiciant objecta distincta, secun- ^ DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC. 47i dum hoc dicitur poni duplex virtus non esset alia vis a concupiscibili, ®*r?um^ad in voluntate, et hoc etiam respectu quia ad eamdem vim pertinent ac- eamdera Uei, qui habet istas rationes dis- tus deleclalionis de ahquo, ut est lant.
tinctorum objectorum respectu boni praesens, et actus desiderii circa ardui; igilur arduum bonum requi- idem objectum, ut absens. rit in appetitu sensitivo habitum, Item, nec secundo modo, quia per quem (ortificat concupiscibilem, charitati possibile est tendere in aline forte resiliat a bono concupito. quid sub ratione excedentis facultasexto. Item, irascibilis est per se confor- tem possibihs aliunde acquiri nisi taliva concupiscibilis, quia propter alterius auxilio, cujus est postea hoc ponitur; ergo nata est confor- quiescere in illo per actum intentare eam, et fortificare, ue a bono tionis. Cum igitur iste actusmaxime arduo resiliat. Vel potest major sic conveniat Deo respectu sui ipsius, fieri: Omnis ratio in objecto repul- maxime poneretur in voluntate disiva concupiscibilis, requirit spem, vina vis irascibilis, et si non prophabitum, vel virtutem in irascibili, ter primum aclum, tamen propter per quam fortificat concupiscibilem secundum, quod est tenerey qui est respectu cujuslibet, respectu cujus altero principalior, tanquam ad potest a prosecutione boni delectabi- quem alius ordinatur. hsresilire; sed non solum concupi- Item, si irascibilis et concupisci- n.
scibilis resilit propter nocivum oc- bilis sint duae vires, erunt in Deo currens, sed propter difficultatem secundum rationem distincteB; sed ardui in objecto; igitur non solum si arduum isto modo esset objectum est fortificativa concupiscibilis res- irascibilis, non essent in Deo, quia pectu nocivi insurgentis, sed res- Deus non habet aliquod objectum pectu boni ardui delectantis; igitur excedens naturalem potenliam hunecbsse est ponere in irascibili jusmodi; ergo restat tertium, scilispem, per quamhabilitetur, non so- cet ut dicaturbonum arduum, quia lum ad expugnandum nocivum, ut est appetibile exsuperans omne vindicet concupiscibilem, sed ut aliud; sed isto modo maxime erit fortificet concupiscibilem, ne resi- objectum charitatis, charitas enim liat a bono arduo sequendo. inter omnes virtutes maxime appre- 10. Contra illam opinionem areuo, et tiat Deum, quia facit inhaerere charita» primo contra primam rationem, amore amicitiae, et vmcit omnia appreiiut quaero quid intelligit per bonum ar- alia, nec potest plus appretiare, duum, aut bonum, an forte quod quam ut objectum in infinitum; est absens, aut quod est supra fa- igitur ostendit arduum non distincultatem naturae, sic quod excedat gui specie a delectabili, et per virlutem naturalem illius, respectu consequens non distinguilur spes a cujus dicitur arduum, aut quia ap- charitate magis, quamarduum a depretiabile super naturam ostenditur? lectabili.
Si primum detur, non habebit ista Item, appretiabile non potest invis aliquem actum in his, quia nihil telligi, nisi aut quia actu appretia- Deiecutio cis est abscns. Similiter per hoc tum, et hoc non valet ad rationem formalem objecti, quia fit actualiter per appretialionem passivam, scilicet ex actu quo praeferlur omnibus diligendis, quod facit charitas; ergo non distinguitur ab aliqlio actu concupiscibilis. Alio modo acceptatur aptitudinaliter tantum appretiatum, scilicet quia aptum natum appretiari tanquam ad substratam rationem appretiabilitatis, ut quia est bonum infinitum, quod est bonum in summo, et inquantum est bonum praeferendum omnibus aliis, et sic adhuc maxime ad illud ordinatur charitas. 12. Dices, irascibilis est vis queedam concupiscibilis, quia concupiscibilis est, ut potentia irascibilis.
