Si dicas quod in ultimo instanti G. prolationis verborum causetur dis- i^espoosio positio ista virtute Sacramenti, cum ^udq. in ultimo instanti nihil sit de verbis, ^^^**^' ^^' vel tantum ultima littera,'vel syllaba, Item «lia ret poQtio.
Qooikjodo nltimaffatergo ultima syllaba, vel littera cum ultima frulta aquce sufQceret ad characlerem, et talem dispositionem imprimendam respectu graliap in Sacramenlo Baptismi, quod constat omnibus esse falsum; vel ergo Sacramentum non causat gratiam, nec dispositionem ad eam; vel quando non est in ultimo membro, tunc causabit eam, quorum utrumque est impossibile.
Si dicas quod causat talem dispositionem in ultimo instanti virtute. syllabarum praecedentium, sicut cavatur lapis ultima grutta virtute praecedentis, ex 8. Physic. lext. 23.
Contra, nunquam causalultimum uciiiifai^iD virtute aliorum aliquid in fine, nisi praBcedeo- virtute praeccndentium aliquid im-'*""' primatur in passo, ita hic.
Item, quod dicit, Sacramentum agere instrumentaliter ad gratiam, quia causat talem dispositionem, non intelligo, quia verba prolata circapanem etvinum in Sacramento Eucharisliae, si aliquid causet, quaero quid causant instrumentaliter. Non gratiam, probo, quia agens inslrumentale simul habet actionem naturalem et instrumentalem; sed verba illa non habent actionem naturalem, nisi dum sunt; ergo nec inslrumentaliter possunt agere, nisi dum sunt; sunt aulem ante ullimum instans prolationis verborum, et non in ullinio inslanli; ergo tunc, dum verba proferunlur, est in virtule eorum corpus Chrisli, et vera transubstantialio istarum specierum in corpus Christi, et per consequens anle ullimum instans verborum causatur ab eis disposilio in anima ad gratiam.
Item, multiplicatio vocum et verborum non fit in inslanti, sed cum motu et tempore; ergo in instanti, quo terminata et finita est prolatio istorum verborum Sacramentalium, non tangit panem et vinum, nec habent suam artionem naturalem, nec per consequens habent suam actionem supernaturalem, et ita non esset corpus Christi finita prolatione verborum in ullimo instanti, sed in tempore pra?cedenti vel sequenli, quod non est verum.
Ilem, fictio videtur dicere quod circa panem fiat aliqua alteratio, antequam fiat corpus Christi.
SCBOLIUM in.
Refatat respoDsionem D. Thomff ad secundam qua^stionem, qualeDOS poDit virlutem superoaturalem io Sacrameotis. Primo, quia illa DOD esset tola io toto, et tota ia qualibet parte Sacrameoti, oec tota io teto, et pars in parte. Secaodo, dod esset io qaalibet syllaba, nec in ana aliqaa determinata. Tertio, non est assignare quando infunderetur. De boc late in Oxon. quaest. 5. a nuro. 8.
Contra solutionem secundae quaestionis, quae posuit virtutem illam, nescio quam, quaero de illavirtute, quae ponitur in Sacramenlo, an est totaliter in toto, et tota in qualibet parte, aut pars virtutis in parte Sacramenti. Non primo modo,qin*ahoc solummodo conceditur de forma substantiali in anima intellectiva, et nullo modo in aliquo accidente,cujusmodi est isla virlus in Sacramontu; nec secundo modo, quia secundum eos, est forma spirilualis, et constat quod forma spiritualis non cxtenditur, sed tantum corporalis virtus.
Item, ista virtus aut est eadem in qualibet syllaba, aut alia et alia? Si Reiicitar D. tboms res poDsio ad 2. quc- BtioDem. Sola anima ratiooalis iodiTitibilia est io corpore, et in paMO diTisibili.
eadem, ergo illa manet usque in finem prolationis verborum; sed nulla syllaba manet simul cum alia, quia qucBlibet est quanlitas discreta; ergo isla virtus migrat de subjecto in subjectum, Si sit alia virtus in altera et alterasyllaba, ergo vel queelibet causabit gratiam, vel nulla.
