Confirmatur ista ratio, quia aequalis est distantia inter queecumque contradictoria; sedgratiaet nongratia sunt contradicloria, sicut ens et non ens; ergo aequalis est distantia inter ha^c et illa; ergo virtus,quae potest super unam, potest super omnem; posse super omnem repugnat creaturee, ergo et super aliquam. RaUo ter- Aliter osteuditur propasitum sic: la Agi 11. ^g^j^g posterius praesupponit effectum agentis prioris, sic artifex in agendo artificium praesupponit effectuni agentis naluraliter, et eliam ageris naturale praesupponit effectum primi agentis, ut materiam primam; sed quodcumque agens creatum, quod est posterius ipso Deo in agendo, praesupponit effectum ipsius; sed praesupponere aliud suae actioni non est creare illud, sed oppositum creationi, quia creatio est de nihilo; ergo, etc.
Item, unumquodque sicut se ha- Q«aru bel ad esse^ ita ad agere; sed quodUbet creatum secundum esse suum est mixtum cum potentia, et non purum; ergo et suum agere, et sua actio admixta est cum potentia. Sed omnis entitas vel actio admixta cum potentia, estcum mutatione et transmutatione 3. Physic. text. 9. quia Aruiou motus est actus entis in potentia; ergo talis actio creaturae non potest esse creatio, et per consequens nullum agens creatum potestcreare.
RQtioDCs D. ThomaB refuiat efficaciler, primo, osteridens daas propositiones, qaas assumit, esse falsas, scilicel etse simpliciter fieri a solo Deo, et hocipsum esse terminum creationis, et efTectum universaiissimum, soli Deo tribuendum. Rejicit eliam quod dicit de instrumentOi et illius concursa, optime explicando quid ad rationem instrumenti requiratur; de quo in Oxon. btc quast. 4. et d. 18. quaest. 1. et d. qusst. 5. etd. 13. quaast. i. ad 5. et in tract. de Rerum princ. quffisl. 6. art. 2. Secundo, rcfellit rulionem nenrici de inflnita dislantia, quia dislantia tanta est, quantum est medium interjacens, vel si non est roedium, quanta est entitas unius extremi; et omne ens creabile oppositum nihilo est finitum, et sic ejus distantia a nihilo erit finita. Tertio, refutat alias duas raiiones ^Egidii.
Istae rationes non videntur mihi ^ concludere. Prima non, cum enim RcjicUari. dicit quod esse est proprius effectus Thom»* Dei, hoc est falsum, quia quodcumque agens, quod potest creare compositum, vel forniam in materia, potest creare esse compositi, quia non est intelligibile formam esse in materia, et tamen quod compositum non habeat esse, nam si esse esset Dei, sed imperfectissimus, quia per aliquod accidens crealum a solo se includitur in effectu ejus imper- Deo, ut ipsi imaginantur, et Deus fectissimo; nihil £nim est in uninon necessitetur ad aliud creatum verso ilaimperfectum, quin includat producendum, generafio compositi esse, et omne agens quodcumque posset esse ad terminum suum, et potens super aliquod, potest super tamen sine esse, quod est impossi- esse; commune enim est secundum bile, cum generatio primo termine- seperfectis et imperfectis. Siautem iu V ad esse; ergo cujus causalitate intelligatur major, quod effectus est materia sub forma, et forma universalissimuspraedicatione habet etiam in materia, ejusdem causali- reduci in causam universalissimam tale etiam compositum habel esse \ praedicatione, hoc est falsum, quia sed agens creatum habet causalila- effectus universalis praedicatione tem super esse compositi; non est habet reduci in causam universalisergo esse effectus proprius Deo soli. simam pra^dicalione, et imperfectisconfataiur Ncc probatlo primee rationis jus- simam, ut in plures causas, quia in ratioDis tum per hoc concludit, cum enim omnes causas, et non in causam uoTveViaiedicit quod effectus universalissimus primam, ut est proprius effectus, prffidlcaQ*- habel reduci ad causam universa- quia ejus proprius effectus est per- ^cuudum •issimam, distinguo de duplici uni- fectissiraus, iste