Ad tertium, quando argumentatur Ad teniquod agens instru mentale plus potest ^*"* in virtute principalis agentis quam in virtute propria; dico quod illud plus posse potest intelligi bene et male; quod enim instrumentum, vel causa potest in aliquid, quod non est impossibile formae instrumentali, etiamvirtute cujuscumque agentis, ut causae primae et principalis, hoc est impossibile, ut quod Deus per calorem producat frigus, quia istee formae in se et in suis qualitatibus formaliter sibi invicem- repugnant. Unde sicut Deus non potest facere quodfrigidum manens frigidum, calefaciat, ita non potest facere quod naturale virtute cujuscumque creet, vel producateffectum supernaturaliter, et ita plus posse male intelligitur, si intelligitur quod instrumentum virtute principalis agentis, et causa secunda virtute causae primae plus possunt, hoc est ab utroque, scilicet causa principali et instrumentali, et causa prima et secunda simul posse esse et produci aliquid perfectius, quam a solo instrumento, vel a sola causa secunda, verum est. Nunc autem creare et producere aliquid ex nihilo repugnat cuilibet creaturae, et ideo respectu creationis gratiae nulla creatura potest esse instrumenlum Dei.
Ad quartam rationem, quando ar- 20. guiturquod creatura potest gratiam Ad quarannihilare, dico quod annihilare qmIm non esl agere aliquid, sed est non ^*^"'^'^*''®-conservare aliquid in esse quod habuit; conservare autem, et non conservare, est proprium Deo, ergo et annihilare. Ad probationem an- Peccatum tecedentis, cum dicitur, potens gK' d«.
mcritorie producere unum oppositorum,etiam ^^ HteJ!"*' polest corrumpere aliud, verum est quando sunl formaliter opposita; sed si sicsubsumas, quod peccatum, respectucujus habet causa naturalis aliquam efficaciam, opponilur sic gratise, demeritorie verum est, quod est causa corruptionis ejus, sed nullo modo formaiiter. Quando enim anima avertit se a Deo, et convertitur ad peccatum, facit demeritorie quod gratia in ea non conservetur a Deo, sed annihiletur. Quemadmodum oculus avertens se a Sole facit quod non illuminatur, non aliqua actione positive, sed negative, et ideo quando anima sic se avertit a Deo per culpam, Deus non conservat gratiam, prius tamen semper se averlit anima a Deo per culpam, quam Deus auferat gra-Habitus tiam. Eodem modo dico ad proba- IQIUSI noQ ' corrum- tioncm dc fide, quia fides infusa et actus con- infidelitas non sunt opposita lorphysice. maliter, sed tantum demeritorie, et ideo fidem infusam non potest formaliter infidelitas- corrumpere, potest tamen formaliter infidelitas corrumpere fidem acquisitam, cui formaliter opponitur; non enim est inter peccatum mortale et gratiam, vel inter fidem infusam et infidelitatem formalis repugnantia, sed tantum demeritoria; posset enim Deus sine contradictione creare Gratiacum ^fatiam iu Diabolo, aut in anima peccatoes- ^ 86 potest existentein peccato mortali, ex quo tiaabso- cst quid absolutum, ncc requirilur ^^^*' forma contraria necessario abjicienda.
21. Ad auctoritatem Augustini de 83.
Ad quiQ- qua3stionibus quaest. etc. ideo arli- ""*' fices non possunl creare, quia agunl per corpns, dico quod hsec cst una ratio, quare artifices non possunt creare, sed non est prsecisa et tota ratio; ideo non sequitur conclusio, quia in causis prsecisis bene tenet talis modus arguendi, sicutaffirmatio est causa affirmationis, et negatio est causa negationis.
Ad illud Auctoris de Causis, dico ^f„^**" quod sic est intelligenda illa propo- "^/J^? p®'* sitio quarta, quod prima perfectio in rum crearebus creatis ordine origmis et na- esse, exputurae est esse^ sed non ordine perfectionis; si enim esse esset unus aclus datus a Deo post formam substantialem, tanquam accidensei, ut alii imaginantur, non video quomodo esset prima perfectio in rebus creatis, nec quomodo esset primus terminus creationis, et effectus propriusDeo.
Uirum fmc sii per se essentialis defini' iio Sacramenii, quod est invisibilis gratiae visibilis forma?