Item, nullum instrumentum est instrumentum conveniens alicui operi, quia artifex ulitur eo; sed prius est tale, etiamsi nunquam quis uteretur illo; ergo prius est virtus in Sacramento, si aliqua sit in eo, quam utitur aliquis eo,.et per consequens prius esl virtus in his verbis, hoc est corpus meum, vel, ego baptizo tCy etc. quam Sacerdos utatur eis. Non est primo, ut dicit ista opinio, virtus in aliqua per applicationem ad opus, et ita nec in Eucharistia tanquam in fieri, utipsi dicunt, etc.
Praeterea, si sic esset, tunc quoties uteretur eo, toties causaretur illa dispositio supernaturalis in anima, et toties fieret novum miraculum.
Resolvit priroam quflestioDem, scilicet Sacramenta non causare gratiam, nec aiiquid supernaturale, pbysice aut principaliter, nec inslrumentaliler; ad eorum tamen ministrationem ex pacto gratiam causari in non ponenteobicem. Probat primo, quta omnis disposlMo necessitans ad formam, quae non est ratio receplivi, est quodammodo causa acliva ejus in&trumentalis, et sic meritum dicitur cauea praemii; sed Sacramenti miniatratio est dispositio respectu gratiae necessitans ad eam, ergo id facit per actiones naturales ex pacto, scilicet Dei, necessitante, sine iilis aliis, videlicet ornatu et virtute in motu. Secundo, aiteratio praecedens formam substantialem necessario, quamvis non terminetur ad illam, ut ad per se terminum, sed ad qualitatem, dicitur tamen causa illius dispositiva el activa; ergo simililer in proposito de Sacramenlo respectu gratiae.
Respondeo ergo ad quaestionem primam, et dico quod nullum Sacramentum ullo modo agit ad creationem gratiae, nec principaliter, nec instrumentaliter, nec disposilive per aliquam actionem supernaturalem virtule alicujus allerius ad gratiam. Habet tamen Sacramentum quamdam actionem naturalem, ut aqua cum verbis in Sacramento Baptismi abluere habet corpus, quae potest dici actio instrumentalis respectu gratiae, quia signiiicat ablutionem animae interiorem per gratiam, quee est ibi actio principalis, ut sic Sacramentum proprie dicatur dispositio activa naturalisrespectu graliae, reducta vQro ad genus causfie efficientis. Quod probatur sic: Dispositio quae est necessitans ad formam, quando non est praecise in ratione receptivi, habet aliquo modo rationem efficientis respectu illius formae; susceptio Sacramenti est quaedam dispositio necessitans ad gratiam ex paclione divina, qua Deus pepigit assislere Sacramentis, ut conferrent quod signant, et non habet tantum rationem receptivi respectu gratiae.
Probatio, quia sicut tu ponis virtutem in aqua posse creare aliquam disposilionem in anima effeclive respectu gratiae, ita ego pono ablutionem aquae, et limitaiionem olei cum verbis esse immediatam dispositionem ad gi-atiam aclive, quia non se tenent ex parte animae recipientis gratiam; licet enim ablutio sit passio respectu corporis, non tamen respeclu gratiae, sed est quae- Resolutio 3. qusestioois.
Dispositio quse uon est ratio receplivi, est acliya.
Qualiter Sacramenta causeot gratiam.
LffiRl IV.
ergo ultima syllaba, vel litteracum ultima gulta aquae sufficeret ad characterem, et talem dispositionem imprimendam respectu gratise in Sacramento Baptismi, quod constat omnibus esse falsum; vel ergo Sacramentum non causat gratiam, nec dispositionem ad eam; vel quando non est in ultimo membro, tunc causabit eam, quorum utrumque est impossibile. itemaiia Si dicas ouod causat talem disporeepoasio...• • /.
sitionem m ultmio mstanti virtute syllabarum praecedentium, sicut cavatur lapis ultima gutta virtute preecedentis, ex 8. Physic. lexL 23.
Ouoojodo Contra, nunouam causatultimum tacauiatin virtute aliorum aliquid in tine, msi praBcedeo- virtute preecendcntium aliquid im- *"™' primatur in passo, ita hic.