talis est imperfecperfectio- versali quoddam enim est univer- tissimus, nam quilibet effectus prosale secundum praedicationem: et prius aliquam perfectionem addit communitatem; quoddam secun- super commune. Et isto modo esse^ dum perfectionem et continentiam quod per se includitur in omnibus virtualem, quod dicitur universale effectibus, est effectus imperfectissisecundum causalitatem; et utroque mus, et ideo semper est fallacia modo habet effectus universalissi- eequivocationis in argumento. Et si mus reduci ad causam universalissi- arguatur uniformiter utrobique unimam. Quando ergo dicitur in ma- versaliusin majori pro universaliori jori, quod effectus universalissimus secundum perfeclionem, vel difforest a causa universalissima^ si in- miter sumatur ratio universalis ex telligitur de universalitate causaliter parte causee et effectus, tunc primo et virtualiter, sic tantum valet, ac modo major est vera,et minor falsa; si diceretur quod effectus nobilissi- secundo modo major est falsa, et mus, et maxime virtualiter est a minor vera, et ideo nihil sequitur. causa nobilissima et perfectissima Quod etiam adducunt ex auctore Auctor de m virtute, et sic est major vera; et de liausis, concludit contra eos, quia facit pro isto modo effectus universalissimus si infelligimus secundum huncauc- '^"*' est primus Angelus, et nobilior torem quod ens creatum non potest creaturaaDeo producta. Sed cum dare esse^ nisi in virtute divina, dicitur in minore, quod esse est ergo secundum eum potest dare talis effectus universalissimus se- esse, sed virtute Dei, inquantum cundum virtutem, falsum est, quia scilicot recipit virtutem a Deo dandi esse non est nobilissimus effectus esse) et ita sequitur quod potest accipere virtutem creandi, cujus oppositum deberent probare. 8. Quod vero dir.unt de actione pro- Refuiatur pHa iustrumenti, qusero de illa acbatio^pri' tioue propria, an conveniat instru-™*Di*8?^ mento secundum aliquid sibi proprium? aut convenit ista actio secundum formam propriam, aut secundum quod est instrumentum motum a superiore agente. Si primo modo, ergo virtus iliius actionis propriee est agens primum et principale, et non instrumentum, quia virtus illius aclionis nulli alii subordinatur, et omnis actio quce convenit alicui, ut principali agenti, non convenit sibi praecise ut instrumento..Si vero ista actio sibi proprie non competat secundum formam propriam, sed secundum quod movetur ab agente principali, ergo nulla actio convenit sibi propria, inquantum est instrumentum agentis principalis, nisi per accidens, et tale est separabile; falsa est ergo illa major, quod omne agens instrumentale habet actionem propriam per aliud sibi proprium, praeter illam qu6e attribuitur agenti principali. nstrumen- Et cum ppobant dc serra, quod quid effi- illius cst proprie dividere, vel secare, qusero a qua forma sibi intrinseca habet serra illam aclionem sibi propriam? Non a figura, - — vel quantitate ejus, quae sunt magis intrinsecse, quia quando inslrumentum non habet talem figuram, vel talem quantilatem, non dividit, quia neutrum eorum est forma activa. Non flgura, quia est de tertia specie Qualitalis; nec quanlitas, quiaconsequitur primo principium passivum. Si etiam istee formae essenl activ^ae, sequeretur quod Mathematicus considerans quantum vel etiam figuram, ut quadrangulum, vel triangulum, non abstraheret a molu et aclione, quod falsum est; dividere ergo secundum quod aclio, non est a serra. Si vero dividere sit motus localis, tunc serra non movet actione, sed movetur passione a principali agente; quia enim duo corpora non possunt esse simul in eodem loco, ideo eorum simultas in eodem loco est eorum formalis repugnantia. Ideo sicut in motu alterationis, et motu ad formam, agens eadem aclione, qua facit unam formam inosse, facit aliam abesse, ita in motu