August. 10. CAvit, cap. 5. Isidor. 6. ElymoL cap. 28. Hugo Victorin. de Sacram. pari. 9. cap. I. Alens. 4. part. qussst. i. memb. 4. e^ qusest. 8. m. 2. D. Thom. hic quast. i. et 3. D. Bonavent. ibid. dub. 2. litlerali. Richard. art. I. quxst. i. Aureol. quvst. 2. art, 2. Darand. qusest.i. Suar. 3. part. tom. 3. disp. i. sect. 4. Vasquez 3. part. disp. 127. Scotus in Oxon. htc qussst. 2.
Arguitur quod non. Definitio non i. est nisi illius quod est per se unum; Argum. patet 7. Metaph. text. cap. 10. IIo- p"""™ mo albus ibidem secundum eum, non potest definiri. Sacramentum non est aliquid per se unum; ergo ejus non est aliqua una definitio; ergo praidicta definitio non valet. Minor patet per Augustinum super Joann. Homil. 88. et ponitur 1. qucest. 2. cap. Detrahe, et habetur DIST. I. QUiESTIO II.
SecuDdum.
Tertium.
Quartum GoDtra.
in littera dist. 3. Accedit verbum ad elemenfumy et fit Sacramentum. Verbum est essentialiter successivum,quiaest in conlinua prolalione; elementum, ut aqua, est permanens; ex successivo et permanente non fit unum; ergo Sacramentum non est per seunum.
Item, Sacramenlum est forma; aut ergo forma exemplaris, aut forma informans? Non forma exemplaris, quia forma exemplaris non mutat id cujus est, ut exemplatum, sed e converso; Sacramentum autem magis mutat gratiam, quam e converso, ergo non est ejus exemplar. Nec forma informans, patet, quia verba non informant aquam, ut manifestum est; ergo, etc.
Item, verbum requiritur in omnibus Sacramentis, quod non est visibile; non ergo est universaliter visibilis forma, sed audibilis.
Item, unius rei una estdefinilio; sed Sacramenlum definitur per Augustinum I0.de Civitate^cap.^. quod est sacree rei signum^ ut patet in littera, non ergo haec est ejus definitio.
Oppositum patet in littera, et de Consecr. dist. 2. sacrificium.
Oslendit hlc possibilitatem Sacramenti, declarando Dcum posse creare in anima aliquem effectum invisibilem, per quem homo ordinaretur ad gloriam, et esset Dei amicus; ad quem efTectum significandum potuit Deus instituere aliquod signum, quod illud efficaciter repra^sentaret, et esset Sacraroentum. Pro cujus declaralione adducit signi definitionem, et pr»-missis eju9 tribus divisionibus declarat quale pxillis sit Sacramentum, et ponitcongruilatem inslilutionis Sacramenti.
ToM xxni.
Respondeo ad quaestionem, declarando hic tria, quae sunt necessario videnda. Primo, estvidendum de re significata per Sacramentum, cui attribuenda est definitio. Secundo, videndum est si talis res posset habere definitionem. Tertio, an definitio illius rei importatee per Sacramentum, sit ista preedicta, quae est invisibilis gratise^ etc.
Circa primum, praemitto quod Deus potest aliquem effectum invisibilem creare in anima, per quem ordinetur homo ad salutem, et sit amicus Dei; homo enim modo multis defectibus est subjugatus, quia enim homo ille, qui incidit in latrones, a rectitudine ordinis ad Deum potesl multipliciter deviare, quia pronisunt sensus ho7ninis ad malum ab adolescentia sua, ut scribitur in Genes. cap. 5. ideo indiget aliquo beneficio Samaritani, et aliquo effectu invisibili per quem, et perveniat ad salutem, et acceptetur a Deo, ut amicus ejus. Ad istum ergo effectum invisibilem in anima significandum efficaciter, potest Deus instituere aliquod signum, quod illud efficaciter repraesentet, quia etiam nos hoc possumus. Nam et nos significantes voiuntates nostras de aliquo esse firmas, et in aliquo firmari, statuimus et facimus signa, quae illas certiludinaliter et efficacitei- repraesentant. Patet in sponsionibus, fidejussionibus, juramentis, et hujusmodi pactionibus. Non solum autem potest statuere hujusmodi signum, ut acceptetur sibi aliquis, sed congruebat ei talia signa instituere, ut homo lapsus in peccatum ignorantiae instruatur quoad intellectum, per visibilia cre- 2.
Divi.iit qu8e»tio- Dem intres articulos.
ArticuluB primuB.
lD9titutio Sacramentorum, et fiuiB clHre ostendilur.
Sigoum duo ioiportat.
Deftoitio sigoi.