Item, quod dicit, Sacramentum agere instrumentaliter ad gratiam, quia causat talem dispositionem, non intelligo, quia verba prolata circapanem etvinum in Sacramentp Eucharistiae, si aliquid causet, quaero quid causant instrumentaliter. Non gratiam, probo, quia agens instrumentale simul habet actionem naturalem et instrumentalem; sed verba illa non habent actionem naturalem, nisi dum sunt; ergo nec instrumentaliter possunt agere, nisi dum sunt; sunt autem ante ultimum instans prolationis verborum, et non in ultimo instanli; ergo tunc, dum verba proferuntur, est in virtute eorum corpus Christi, et vera transubstantiatio islarum specierum in corpus Christi, et per consequens ante ultimum instans verborum causatur ab cis dispositio in anima ad gratiam.
Item, multiplicatio vocum et verborum non fit in instanti, sed cum motu et tempore; ergo in inslanli, qiio terminata et finita est prolatio istorum verborum Sacramentalium, non tangit panem et vinum, nec habent suam actionem naturalem, nec per consequens habent suam actionem supernaturalem, et ita non esset corpus Christi finita prolatione verborum in ultimo inslanti, sed in tempore pra^cedenli vei sequenti, quod non est verum.
Item, fictio videtur dicere quod circa panem fiat aliqua alteratio, antequam fiat corpus Chrisli.
SCBOLIUM III.
Rerutat repponaionem D. ThomaB ad secundam qu.-vstionem, quatenus ponit virlutem superoaturalem in Sacramentis. Primo, quia illa non esset tola in toto, et tota ia qualibet parte Sacramenti, nec tota in l©lo, et pars in parte. Secundo, non esset in qualibel syllaba, nec in una aliqua determinata. Tertio, non est assignare quando infunderetur. De hoc late in Oxon. qusst. 5. a num. 8.
Contra solutionem secundee queestionis, quse posuit virtutem illam, nescio quam, quaero de illavirtute, quaeponitur in Sacramento, an est totaliter in toto, el tota in qualibet parte, aut pars virtutis in parte Sacramenti. Non primo modo,quiahoc solummodo conceditur de forma substantiali in anima intellectiva, et nullo modo in aliquo accidente,cujusmodi est ista virtus in Sacramentu; nec secundo modo, quia secundum eos, est forma spiritualis, et constat quod forma spiritualis non extenditur, sed tantum corporalis virtus.
Item, ista virtus aut est eadem in qualibet syllaba, aut alia et aIia?Si Reiicitur D. tboai» res poDsio ad 2. questioDem. Sola anima ratioDalis iDdivitibilis est iD corpore* et in pasfo di^isibiUeadem, ergo illa manet usque in finem prolationis verborum; sed nulia syllaba manel simul cum alia, quia quaelibet est quanlitas discreta; ergo isla virtus migrat de subjecto in subjectum, Si sit alia virtus in altera et alterasyllaba, ergo vel queelibet causabit graliam, vel nulla.
Item, nullum instrumentum est instrumentum conveniens alicui operi, quia artifex utitur eo; sed prius est tale, etiamsi nunquam quis uteretur illo; ergo prius est virlus in Sacramento, si aliqua sit in eo, quam utitur aliquis eo,.et per consequens prius est virtus in his verbis, hoc est corpus meum, vel, ego baptizo tCj etc. quam Sacerdos utatur eis. Non est primo, ut dicit ista opinio, virtus in aliqua per applicationem ad opus, et ita nec in Eucharistia tanquam in fieri, utipsi dicunt, etc.
Praeterea, si sic esset, tunc quoties uteretur eo, toties causaretur illa dispositio supernaturalis in anima, et toties fieret novum miraculum.