locali agens eadem actione, qua movet unum corpus in unum locum, expellit aliud corpus ei incompossibile ab illo loco; eodem modo est de serra et divisione; serra non habet dividere ex se, sed motus ejus est a manu, et divisio consequens motum, et sunt duo effectus ordinate agentis. Quod autem dividit esl manus movens localiter primo ipsam serram, ut primum effectum ejus, et secundo, quiaduo corpora non possunt esse simul, dividit lignum; securis enim et serra, quia sunt instrumenta acuta, sunt facile mobilia, maxime secundum motum gravitatis. Et ideo, inquantum ipsa moventur active ab artifice,expellunt aliud corpus dividendo, vel alio modo scindendo, vel copulando secundum convenientiam formae artificialis, et secundum quod dividere dirigitur ab artifice, movendo ea; non ergo serra vel securis agit effective, sed tantum passive, secundum quod ab agente movetur. Unde eadem actio- DIST.!• QUiESTIO 1.
li.
ne,per quam serra vel securis movelur a manu, ipsa pariter dividunt et separant, et secundum quod velocius moventur a manu, vel majori motu, secundum hoc citius dividuntur partes; unde quia agens primo et immediatione effeclus, facit effective corpus in tali loco, deinde effective reraovelur aliud corpus ab illo loco, creditur unum corpus agere in aliud, quod non est verum. Sic in proposito est de securi mota, et ejus divisione. 9. Item, ratio de instrumentali agente Rejicitur uou coucludit, quia major est falsa; * Wde-^ cum enim dicit quod agens instru- ^S^sa^iog.^ mentale agit dispositive per aliud trumenta. sibi proprium ad terminum principalis agenlis, aut intelligit quod sic agat per aliud sibi proprium, et non in virtute principalis agentis; aut intelligit quod illud proprium, per quod sic agit, sit forma ejus, per quam tamen non agit, nec in virtute alterius. Si primo modo, ergo non agit ut instrumentum; si secundo modo agat per aliud sibi proprium, in virtute tamen alterius, ut principalis agentis, adhuc est proposilio falsa, quia secundum eos, agens inslrumentale quandoque potest attingere ad effectum principalis agentis, quando non agit dispositive, ut qualitas virtute subslantiae in instanti generationis inducit formam substantialem, nec tamen tunc agit dispositive. Accidit enim ei, inquantum attingit effectum et terminum principalis agenlis, quod prius agat dispositive; in instanti enim inductionis formaj substantialis agit secundum eos; ergo non est necesse quod sit dispositiva termini principalis agentis.
Istud etiam apparet in artificiali- Quando bus, nam artifex utens pluribus tum disinstrumentis ad effectum aliquem J*ffe"Jtum artificialem producendum, si per ^ie^^^PJ" unum instrumentum agat disposi- qoando tivead terminum principalis agentis, et per aliud instrumentum inducat formam termini principalis intenti ab agente principali, ibi instrumentum attingeret effectum et terminum principalis agentis, eliamsi nunquam ageret dispositive. Et si totum posset facere per unum instrumentum, accidit quod prius ageret dispositive; nunquam enim attingit terminum et eflectum principalis agentis. Itain agenlibus per naturam, si agens naturale posset per instrumentalem actionem statim inducere formam suam substantialem, quam intendit inducere, statim induceret, licet sit instrumentaliter agens, nec prius disposuerit, et ideo quod sic agat dispositione praevia, hoc accidit.
Per hoc patet ad exemplum eorum de securi. Ideo enim prius agit securis dispositive ad formam domus, quam inducatur forma domus, et terminus principalis agentis, ut artificis,quia ibi sunt multee actiones ad invicem ordinatee, quarum una disponit ad aliam; sed inquantum attingit terminum principalis agcntis, ut instrumentum ejus, accidit quod dispositive agat; non enim sic dispositive agit, quia instrumentum, sed quia ejus actio ordinatur ad aliam, et preesupponitur illi.