Contra, in essentialiter ordinatis, et per se, illud, quod addit super aherum, etcontrahit ipsum, esl nobilius eo, sic patet in descensu in linea praedicamentali. Si igilur bonum divinum, ut sic contractum, ut appetibile arduum, sit objectum spei, erit actus spei nobilior aclu charilatis, qui fespicit primum bonum, ul ordinate volendum, eo quod aliquid addit, quod est falsum.
Item, quod male assignatur objectum irascibilis, probatur, quia primus actus ejus, est irasci, nam et ei adaequatur; igitur quilibet actus ejus, est quoddam irasci; sed nullum eVasce respicit bonum arduum, Quidfit ut objectum ex 2. /thetoricsBy ubi ^^■- diciturquod ira esl appelilus curn trislitia punilionisy propter appetentis parmpensionem a quocumque fiat.
Item, in irasci est appetere vindictam, sive illud appetere habeat pro objecto punitionem, sive illud quod punitur, neutrum est arduum; ergo, etc.
Item, contra secundam rationem,.« ubi ait, quando aliquis insurgit ad expugnandum vilia, quando voluntas vult quiescere in delectatione contemplationis, non est actus concupiscibilis, quia impeditur delectatio.
Contra, prius concupiscibilis quiescit, quam irascibilis impugnat; igitur non impedit concupiscibililatem, cum adjuvet eam, sed, secundum eum, quod expugnat vitium, impedit quietem in contempiatione; ergo, etc.
Dices, irasci est propugnare, ut posl quietem maneat cum delectatione.
Contra, quod natum est impedire uia vis fudeleclationem positive agendo, illud qu JamS' est expugnandum, ut delectatio sil ^*"*^"^®™- in quiete: sed impediens non agendo, sed repugnando facit sic, quod si esset delectatio, non inesset, quia opponitur sibi, et tale oportet cavere et fugere, non expugnare, ut malum velle; igitur cum vitium impediat delectationem repugnahdo, non agendo, debet expugnari fugiendo, sed illa vis fugit vitium, qua? amat honestum, quae est concupiscibilis.
Senlenlia Doctoris, speno esse virtulena Thco» logicaiii, a fide et charilalo dislinclann. Piobat primo esse virlulem, ex parie objecli et circumslaniiarum. Secundo, esse Theologicam, quia ejus objectum est Deus in se, esto rcquiraalur aliquie condilion.s, vel circumstaQtiiB, ut sit Deus objectum, positis condilionibus requisitis ad virtu'em Theologicam. Probat desiderare non esse actum iatellectus, quia noa est inleiligere, neque cbaritatis, et per cunsequens, virtulis spei. Vide in Oxon. Scholium hlc num. 17. ubi oslendiiur banc conclusionem videri de fide ex hoc cap. lib. citato, et Trident. sess. 6.
DIST. XXVI. QU^STIO UNIC.
41, Dicoquod spes esl virtus Theolo- Aucioris gica alia a charitate et fide, quod ex ^^'°'^' actu patet. Experimur enim in nobis nos posse habere aliquem actum expectandi bonum infinitum a Deo liberaliter se communicantej et hoc mediante gratia praevia collata, et meritis; sed ille actus non est actus charitatis, nec fidei, nec alicujus virtulis moralis; est igitur aclus alicujus alterius virtulis, quam dico Acium spem. Quod autem actus iste sit orsummnm diuatus, patct; est enim hoc ordiseordina- uatc appeteudum quoad substantiam actus, quia talis boni est voluntas capax de se, et per illud perfectibilis in se; et etiam quoad circumslantiam ageutis est ordinatus, quia convenit hoc agenti ex ratione voluntatis, quee est capax summi boni. Quod autem iste actus sit bonus per circumstantias, patet; habet enim objectum bonum, et est a causa bona, ut a Deo, scilicet causa efficiente conferente, et a gratia et meritis dispositive. Et similiter est ordinatus quoad omnes alias circumstantias; ergo ad ipsum potest esse virtus ista appetiliva. Et est Theologica, quia habet Deum pro objecto immedialo, quia per hunc actum desidero bonum infinitum, uec per aliquid additum habetur, quin Deus sit objectum illius actus. Licet enim desidero bonum istud esse meum, adhuc bonum infinitum est objectum, quia non recedo ab actu desiderandi ipsum. 15. Dices, si spes respicit bonum, ut appetibile mihi, sic erit objectum temporale tantum.