Prima sigoi divisio io Daturale et ad placitum.
Secunda sigoi divlsio io efRcax et ioefficax.
dere et cognoscere invisibilia, et excitetur quoad effectum obliquata malitia ad devotius illum effectum invisibilis graticB admittendum.
Istud autem sic a Deo institutum duo importat, scilicet respectum ad signatum quod signat, et ad fundamentum, in quo est respectus hujussigni. Unde signum dicitur respective ad aliquod signatum, ut pateradfilium; et est etiam alicujus necessario ut fundamenti, sicut patetperejus definitionem, quam Magister assignat in liltera: Est^ inquit, signum res aliqua^ prseter specieniy quam i?igeritsensibuSy aliquid aliud ex se faciens in cogriitionem venire. Et cum signum hoc duo importet, vel necessario requirat, scilicet fundamentum et relationem, ex hoc sequitur quod ex parte utriusque potest distingui. Ex parte autem relationis, quam importat signum, distinguitur signum primo in signum naturale, quod naturaliter significat, et importat relationem realem ad signata; tum etiam, in signum ad placitum tantum, et non naturale, quod importat relalionem rationis, utsuntvoces et nutus Monachorum, quia ista possunt significare alia, sicut isla, si placeret institutionibus, etc.
Alia est divisio signi in signum, quod semper habet suum signatum secum, quantum est ex parte sui, et tale signum est verum et efficax, sicut eclipsis est signum efficax interpositionis terrae inter Solem et Lunam; et ita est similiter de aliis signis naturalibus. Aliud est signum, quod non habet suum signatum secum, cujusmodi signum est propositio quain proferimus, quia non est in potestate nostra quod tale signum, ut propositio, secum habeat rem quam significat, et hoc signum non est semper verum, sed aliquando falsum.
Tertia etiam est divisio signi in si- Ifi'*]!*!^*^^ gnum rememorativum respectu praeteriti; et in prognosticum respectu futuri; et in signum demonstrativum respectu praesentis.
Ad proposilum, dico quod signum 4. institutum a Deo ad significandam Quaie sit gratiam, non est signum naturale, gnum a quia tale signum non posset esse ve- tutum. rum quautum est ex parte sui, sine signato ex natura rei, quia oritur ex natura rerum; sed gratiam Sacramentum non habet ut signalum ex natura rei, sed ex institutione. Nec est signum falsum, quia tunc, vel frustra statueretur, quia nullus illi signo crederet; vel si credatur illi signo quod significet gratiam, el gratia non datur, nec correspondet. signatum, ergo Deus illo signo deciperet homines. Est ergo signum verum habens secum semper quantum est ex parte sui suum signatum, ut gratiam quam significal; aliquando tamen non habet secum id quod significat, ut gratiam invisibilem, quiaaliquando tale signum potest adhibere nolenti, vel ficle antecedenti, ut Sacramentum Baptismi, et tunc non necessario habet secum quod signat propter impedimentum, non sui, quia quantum est ex se, semper habet secum gratiam invisibilem quam significat, sed propter impedimentum ipsius recipientis. Istud enim signum ita est verum et efficax, licet ad placitum, quod semper habet secum quod signat, et non quod quandoque DIST. I. QUiESTIO II.
non inest, sed semper quod inest quantum est ex se; et ideo signanterdicitur in ejus definitione, quod prseter speciem, quam ingerit sensibuSy hoc signum, aliquid aliud facit quantum est ex se in cognilionem venire, etest efficax signum ad actionem, quia quae signa non sunt activa, non sunt Sacramenta; unde quantum est ex se, est signum verum, et non aequivocum respectu gratiae, si sit dispositio, vel non indispositio in recipiente Sacramentum, vel istud signum. Nec est etiam signum rememorativum, vel prognosticum, quia illa sunt quantum est ex se, sine illo, quod significant, signatum utriusque est non ens, sed est signum demonstrativum quantum ad tertium.
5. Quantum etiam ad suum funda- Diversa mentum, potest siffnum multiplicisesigoaex tcr dividi. Potcst cnim hoc signum ^damenii. iustitui iu uuo sensibili unius sensus, ut in re visibili aut audibili, vel aliquo hujusmodi, sicut in suo fundamento, vel in pluribus sensibilibus multorum sensuum, vel in multis sensibilibus ejusdem sensus, ut oratio longa, in qua sunt multa sensibilia, et multae dictiones fundantes istam relationem importatam per hujusmodi signum, potest signum institui in uno sensibili, vel pluribus, ul dictum est.