Secunda etiam ratio principalis de l^* distantia infinita non concludit, ^eiuadl quia ibi nulla est distantia media''*^*'^***'^''- inter extrema, sicut est in genere Quantitatis, de media distantia inter Dietantia Bumitur a medio, vel abextremo Dobiliori.
Cootradictoria dis* tant in iofloilum, explicatur.
Tertia ratio petit priocipium.
duo puncta, vel duo loca, vel qualescumque terminos tales. Tanla preecise est distantia inter illa extrema, quantum est extremum nobilius, vel existens. Patet de distanfia illa, quse ponitur inter Deum et creaturam, quse ponitur infinita ab omnibus; sed inter extrema contradictionis nulla est media positiva distantia, quia contradictoria non habent medium; ergo tanta est distantia inter contradictoria, quantum est extreraum nobilius, ut inter terminos creationis esse et non esse^ gratiae et non gratiae; extremum nobilius, ut esse gratiae, est finitum; ergo et distanlia inter illa erit finita. Et ideo licet sit eequalis incompossibilitas inter omnia contradictoria, non tamen aequalis distantia, quia non est aequalis omnium extremorum contradictionis. Dicitur enim distantia inter contradictoria infinita, id est, indetermiuata, quia non determinat sibi maximam, neque minimam. Sequilur oppositio contradictionis ad minimam oppositionem, quia non potest ita parum recedi ab uno contradictoriorum, quin statim fiat sub alio extremo. Permitlit etiam distantiam maximam, quia si esset major maxima possibili, adhuc contradictoria dicerentur divisim de illa.
Item, tertia ratio non concludit, cumenim dicit quod agens secundarium praesupponit effectum priucipalis agentis prioris, aut intelligit quod prsesupponit effectum prioris agontis circa quem agat, ut quoddam ens subjectum, et tunc petitur conclusio ibi praemissa. Aut intelligit, quod praesupponit aliquem effectum primi agentis, et sic est verum, quia agens secundarium in agendo praesupponit se esse, quoniam secundum se totum est effectus ipsius Dei, et tunc non sequitur conclusio, isto modo, praesupposito effectu primi agentis; nec exem- 0"^^^ "' plum adductum mullum valet. Arti- rai •ubjecfex enim praesiipponit materiam et operaodo. effectum agentis naturalis, quia non inducit formam nc^turalem, sed tantum formam accidentalem, ut formam artificialem, etideo praesupponit agens artificiale effectum agentis naturalis, quia est effectus secundarii, ut agentis naluralis.
Quarta etiam ratio, cum dicit quod 12. omnis actio agentis creati est mixta Onarta ra- ^ tio exclocum potentia, et non pura, non dit provalet, quia si per istam mipuritatem intelligat carentiam perfectae actualitatis, quia deficit a perfecta actus ratione, potens in se deficere, licet nonhabeat potentiam, scilicet partem essentialem sibi intrinsecam, sic concedo omneni creaturam esse impuram, quia cuilibet creaturae deficit aliquis gradus entis potentialis et possibilis inesse toti enti. Sed ista impuritas vel potentialitas non convenit motui, vel mutationi, quia motus, vel mutatio non est nisi in entibus creatis mutabilibus et corruptibilibus imperfectis, compositis ex actu et potentia, tanquam ex partibus essentialibus intrinsece. Si auteni intelligat, quod omnis creatio creaturae est sic mixta cum potentia impura, quia est actus entis imperfecti in polentia, secundum quod in potentia ad ulteriorem perfectionem in se habendam per motum vel mutationem, petit quod debet probare, quia esse naturae simplicis ut Angeli, vel animae, non DIST. I. QUiESTIO I.
est in potentia impura, et ideo non videtur nisi quod istee rationes necessario concludant propositum.