Dico quod etsi per fidem credo de aeterno, ut de Deo, tamen credo alia temporalia deeo, uteum esse incarnatum, passum; igitur non hoc est contra verilatem Theologicam; sic esl hic.
Dices, ut dicilur meum bouum, est objectum complexum, quid est igitur illud quod citra objectum additur?
Respondeo, dicitur tantum respectus, non realis, nec rationis, scilicet causatus ab intellectu, sed causatus a voluntate Omnis enim virtus collativa potcst causare respectum in ohjecto, etiam si respicitobjectum, ut non existens, polest causare respectum rationis, etvoluntas est formaliter collativa, sicut et intellectus; voluntas enim diligit hominem ipsum referendo ad Deum. Isla collatio ponit respectum in objecto, cui accidit exislentia, sicutet objecto inlellectus. Sic ergo desidero bonum mihi, id est, in ordine ad me, quod addit respectum quemdam, non realem, sed appetitivum, ideo non minus est Dei ut objecti immediate sic, quod desideratur a Deo, quia ad conditionem agentis non variatur conditio objecto, sicut nec cum video album, a quocumque illud conferatur.
Dices, desiderare est respectu ig, boni absentis, ut sic igitur non erit AbscDtia objectum virtutis Theologicee. "^Jjo^De ^' Dico quod objectum esse pra^sens ^^^^^^^ vel absens, non est de ratione objecti Theologici, quantum ad id quod est ralio formaliter movendi potentiam, sicut nec in actione naturali corporalium approximatio, vel non approximatio est de ratione formali agentis et passi, sed tantum forma absoluta, mediante qua agens actuat efficaciter passum, licet sit conditio requisita actualis. Ideo male dici- idem ob m m jectum tur, spes vel fides respicit objectum dei. absens, visio vero pra?sens, quasi aliud objectum sit spei, et aliud fidei et visionis, sicut remotum et propinquum. Idem est objectum ignis, qui ad aliquam distanliam causat perfectam caliditatem, et ad majorem distantiam causat temperatam. Hocnon diversificatralionem agentis ex parte agentis, sed manet idem, scilicet calor, ut est actus, et perfectus ad se. Similiter per eamdem formam, Sol causat radium rectum sic approximatus, et per recessum ad oppositum causat reflexum, tamen eodem modo forma esl sibi preesens, aliter tamen subjecto, quia primo per lineam rectam; secundo modo per reflexam. Similiter de objecto speciei et tentionis, difl^erunt secundum rationem praesentiae et absentiffi objecti, licet possint aliquando magis differre, tamen hoc non est ratio differenliee specificee in eis. Sic iste actus est immediate circa Deum, ut objcctum sibi praesens, et virtus, a quaimmediate eliciturtalis actus, est circa Deum, ut objectum immediate; igitur estvirtus Theologica, si hoc sufficit. n. Sed videtur quod non sufficit, An fides tunc cnim fides acquisila, et spes quisitaB acquisita essent virtutes iheolovirtuies gicee, quia respiciunt Deum immecffi?**' diale, et sub eadem ratione objecti, quod probatur, quia islfle virtutes fides et spes non sunt virtules morales, ergo Theologicse; ergo non repugnat virluti acquisitae, quod potesl esse Theologica. Si haec conditio sufficil, propositum habetur; si autem non sufficit, sed dicatur requiri quod respiciat veritatem divinam, ut primam regulam suam.
sicut moralis virtus respicit prudentiam, quae est regula humanorum actuum, et ideo oportet ut aliquid detur, cur isle actus spei innililur immediate pro regula, si dicatur, inquam, quod fides acquisila sufficit ad hoc, contra, tunc spes acquisita, et charitas acquisita essent virtutes Theologicae.