Item, illa sensibilia plura vel unum, in quo instituitur Sacramentum, vel signum, vel habent convenientiam naturalem ad signandum ipsum signatum, cujusmodi sunt nomina Hebraea, imposita ab Adam, qui imposuit rebus secundum convenienlias earum naturales ad res, ut creditur; vel secundum convenientiam ad placitum, ut haec vox homo significat naturam humanam ad placitum nam naturaliter ^?^^^®; non plus rem unam, quam aliam iostituta signihcat; et secundum hoc dico 8j«na senquod Deus Sacramentum instituit, es8ent'saut esset signum ex instituente ad^^*"^°*' placitum, verum et efficax, et demonstrativum in uno sensibili et visibili, vel audibili, vel in pluribus habentibus similitudinem naturalem ad signatum, ut ablutio exterior, quae est Sacramentum Baptismi, et fit in aqua et verbis, significat ablutionem animae interiorem. Similiter in Eucharistia sensibilis panis exterior, qui naturaliter nutrit, significat animae nutrilionem, et refectionem interiorem; vel in uno sensibili non habente similitudinem naturalem ad signatum, ut patet in Matrimonio, ubi tantum sunt verba quae signant interiorem consensum animorum tantum ad placitum. Congruum ergo fuit Deum instituere aliquod signum sensibile, significans ex institutione veraciter et demonstrative gratiam invisibilem in uno sensibili, vel pluribus habente vel habentibus convenientiam naturalem, vel ad placitum cum ipso signato, et haec est descriptio et definitio Sacramenti data de re, quam significat hoc nomen Sacramentum. Dicitur autem magis visibilis forma cur speciaquam audibihs, propter nobilitatem fluitione j |. Sacramensensus visus ad omnes alios sensus, ti |)onatur qui quodammodo est omnis sensus, 7orala.^ sicut homo est quodammodo omnis creatura, propter naturalem convenientiam cum omnibus, et ideo ponitur in definitione Sacramenti loco omnium sensibilium.
SCHOLIUIf II.
Explical clare quomodo Sacramentum sit per 86 UQum in ratione signi, et si materialia sunt diversa. Unde resolvit, Sacramenlum esse definibile ad modum secundarum intentioQum, quia habet genus et difTerealias suo modo. Secundo, afTert deQnitionem Sacramenti eamque exponit. Tertio, ostendit suam definitionem non difTerre in re ab illa Magistri, scd illam clarius exponere.
6. Dico de re importata per Sacra- Articuius mentum, restat videre circa secun- Disputat dum, an realitas Sacramenii, cui "meui^um compelit hflBC descriptio, habeat po^siir uiiam definilionem? Non enim sequitur, quod si significetur uno nomine, et habeat descriptionem exprimentem quid nominis, quod propter hoc sit unum secundum essentiam, cui competit proprie definitio.
Sic enim IliaSy quod significat uno noniine bellum Trojanum, haberet unam definitionem. Dicitur ergo quod non habet unam definitionem, quia non significat per se unum.
Contra, si unum accidens essel in duobus subjectis, ut una albedo in duabus superficiebus, adhuc esset per se unum definibile, quia nihii esset impediens unitatem ejus essentialem, cui semper competit definitio; sed relatio signi, quam importat Sacramentum essentialiter ad gratiam, ut signatum, est una essentialiter, licet quandoque fundainentasint plurasensibilia, qua3 non statuunt secundum se unum aliquo modo essentialiter; ergo Sacramentum quantum ad suum signatum essentiale, est per se definibile.
Dices, quod non est possibile relationem esse unam, et fundamenta esse plura, cum relationes specificenturex fundamentis.
Respondeo, sive specificetur, sive non, de quo alias *, dico quod licet *in 2. d. i. hoc non sit possibile relatione reali, Reiaiio Vascilicet quod ipsa sit una, et funda- poiegt ette menta plura, non tamen est impos- fundamensibile de relatione rationis. Nam si- **** cutvidemus in actibus humanis et signis ad placitum, quod circulus ornatus foliis viridibus appensus baculo, et cum multis talibus, est signum expressivum musti, ut signati, quod tamen mustum est in se unum, licet signum ejus fundetur in realiter diversis, ita potest voluntas divina per actum suum statuere orationem longam esse signum unius rei etgratiaeconferendcB, quod intellectus potest uno conceptu intelligere per illud, quae tamen oratio multa realiter significat et includit, ut diversas dictiones vel diversas orationes, sumendo syllabas dictionum. Vel potest statuere plura sensibilia, ut elementum, et verbum esse unum signum signati, quod est invisibilis gratia, ad quam refertur relatione rationis una, licet fundetur in multis, ex quibus non potest fieri per se unum.