Resolvit priroam quflestioDem, scilicet SacrameDta noD causare gratiam, nec aliquid supernaturale, pbysice aut priDcipaliter, nec inslrunientaliler; ad eorum tamen ministrationem ex pacto gratiam causari in non ponenteobicem. Probat primo, quia omnis disposiiio necessitans ad formam, quae non est ratio receplivi, est quodammodo causa acliva ejus in&trumentalis, et sic meritum dicitur cuusa praemii; sed Sacramenti ministratio est dispositio respectu gratiae necessitans ad eam, ergo id facit per actiones naturales ex pacto, scilicet Dei, necessitante, sine illis aliis, videlicet ornatu et virtute in motu. Secundo, alteratio praecedens formam substantialem necessario, quamvis non terminetur ad illam, ut ad per se terminum, sed ad qualitatem, dicitur tamen causa illius dispositiva el activa; ergo simililer in proposito de Sacramenlo respectu gratiae.
Respondeo ergo ad qusestionem primam, et dico quod nullum Sacramentum ullo modo agit ad creationem gratiae, nec principaliter, nec instrumentaliter, nec dispositive per aliquam actionem supernatui^alem virtute alicujus alterius ad gratiam. Habet tamen Sacramentum quamdam actionem naturalem, ut aqua cum verbis in Sacramento Baptismi abluere habet corpus, qufie potest dici actio instrumentalis respectu gratiae, quia significat ablutionem animee interiorem per gratiam, quae est ibi actio principalis, ut sic Sacramentum proprie dicatur dispositio activa naturalisrespectu gratiae, reducta vQro ad genus causae efficientis. Quod probatur sic: Dispositio quae est necessitans ad formam, quando non est praecise in ratione receptivi, habet aliquo modo rationem efficientis respectu illius formae; susceptio Sacramenti est quaedam dispositio necessitans ad gratiam ex pactione divina, qua Deus pepigit assistere Sacramentis, ut conferrent quod signant, et non habet tantum rationem receptivi respectu gratiae.
Probatio, quia sicut tu ponis virlutem in aqua posse creare aliquam dispositionem in anima effective respectu gratiae, ita ego pono ablutionem aquae, et limitationem olei cum verbisesse immediatam dispositionem ad gratiam active, quia non se tenent ex parte animae recipientis gratiam; licet enim ablutio sit passio respectu corporis, non tamen respeclu gratiae, sed est quae- 8.
Difipositio qu8Q uon est ratio receptivi, est acliya.
Qnaliter Sacramenta caosent gratiam.
/^ dam dispositio activa respectu ejus expaclione divina, sicutipsi ponunt de ornatu; ergo habet rationem efficientis et activi respeclu graliae. Minor patet per exemplum et per rationem. 9. Per exemplum sic: Meritum conper meriia ceditur habcre respectum efficaciae quomodo ^ acquiraiur alicuius respcctu praemii, quia per meritum acquiritur preemium, et tamen nec instrumentaliter, nec principaliter causat aliquam dispositionem a se respectu praemii; verius enim conceditur quod merita fecerunt ipsum beatum, quam quod ipse fecit se beatum; ergo si ille qui inducitdispositionem nonhabentem rationem receptivi respectu formee, di. catur habere efficaciam respectu formaB,sicuttuponis deaqua, quod causet gratiam in anima, multo magis Sacramentum et ablutio instrumentalis, quae est dispositio ulterior non in ratione receptivi, diceretur aliquo modo causare gratiam, et ita secundum hanc viam facilius polest sustineri Sacramenta dare gratiam quam secundum priorem viam, ponendo tot absolula in aqua et anima; et hoc est quod dicit Magister multipliciter, non ab ipsis Sacramentis est gratia, sed a Deo per ipsa.
Item, alteratio praecedens inductionem formae substantialis necessario non per se terminatur ad substantiam, ut ad per se terminum intrinsecum, sed ad qualitatem in ea, et tamen dicilur aliquo modo causa substantiae, non formalis. Patet, quia tunc substantia esset per se qualitas; nec finalis, quia praecedit eam; nec malcrialis, quia quando subslanlia inducitur, tunc cessat alteratio; ergo ut dispositio activa reducitur ad causam efficientem; nec ista dispositio acliva respectu formae substantialis causat aliquam dispositionem aliam a se respectu illius substantiae, sed per illam violentam activitatem, quam habet, agit ad inductionem illiussubstantiae. Siniiliter in proposito, Sacramenta non causant in anima, vel in se aliquam dispositionem ad aliquem terminum respectu gratiae praeter seipsa.