Ideo ultimo sciendum, quod ad virtutem Theologicam, si stricte accipiatur, Iria requiruntur, quod, scilicet respiciat Deum pro objecto, et quod respiciat eum ut regulam immediatam; et hoc etiam posset pertinere ad fidem acquisitam, et per consequens ad spem, quae per cognitionem dirigitur in fidei objectum, et ideo illud; quo solum et ullimo distat virtus Theologica ab acquisitis, videtur esse, quod non tantum respiciat Deum, ut immediatum objectum, et ut immediatam regulam, sed supra hoc, ut immediatam causam, scilicet quod sit immediate ab ipso infusa, quod non convenit virluti acquisitae. Si igitur spes respicit Deum, ut objectum immediate, et regulam divinam ut cognitam, potest nihilominus causari a Deo immediate, cum sit actus animae secuftdum superiorem portionem, quia non potest summe perfici sine ea, sicut cum ea, et cum spe acquisita, sequitur quod sit virtus Theologica, non tamen polest naturaliter probari fidem vel charitatem infusam inesse homini.
Patet igitur quod respectu istius acfus desiderare ponitur virtus Theologica secundum omnes conditiones, quae non esl fides, nec charitas. Non fides, quia actus iste non est actus intellectus, quia non Ad virtatera Theologicam, tria reqoirantur.
Fides Theoiogica reepicit Deum, ut objectum, et efficiens.
QUiESTIO UNIC.
Item, potest esse sumraus, non enim oportet volunlatem habere duos actus simul, cum unus non intendit alium, sicut nec summe agere, quando agil libere, ita nec respectu omnium oportet agere.
Item, gradus amoris in summo non includit aclum desiderii, quia Deus summe diligit se et nos, sic tamen, quod non concupiscit nos. Restatigitur utalia Theologica virtus secundi actus sit spes a fideet charitate distincta.
Item, in voluntate est afTeclio justiliee, etaflfectio commodi. SecunuiiienoD ^y^j^ Jstas duas affectiones habet estprimum appeiibiie. duos actus, ct tuuc duo objecta. Primum autem bonum appetibile formaliter est bonum delectabile et honestum, quae habent rationes di- BoDom vorsas secundum se. Bonum utile dicit respectum ad ista, ideo non est primo appetibile; sic igitur aliquid amatur ab alio in se, et etiam amalur sibi amanti, scilicet concupiscenti, et isti aclus sunt secundum istas duas affectiones, et istos actus concomitalur duplex ratio boni, qua possil sic et sic appeti. Charilas igitur, cum sit virlus excel- ^,.