Praemissa creationis 6up\ic\ acceptione, adducit Doctor primo opinionem Avicenn», asserentis primam Inlelligentiam creare secundam, el secundam creare tertiam» el sic deinceps usque ad uUimam, a qua estanima orbis. Quid ▼ero in hac re senserit Philosophus, fuse tractat Doctor in Oxon. d. 4. 3. q. 2. de immorlalitate animse, et in tractatu de Eerum princip. quffist. 9. Hto existimat verius secundum Pbilo- Bopbum dicendum, quod licet poneret formam rationalem produci a Deo immodiate, non tamen creari, sed totum simulmutari a nonesse animato ad esse animatum, quia secundum ipsum, ex nibilo nihil flt. Circa ista vide Doolorem in Oxon. i. d. 8. q. uit. a num. 5.
j2 Respondeo ergo ad quaestionem, Regpondet quod cveatio dupliciter potest acci- ^Micem^ P^ • Uno modo proprie, excludendo creationis ^ creantc omnem aliam causam conacceptionem pr»- creantem, praeter causam nnaiem, miflanHA ' * quae movet causam efficientem, et creantem ad creandum;etexcludendo causam materialem, efficientem, secundariam et formalem, quae est pars rei; et sic creatio est productio alicujus in esse sine quacumque alia causa concreante primo creanti, excepta causalitate finis. Finis enim, ut dictum est, movet efficientem ad agendum, etnon potest ab ejus actione excludi, et islo mudo concedo quod Deus solus creat. Licet enim quodcumque aliud a Deo posset aliud producere de nihilo, necessario tamen praesupponeret aliud agens in actione sua, ut primam causam, et ita non est possibile isto modo aliquam creaturam creare aliquid. Alio modo accipitur creatio solum excludendo causam materialem concausantem; et isto modo mittendo.
creatio est productio alicujus de nihilo quia de nulla materia, et hoc modo accipiendo eam, difficile est prohibere, quin possit creatio competei^e agenti creato respectu multorum, ut respectu formarum per se subsistentium, cujusmodi sunt Angeli, si sunt formcB simplices; et etiam respectu formarum, quae non educuntur de potentiee materise ut animae intellectivae; sive respectu formarum accidentalium, ut sunt, fides, spes, intelligere, velle et hujusmodi.
De primis autem formis ponit Avicenna 9. Metaph. cap. 4. quod Intelligentia superior creavit aliam Intelligentiam sibi proximam, non quod omnes Intelligentiae sint a primo immediate productae vel creatae; sed quod proxima primae Intelligentiae sit a prima Intelligentia, et proxima secundae Intelligentiae sit ab ipsa secunda, et proxima tertiae a tertia, et sic deinceps usque ad ullimam, aquaest anima orbis, ita quod secundum ipsum unum tantum sit ab uno, quia quaelibet agit naturaliter. Et si Aristoteles concors sit cum eo in istis duabus propositionibus, scilicet quod Intelligentiae sint productae, et non ex se, et quod ab aliquo non possitesse nisi unum, idem poneret ipse, quod una scilicet Intelligentia, crearetur ab alia, accipiendo crea/eowem,prout esse ipsius producti esl per crealionem, et scquitur suum non esse, natura, et non durationem, ul Avicenna loquiturde creatione.
De formis autem corporalibus concorditer senserunt omnes Philosophi quod non solum non possunt creare, sed etiam nec creari, quia AviceonsB seDteotia de productioDe ioteniffenliarum, et aDimffiia* tellectivsB.
Creatiooem quomodo Philosophi adoiittebanl Formas corporaies nec creare nec creari posBe omoes Philosophi seDseruDt.
Quid de anima raiioDali geU' lerii AriBtoteles, dU' bium est.