Sed potestne Sacramentum, quod 7. significat istam relationem rationis ^^"oi^iSa. ad effectum gratiae, definiri? tum, et Uespondeo quod non solum m rauoni» primis intentionibus significantibus ad"u"ni"t^ res extra, est praidicatio per se pri- ^^cTp^tua mo modo, sed in conccptibus signifi- ge^Jefinfrt cantibus res secundae intentionis. Ita enim per se est hcBC: Species est genus admiiltas specieSj sicut haec, homo estanimalj in suo ordine, quia haec intentio secunda, scilicet speciesj habet sub se multas species et secundas intentiones, sicut animal hominem, asinum, et hujusmodi; et DIST. I. QUiESTIO II.
sicut in rebus et conceptibus primcB intentionis fiunt divisiones, per formales et reales differenlias illius conceptus realis, ita in conceptibus secundarum intentionum, et relationibus rationis fiunt divisiones per differentias rationis correspondenles. Signum autem in communi dividilur in signum naturale, et signum ad placitum, quod dicit relationem rationis, dividitur suis differenliis propriis, sicut signum naturale suis, in signum verum et falsum, et similiter in signum demonstralivum et prognosticum; et sicut signum in communi dicitur de Sacramento per se, et genus suum, ita et suae differentiae aliquae, quae dividunt ipsum, ut esse ex institutione verum et demonslrativum, dicuntur per se de eo. Si ergo loquaris de definitione, prout dicit unitatem conceptus significantis quidditatem rei extra animam esse per se unam, sic dico quod Sacramentum non habet definilionem, quia tantum est in se ens diminutum, et ens rationis in anima, cui repugnat esse in re extra tunc esset signum naturale, si posset esse in re, et non ad placitum. Si autem loquaris de definitione, prout dicit unitatem conceptus quidditativi, sive res signata sit in anima, sive non, sic dico quod Sacramentum sit signum inoisibilis gratias ex institutione dimna efficaciter^ vel veraciter eam repraesentans, ut signum ponatur loeo generis, invisibilis gratias, loco signati et correlativi, ex institutione, etc. ponitur loco differentiarum. 8. Sed cum relatio non possit esse, Noiabiie nisi in aliquo fundamento finito, casowiiur. detne m definitione Sacramenti finitum, sicut correlativum? Et videlur quod non, quia fundamenta sunt sensibilia unius sensus, vel plurium; qua^dam conformia naturaliter significatis; quaedam ad placituni, quae non sunt conformia, quae non videntur posse cadere in definitione abcujus unius.
Respondeo, el dico quod a fundamentis specialibus omnium relalionum Sacramentorum, ut ab aqua et oleo, et verbo, et hujusmodi, potest abstrahi unum commune, quod est sensibile unius rationis ad omnia fundamenta specialia, ut ad visibile, audibile, tangibile, et similia; el id commune omnibus polesl cadere in definitione Sacramenli, ut addilum commune. Relatio enim, sicutaccidentia aliqua, definitur per additamentum, et per duplex additamentum, quod non convenit aliis, sicut per fundamentum, sicul per subjectum; et praeter hoc etiam per correlativum, utperterminum, cujus est; et tunc potest sic definiri, quod est sacramea- *^, ^ tidefinilio.
signum sensibile invisibilis gratias ex institutione veraciter et demonstrative gratiam signans.
De tertio arliculo, an scilicet heec 9, definitio sic completa, sil eadem Articuiu» cum definitione illa, qua dicitur, Eipiicaiur quod est invisibilis gratiee visibilis sa^rameaforma^ dico quod si suppleantur ^' ^^"^'** * differentiae praedictee, quod est eadem, aliter non. Cum enim accipitur in illa definilione, quod Sacramentum est visibilis forma; forma non accipitur ibi pro forma informante et parle essentialicompositi, sed pro forma declarante et imitante, et sic accipitur ibi pro relatione signi ad signatum; visibile autem accipitur ibi pro fundamento communi ip- Magistro.
Adlerli. um.
tUDl.