lenlissuna, perncit volunlatem se- Doodicit cundum perfectius, et secundum rem amiciactum perfectissimum, hoc est ama- *'** re. Si aulem voluntas non esset libera, nihil amaret nisi sibi commodum; igitur charitas non est principium elicilivum formaliter, nisi actus amicitiee. Spes respicit bonum commodum speranti; ergo non spero Deum esse bonum in se, sed esse bonum mihi, et secundum istas duas affectiones sunt duo actus isti. Sed cum charitas perficit voluntatem secundum rationem nobilissimam, perficil secundum actum amandi in se. Spes secundum desiderium propter commodum, et sic est aliavirtus, sive alius actus; tamen idem objectum est objectum fidei et spei, charitatis, visionis et tentionis, etc. differens secundum relationes ad potentias; sed in idem absolutum sub eadem ratione absoluti tendunt omnes isti actus. Et ideo prima dislinctio non est ratio objecti, nec distinguit spem a charitate, quia idem objectum habent, sicut patet, sed distinguuntur, ut supra patet. Spes enim est expectatio, expecfare formaliter est desiderare concomitante actu intellectus, quo credilur hoc possibile expectare. Igitur hoc bonum tantum ex grajectum tur, spes vel fides respicit objectum dei. absens, visio vero pra?sens, quasi aliud objectum sit spei, et aliud fidei et visionis, sicut remotum et propinquum. Idem est objectum ignis, qui ad aliquam distantiam causat perfectam caliditatem, et ad majorem distantiam causat temperatam. Hocnon diversificatrationem agentis ex parte agenlis, sed manet idem, scilicet calor, ut est actus, et perfectus ad se. Similiter per eamdem formam, Sol causat radium rectum sic approximatus, et per recessum ad oppositum causat reflexum, tamen eodem modo forma est sibi prcBsens, aliter tamen subjecto, quia primo per lineam rectam; secundo modo per reflexam. Similiter de objecto speciei et tentionis, differunt secundum rationem praesentieB et absentife objecti, licet possint aliquando magis differre, tamen hoc non est ratio differenliee specificcB in eis. Sic iste actus est immediate circa Deum, ut objoctum sibi preesens, et virtus, a quaimmediate eliciturtalis aclus, est circaDeum, ut objectum immediate; igitur estvirtus Theologica, si hoc sufficit. n. Sed videtur quod non sufficit, An fides tunc enim fides acquisita, et spes quisitffl acquisita essent virtutes iheolovirtutes gicae, quia respiciunt Deum immec»?**" diate, et sub eadem ratione objecti, quod probatur, quia islae virlutes fides et spes non sunt virtutes morales, ergo Theologicse; ergo non repugnat virtuti acquisitae, quod potest esse TJieologica. Si haec conditio sufficit, propositum habetur; si autem non sufficit, sed dicatur requiri quod respiciat veritatem divinam, ut primam regulam suam.
sicut moralis virtus respicit prudentiam, quse est regula humanorum actuum, et ideo oportet ut aliquid detur, cur iste actus spei innililur immediate pro regula, si dicalur, inquam, quod fides acquisita sufficit ad hoc, contra, tunc spes acquisita, et charitas acquisita essent virtutes Theologicae.
Ideo ullimo sciendum, quod ad virtutem Theologicam, si stricte accipiatur, tria requiruntur, quod, scilicet respiciat Deum pro objecto, et quod respiciat eum ut regulam immediatam; et hoc etiam posset pertinere ad fidem acquisitam, et per consequens ad spem, quae per cognitionem dirigitur in fidei objectum, et ideo illud; quo solum et ultimo distat virtus Theologica ab acquisitis, videtur esse, quod non tantum respiciat Deum, ut immediatum objectum, et ut immediatam regulam, sed supra hoc, ut immediatam causam, scilicet quod sit imraediate ab ipso infusa, quod non convenitvirluti acquisitee. Si igitur spes respicit Deum, ut objectum immediate, et regulam divinam ut cognitam, potest nihilominus causari a Deo immediate, cum sit actus animee secuiKium superiorem portionem, quia non potest summe perfici sine ea, sicul cum ea, et cum spe acquisita, sequitur quod sit virtus Theologica, non tamen potest naturaliter probari fidem vel charitatem infusam inesse homini.
Patet igitur quod respectu istius aclus desiderare ponitur virtus Theologica secundum omnes conditiones, quae non est fides, nec charitas. Non fides, quia actus iste non est actus intellectus, quia non Ad ▼irtotera Theologicam, tria reqoiruDtur.
Fides Theologica reepicit Deum, ut objectum, et efficiens.
DIST. XXVI. QUiESTIO UNIC.
Desiderare DOD esl fidel»- ▼el cbaritatif actus.
BoDQm utile DOD estprimuoi appetibile.