Cur Arist, negaret animam creari.
omnes posuerunt necessario educi de potentia materise. Ordo autem causarum secundum eos, est essentialis, ila quod sicut efficiens est causa necessaria in suo ordine causandi, ita et materia esset causa necessaria in suo ordine causandi, et ideo nulla forma corporalis posset esse in materia per eos, nisi per generationem.
De formaautem inlellectiva, quid •Arisloteles de ea senserit, est du- . bium; si enim posuit eam esse formam naturalem corporis organici, sicut videtur ipsam ponere, uEthic, et 4. Ethic. et 2. de Anim. quia posuit felicitatem hominis consistere in actu animse intellectivae in speculatione, et posuit ipsam esse immortalem et separabilem a corpore, sicut perpetuum a corruptibili; tunc necesse habuit eam concedere esse abextra, quia illa, quae educitur de potentia materise, non sic posset separari. non tamen poneret eam creari, etiamsi sit ab extra. Nam circaanimee crealionemponimusduplicem mutationem, unam a non esse animee ad esse ejus, aliam a non animato corpore ad corpus animatum, secundum quam mutatur corpus organicumanimatum. Primam mutationem non ponit Aristoteles, sed secundam tantum, et ideo non concederet creationem, sed poneret totum simul mutari a 7ion esse animato ad esse animatum, licet nihil anima3 prcefuisset, sicut in forma corporali non mutatur forma a non esse QiA esse^^QA totum compositum primo sic mutatur, etiamsi nihil formae preefuerit.
Fide potius quaro ratione convincente, tenet Doctor creaturam non posse creare; quod probal primo, quia Angelus dod agit nisi intellectione vel volitione, que sunt accidentia, quibus nequit creare 8ubstanliam, alioquin eireclus exccderet suum causam. Sccundo, probat substantiam corpoream non posse creare, quia non per formam, cum haeo eupponat materiam; nec per materiam, qusB est omniam imperidctissima entitas. Tertio, quod ccelum non possit creare, probat rationc aliorum ex Philosopho, quia roovens et motum debent esse simul, cum actio eorum sit in contractu; sed corpus cocleste non potest esse simul cum aliquo inferiori, nec agere per contructum illius. Hffic ratio non videiur Doctori probabilis, demum creaturam aihil posse creare Doctor concludil, et probut in Oxon. htc a num. 28. auctoritate Sanctorum.
Sed nos Christianialiter ponimus, 14. non enim ponimus unum Angelum Primaconcreare posse infenorem Angelum se- creatura 1*4* • tpiritualis cundum viam Avicennee; sic nec dod poutt etiam aliquam formam substantia- ^gtJniiVi^ lem infimam. Probatio, omnis intellectio Angeli est accidens; ergo non potest creare substantiam. Probalio antecedentis, quicumque intellectus potesl intelligere omne ens, quiaexquoprimum objectum intellectus cujuslibel est ens, quodlibet contenlum sub ente est perse ejus objectum; sunt autem intelligibilia infinita, quae perfecte possunt intelligi ab intellectu perfeclo, ut singularia, quse possunt esse, et multiplicari in infinitum; sed iinpossibile est aliquam intelleclionem unam Angeli esse infinitorum intelligibiliuin indislincle, nisi sil infinita; ergo cum diversis intelligat rationibus, distincte diversa intelligit, et quaelibet est sibi accidens.
Aliter probatur illud antecedens: Angelus potest intelligere uniim in- DIST. I. QUiESTIO I.