»50 LlBRl IV.
sius signi, scilicetpro sensibili, quia tur ibi forma pro forma informanle, visus propter ejus excellentiam ad nec pro forma exemplari, sed pro alios sensus (ut primo Metaphy- forma repraesentanle et imilante sisic3e, text, 3. dicilur) accipitur pro gnatum et demonslratum; et ita omni sensu, ininsibilis gralide acci- proceditur ibi ab insufficiente, etfit pitur pro correlativo et signato ibi fallacia consequentise.
ipsius signi. Deficiunt autem diffe- Ad tertiam rationcm responsum rentiae, et si addantur, eadem defi- est, quia accipitur ibi visibile pro nilio erit cum illa jam data, ut dica- sensibili in communi, quia actus vitur quod Sacramentum esl invisibi- sus extendilur ad actus aliorum senlis gratide visibilis forma, id esl, si- suum; ergo etsensibile ejus ad sengnum sensibile, non quodcumque, sibiliaaliorum sensuum.
sed ex institutione veraciter et de- Ad ullimam dico, quod si expri- ^^^^«{^^*'' monstrative gratiam signans invisi- manlur diclse differentiae, non est bilem; et hanc definilionem ex- alia definitio a praedicta, ut patet, pressit Magistercum dixitquod pro- nam res sacra accipitur ibi pro graprie Sacramentum dicitur signum tia invisibili et correlalivo, et expriinvisibilis gratiae, ut ejus imaginem mitur ibi genus, cum dicitur signum, gerat^ et causa existaty id est, et tunc oportet supplere differentias efficaciter eam signans et repraesen- signi et fundamenti. tans. 10 Ad primam rationem dico quod Ad argum, miuor cst falsa. Licet enim Sacra- QUiESTIO 111.
principaie. meutum, ut importat ista duo fun-,, T,,,..,,. Utrum Sacramenia novae leqts habeant damenta cum relalione, non sitali-,. ^ .,, ^...causalitatem activam respectu qraquid unum, quia relatio rationis non.,^ r y per se includit fundam.entum extra animam, tamen accipiendo ipsum Alens. 4. iparU quassL 5. membro 3. art, 4. et secundum formale SUUm Slgnatum, lart. art. 4. quxst,...D. Thom. guiest. I. et 4.
Ut dicit unitatem COnceptuS quiddi- ^^ 3. part, quxst, 62. art 2, Durand. hic tatlS m inlellectu, quae tamen quxst, 2. Suarez. 3. yart. tom. 3. disp. 7.
P«;f rplatio rationis rplata ad y^sq. 3. part. ditp. iSi. Scolua in Oxon. hic esi reiaiio raiionis reiaia au ^^^,^ ^ ^^ 4 Metaph. quxst. 11.
signatum, sic est aliquid per se unum. Ad probationem, dico quod Arguitur quod sic. Sacramenta 1.
licet ex permanente et successivo novae legis continent gratiam. Unde Argum.
non posset fierialiquid per se unum in quadam CoIIccta dicitur: Perfi- ^^^°^^^' extra animam, possunt tamen ambo ciantin nobisj Domine^ Sacramenta fundare unam relationem rationis ut quodcontinent; sed Sacramenta non diclum est; et tunc abstrahendo a continent realiter et in actu ipsam fundamentis specialibus permanente gratiam, sicut vas continet aquam, et successivo, aliquid commune vel intellectus speciem intelligibiutrique, potest illud poni in defini- lem; ergo continent eam virtualiter, tione Sacramenti. sicut causa continet effectum in sua ^'^dum.'^' Ad aliud, patet quod non accipi- virtute.
Secundum.
Item, si Sacramenta novae legis non dent gratiam, nisi quia ea suscipientibus Deus datgratiam, tunc ex vi Sacramenti non justificaret, sed tantum permodum meriti, et tunc non differrenta Sacramentis veteris legis, ergo videtur quod gratiam August. Tertium.
2.
Arg. Degativa. Beroard.
August.
illam quam conferunt, efficiant.
Item, Augustinus super Joan. Homil. 8. et habetur i. quaesl. 1. cap. Delrahe: Tanta est virtus aquse^ ut corpus tangaty et cor abluat; ergo Sacramenta habent virlutem abluendi corpus; sed hoc non est nisi conferendo graliam; ergo, etc.
Conlra Bernardus in sermone de ■ Coena Domini: Sicut investitur Ca-- nonicus per librum, Abbas per baculum. Episcopus per annulum^ sic divisiones gratiarum diversis sunt tradilde Sacramentis; sed liber non esl causa efficiens Praebenda^, nec annulus Episcopatus; ergo nec Sacramentum est causa efficiens gratiae.
Item, si Sacramenta efficerent gratiam, aut ergo ut causse uni- V0C8B, aut aeqiiivocae? Non eequivocee, quia effectus aequivocus est nobiliori modo in sua causa eequivoca quam in se; non sic gratia in Sacramentis. Nec univocse, quia causee univocae cum suis effectibus sunt ejusdem speciei, non sicSacramenta et gratia.
Item, Augustinus 83. quaestionum, quaest. 53. Soli Deo convenit illuminare ani?nas: sed animae illuminantur per gratiam; ergo ipse solus eam causat in anima.
QUiESTIO IV.
Utinim Sacramentis nov% legis insit aliqua virtus supernaturalis, quse sit ali' quo modo causa creationis gratise in anima?
Alens. 4. parl, qu»sl, 5. membro 3. art. 5. D. Thomas hic qusest. i. art. 4. et 3. part. qusesi, 62. art. 4. et quaest. 6. de potentia art. 4. Palud. hic quasst. i. Hervaeus quaest. i. Suarez 3. part. tom. 3. art. 4. quxst. 62. Ferrar. 3. contra Gent. cap. 56. Scotus m Oxon. hic quKst. 5.
Arguitur quod non, quia, ut palet 3. discurrendo peromnia Praedicamen- Argumenta, non potest poni res alicujus Pree- "mum! dicamenti, nisi forte Qualitatis. Sed in genere Qualitatis non potest esse, quia in nulla specierum ejus; non in prima, quia non est habitus, nec dispositio; nec in secunda, quia non est naturalis potentia, nec impotentia; nec in tertia, quia non est passio, nec possibilis qualitas; nec in quarta, quia non est forma corporalis, nec figura constans, vel consistens in corpore; ergo, etc. Singulae autem partes terminorum facile probari possunt.
Item, unum Sacramenlum non habet nisi unam virtutem; quaedam autem Sacramenta includunt plura sensibilia, ut fundamenta distincta subjecto, ut Sacramentum Baptismi, verbum et elementum; si ergo ultra virtutem Sacramenti essentialem esset aliqua alia virtus sibi inheerens, unum accidens esset in pluribus subjectis.
Contra, Augustinus super Joannem ubi supra: Tanta est virlus aqude, ut corpus tangaty ut cor abluat; ergo aquae Baptismi inest aliqua virtus respectu infusionis vel Secundum.
August.
Ratio ad oppositum.
generationis gratiee in anima, quia non abluit animam, nisi inducendo gratiam. Secunda. Item, Sacramentum est medicina spiritualis ipsius animae; sed medicina habet aliquam virtutem ad sanandum, aliter non esset medicina; ergo, etc. Teriia. Itcm, uova relatio non potest alicui advenire de novo sine aliquo absoluto novo, ut habetur 5. Physic. text. 10. Sed aqua et verbum, ut concernunt rationem Sacramenti, habent relationem signi sensibilis respectu gratiae invisibilis et insensibilis; ergo requiritur in eis aliqua virtus absolutanovarespectu gratiae creandae.
Adducit pricDo seatentiara D. Thom. pro prima quaestiotie, ucilicet Sacramcnta novs legis esse oausas graliffi, quia instrumenlaliter et physice causant non ipsam gratiam, sed dispositionem ejus praeviaro, quae in quibusdam est character, in alils ornalus, el sic caasant physice dispositive gratiam. Quoad secundam qua?stionem D. Thomas ponil aliquam virtutcm supernaluralem absolutam per modum eotis incompleti, et in fieri in Sacramenlis novae legis, per quam causant instrumentaliler et physice graliam, modo jam explicato, quod aliquibus exemplis declarat.
4. Ad primam quaestionem dicitur opinio D. quod Sacramcuta novae legis aliquam per se efficaciam habent respectu gratiae, quia aiiter non essent causee gratiee, nisi causae sine quibus non, hoc est inconveniens. Definitio etiam sacramenti, quam Magister ponit in littera, scilicet quod est invisibilis gralise visibilis forma^ ut gratise similitudinem gerat^ et causa existat, hoc innuit, aliter esset faisa.
Tliom.
Tliom.
Sed ut videatur quomodo Sacra- caasa cfamentum sit causa efuciens gratioe, piex. distinguunt causam efficientem, quia quoddam est efficiens disponens quoddam est efficiens perficiens. Agens autem perficiens est duplex, vel efficiens principale, quod scilicet virtute propria inducit ultimum terminum; vel instrumentale, quo in virtute alterius, ut dolabra formam in materia. Neutro islorum modorumestSacramentum causaefficiens gratiam in anima, quia nec principaliter, nec instrumentaliter attingit gratiam actione sua, sed est agens disponens ad gratiam, et hoc non in virtute propria, sed in virtute principalis agentis attingens et inducens quamdam dispositionem in anima ad gratiae susceptionem, ut aliquem characterem, vel quemdam ornatum animae, qui est quodammodo necessitans ad gratiae susceptionem et infusionem.