Objicilur coDtrapro baliocem coDclusio- Respoodetur objectioDi.Crea' turs partilelligibilepost aliud, et non omnia simui, quia intellectus habens virtutem simul intelligendi infmita est infinitus; ergo nulla intellectio est sua substantia. Probatio consequentiee: Omnis substantia secundum se nobilior est quocumque accidente; ergo et nobilior omni intellectione. Sed impossibile est formam imperfectiorem et ignobiliorem esse principium formale producendi perfectius, tam in agentibus univoce quam aequivoce; palet inductione in ornnibus; ergo si intcllectio Angeli est accidens, non potest esse principium formale producendi aliquam formam substantialem, et idem arguitur de actu volendi. Si autem ponatur alia potentia a potentia intellecliva et volitiva in Angelo, ut potenlia executiva, illa non potest in aliquem actum, nisi in virtute actus inlellectus vel voluntatis, quia omne agens agit propter finem, quem secundum se cognoscit, vel in quem dirigitur ab agente superiore finem cognoscente.
Contra istam rationem insto, ut magis declaretur: A domo, quee est in anima, fit domus in re extra, secundum Philosophum 7. Metaph. cap. 5. et tamen domus extra habet verius /?55e, quam domus in anima vel in artifice, quia domus in anima est secundum se diminuta, quia secundum esse cognilum non fit in re exti^a; ergo falsum est, quod principium formale piTjducendi aliud, non potesl in aliud perfectius se. A simili ergo intellectione Angeli potest pi-oduci forina substantialis, etiamsi intellectio ponatur accidens.
Respondeo, quod aliud est aliquid esse verius tale, et esse verius simpliciter, et non verius tale. Exemplum,lapis enim habet verius m^ in mente divina, quia nobilius et perfectius, quam in re extra, quia ibi esse habet intellectum et cognitum, non tamen habetibi esse verius sui, vel esse lapidis quam lapis extra; aliter enim Deus verius esset lapis secundum esse lapidis extra, quia quidquid est in Deo est Deus. Eodem modo intellectio domus, quae estdomus in mente, secundum quam fit domus extra, habet esse verius, perfectius et nobilius quam domus extra, quia est forma intellectualis et immaterialis, et ut sic potest esse principium producendi domum extra, quamvis domus extra verius habet esse sui, vel esse domus, quando est extra, quam domus utcognita, vel ut in mente; domus tamen in mente simpliciter nobilius me habet in mente quam extra, et ideo ut sic potest esse principium producendi ipsam. Sic ergo patet de formis spiritualibus, ut anima et Angelo, quod scilicet non possunt creare aliquam formam substantialem.
De formis aulem corporalibus, dico quod si materia et forma non difTerrent realiter, sed essent una essentia, videtur necessario esse dicendum quod agens naturale posset totum compositum creare; forma enim, secundum omnes, subest causalitati totaliter agentis. Si ergo compositum non sit nisi sola forma, totum compositum esset totaliter, cujus nihil praefuit, et per consequens nihil ci*earetur; dato enim quod aliud prsefuit, eliam forma non esset tota essentia compositi. Si autem materia sit aliud ab essentia cipativo DobiliuB esse babeot ia Deo quam iD seipsiB.
Domus intra pro quaoto participat erse ipsius cogoiiio- Dis perfectior est Beipsa.
CoDclusio secuoda. Ageos materiale dod potest formam sub- BtaDtialem creare.
UBRI IV, formae, quod credo esse verum,quia aliter oporteret compositum esse compositum ex aliquo et nihilo, tunc dico quod nuUum agens naturale potest aliud totaliter ex nihilo producere, nec per consequens creare. Quod probo sic: Quando aliud secundum totam suam rationem praesupponit aliud, nihil ejus potest producere aliquid illius; sed formae materiaiis secundum totam rationem suam prsesupponit materiam; ergo nihil ejus potest producere aliquid materiae. Sed quah"s est ordo inter agentia secundum se tola in communi, talis est ordo eorum in suis inferioribus ut individuis, ut si albedo secundum totam suam speciem sit prior nigredine, quodlibet individuum albedinis est prius quolibet individuo nigredinis, et per consequens nullum individuum nigredinis potest producere individuum aliquod albedinis; ergo nec aliqua forma corporalis vel materialis perficiens materiam, et eam naturaliter preesupponens posset eam producere.