Isti consequenter secundum hoc respondent ad secundam quaestionem, quod in Sacramentis est aliqua virtus inhaerens respectu gratiae creandae, et ista virtus est aliquid absolutum, non respectus, nam cum Sacramenta habeant aliquam efficaciam respectu gratiae ex responsione ad primam quaestionem, ostenditur quod habeant virtulem, per quam causent dispositionem ad gratiae susceptionem. Haec autem virtus non potest esse relatio, quia nec est principium actionis, nec terminus; ergo est quid absolutum.
Sed si quaeras, qualis sit ista virtus? Dicunt quod non esl virtus fixa et quieta, sicut est virtus principalis agentis, sed per modum agentis instrumentalis est in continuo fluxu et /?m, ut virtus serrse vel dolabrae in secando, vel dividendo; et ideo virtus Sacramenti est in continuo^m, ut cuin applicatur ad opus, et dum dans Sacramento utitur eo.
Impugnat Bententiara D. Thomfle quoad primam partem. Primo, quia dispositio ad gratiam est terminiis creationis, sicut et ipsa gratia, sed secundum ipsum in prima creatura creare non potpst. Secundo, eiTeclus Sacramenti causatur quando ipsum desinit; ergonon pbysice ab ipso causatur. Tertio, in Eucharistia Dibil est assignabile, a quo attingi possel tran-Bubstantialio, quia antequam species vocum tangunt species panis fit consecratio statim, lacta prolalione verborum. De boc fusius Doctor in Oxon. htc qusest. 5. a num. 4. Gratiam autem creari prseter Doctorem btc et dist. 16qaaesl. 2. tenent Alens. 2. part. 49. membr. 8. et 9. et D. fionav. 2. dist. 26. arl. i. quaest. 4. Richard. ibi art. i. quaest. 4. Capreol. bic ad argumenta Scoti conlra terliam conclusioDem, Major quaest. i. Palud. quaest. i. Ferrar. 4. contra Gentes, cap. 57. Cajet. i. part. quaest. 110. art. I. et alii.
g Contra p rimo conlradicta ad prio Rejicitur rem quaBStiouem arguo sic: Illa dis- *"op^nio* positio ad gratiam, quae confertur mamVr- P^^ Sacramcuta, est supernaturalis, lem. sicut et gratia; ergo quod habet causalitatem effectivam respectu unius, habet et respectu alterius, et e converso negative; sed Sacramenta non habent efficaciam respectu graliae, nectalis dispositionissecundum eos inprima quasstione hujus quarti, quia nulla dispositio requiritur ad terminum creationis, quia nihil prfiesupponit. Consequentia patet, omnis forma naturalis aeque habet esse in susceptivo per crealionem supernaturaliter, vel per transmutationem naturaliter, cum sint in se ejusdem rationis.
Item, ista dispositio respectu gratiae, aut creatur a Sacramentis in anima simul, aut successive? Non successive, quia Sacramenta nullo modo efficiunt istam dispositionem in anima secundum eos, nisi in virtute Dei, et tunc successive crearet eam, quod non e?t necesse; tum propter summam simplicitatem et perfectionem agentis; tum eliam propter perfectam capacitatem receptivi non habentis contrarium,.quia omnem formam permanentem, cujus esse non est formaliter in fieri, qualis est ista dispositio ad gratiam, et character, potest Deus simul creare; tum quia in forma spirituali non potest esse successio, nisi secundum partes subjecti, vel gradus formse, quorum neutrum est in proposito; ponatur ergo quod suscipienti Sacramentum aiiquod detur minima gratia. Per te ad istam gratiam est aliqua dispositio minima creata in anima virlute Sacramenti; tunc arguo: Ista dispositio ad gratiam, aut inducitur et causatur in anima virtute Sacramenti in primo instanti prolationis verborum, aut in ultimo instanti; si in primo inslanti,ergo Sacramentum secundum totum id quod sequitur primum instans prolationis verborum, superfluit, et per consequens, si nihil diceretur de verbis pust primam prolationein, nihilominus consequitur anima effectum Sacramenti, et illam dispositionem ad gratiam, quod absurdum est.