Dubium. Sed adhuc non est probatum quin CGBlum posset producere de novo ista corporalia et composita, et per consequens creare, quia ipsum non est posterius ntateria, nec preesupponit eam, ut videtur, sicut alise formee corporales. Hic dicitur quod ccelum non potest "aiiorum. totum producerc, quia secundum PhiIosophum7. Phys. text. 10. movensetmotum oportet esse simul, quia actio eorum est in actu. Sed corpus coeleste non potest esse simul alicui inferiori, nec agere per conlactum in aliquod inferius, nisi per medium alteratum, ut per lumen, et per alias qualitates et impressiones activas, et ideo prflesupponit id, quod debet alterari, et per consequens non potest illud creare. Et haec ratio aliquorum valeat quantum potest, non videtur mihi quod adeo valeat.De hoc alias '. Sed q.3°e?d!^25'. de anima intellectiva, quod non potest creari a corpore, patet, quia est nobilior omni forma corporali, nec ab Angelo, ut prius probatum est; ergo a solo Deo.
De gratia, quod a solo Deo possit 17. creari, sic ostenditur: Gratia est CoDciosio ralio formalis acceptationis animse a 'tu a*8oio Deo, et non est nisi Deus, quia nihil ^^tu?.^*" aliud efQcit in anima, ut acceptetur tanquam digna vita eeterna; ergo gratia solummodo est a Deo.
Item, gralia in mente ordinal animam ad Deum, ut ad finem ultimum; sed primum agens et ultimus finis invicem sibi correspondent; illa ergo forma, quae solum et maxime ordinat in ultimum finem, est solum et maxime a primo agente, aliter non haberet ex se ordinare animam ad ultimum finem; gratia ergo a solo Deo creatur.
Confirmatur per Augustinum lib. ^^«««li- 8. quasst. S3. qui eodem modo arguit deveritat.% dicens: Deus per seipsum 7ieminem decipit, est enim purss veritalis etjustitiee, dignis tamen digna tribuens, quia hoc pertinel ad veritatem etjustitiamj ut om^ 7iis preemietur pro meritis. Et sic patet propositum specialibus rationibus, quoniam communes hoc non sufficiunl ostendere.
Ad primam rationem dicunt illi 18. de prima ratione superius improba- Ad argum. ta, quod agens inquanlum m Sacra- reapontio mento inducit aliquam dispositio- ^**^"""™* nem respectu gratiee, habet virtutem, ut corpus tangat, et cor abluat. Sed isti videntur sibi ipsis, in alia ratione superius posita, contradicere, per quam probant quod nulla creatura potest disposjtive agere ad terminum creationis; hic autem dicunt aquam inducere in animam, quamdam dispositionem respectu gratiae.
Dico autem quod animacor abluit dispositive, ut patet in sequentibus; sic enim homo generans hominem, secundum corpus perfecte organicum, quodammodo dispositive agit ad inductionem ultimfle formae hominis, quia sic statuit Deus, ut natura agente in ultimum, in quod potest, Deus perficiat, et suppleat quod deficit. Ita potest vere dici sacramentum Baptismi dispositive agere ad gratiam, quia sic pepigit Deus cum Ecclesia, ut quandocumque esset tale signum efficaciter signans signatum, quod datur in Sacramento, Deus assisteret ad dandum quod signum significat. 19, Ad secundum argumentum prin- Ad secuQ. cipale, dico quod nullus effectus '*"'"• finitus potest adsequari potentiae Dei quantum ad omnia, ut quantum ad perfectionem, quia si esset effectus infmitus sicut causa, et potentia ejus esset infinita, tunc non esseteffectusejus,sedessetidemcum eo. Potest tamen aliquis effectus finitus adsequari potentia3 Dei infinitae quantum ad modum producendi, quia modus ille quo producitur, competit soli Deo, et ita est gratia a solo Deo per creationem, et ita concedo quod excedit omnem virtutem creatam iste modus producendi aiiquid de nihilo.