Probatio per rationem patet, efficiens causans disposilionem ad aliquem terminum, dicitur causare ipsum terminum, non immediate, quia causat dispositionem; sed quod est causa prioris, non dicitur causa posterioris, nisi prius sit causa illius posterioris, sicut causans B, non dicitur causa C, nisi B sit causa (7; ergo cum Deus non causet in anima gratiam, nisi per susceptionem Sacramenti, illa erunt quodammodo dispositio activa respectu gratiae.
Ad argumenta primae quaestionis, dico ad primum, quod Sacramenta dicuntur contineregratiam, ut signa effectiva et vera demonslrativa in signato, non quia dantgratiam, vel quia ab eis sit gratia, sed a Deo per ipsa, sicut dicit Magister.
Ad secundum, dico quod Sacramenta veteris legis non differunt a Sacramentis novae legis per dare gratiam, et non dare gratiam, sed per dare majorem gratiam et minorem gratiam. Circumcisio enim, et alia Sacramenla lepalia dabantgratiam, sed non tantam sicut Baptismus, et alia Sacramenlanovae legis. Caeremonialia tamen, et oblationes veteris legis differunt a Sacramenlis novae legis per dare et non dare gratiam, quia caeremonialia illa, quae Ad argom. i. qaaBBt.3.
Ad secandum. Diff<srentia SacrameDtorum veteris legis et Dovffi in efficiendo gratiam.
DIST. I. QUiESTlO IV.
non sunt Sacramenla, ut immolare victimas pacificas, orare et jejunare, ethujusmodi, necexpactionedivina, nec etiam ex virtute propria conferebant gratiam; sicut nec etiam cseremonialia nostra, ut abstinere a carnibus diebus Veneris, conferunt gratiam virtute propria operis operati.
Dives enim ofTerensbovem in hostiam salutarem, et sine bono motu interiori, et pauper non habens undo ofTerat aliquid, motus interius nd bonum affectum erga Deum, recipit gratiam, et dives non. In Sacramento autemdatur duplex gratia, una virtute Sacramenti, alia ratione boni motus interioris, si insit in susceptione Sacramenti. In caeremo-^ nialibus autemtam novaelegis quam veteris tantum datur gratia propler bonum motum interiorem, et propler opus operatum, si praecessit ex merito bono. \fum!' ^^d id quod dicit Augustinus in cap. Detrahe, quod illa ablutio facta in aqua est susceptio Sacramenti, quia Sacramentum formaliter consislit in usu, etita susceptio Sacramenti est immediata disposilio ad graliam, sicuttu ponisde ornalu.
Ad seoundam qusstionem dicil consequenter ad jam dicta in prscedenti, nullam vlrlutem physicam inhaerere Sacramentis, sed tantum Dei pactum; sumendo tamen virtutem pro ullimo potentise signi praclici, dicit adraittendam esse in Sncramentis, quod tantum est significare efficaciter, hoc est, semper et certo habereefTeclum, quem significant, quantum est ex se. Vide Doctorem in Oxon. htc a num. 16.
11. Ad secundam quaestionem dico Resoiuiio quod uou cst ibi ponenda aliqua uS^' virtus absoluta in Sacramento, sed solum signum ordinatum et inslitutum a Deo, efficaciter reprsesentans formam principalem, etsuum signatum, et quicumque id signum recipiat sine fictione, fiat amicus Dei, el?o®acrl"* acceptetur a Deo per gratiam, et ™®°{:j*Jif" quandocumque id fit in aliquo, illi assistit Deus, ut insit, quod designat.
Si tamen contendas omnino quod oportet ponere virtutem in Sacramento respectu gratiae, respondeo, et dico quod virtus uno modo est ullimum de potenlia 2. de CoelOy text. 116. ullimum autem de potentia signi vel Sacramenti est, quod semper habeat secum suum signalum, quantum est ex parte sui; sic autem est in proposito. Semper enim Deus assistit suo signato, ut veraciter et efficaciter insit, quod demonstrat, nisi sit impedimentum ex parte suscipientis, et ipso ablato stalim inest signatum. Per hoc patet responsio ad argumenta in oppositum.
Ad primam Augustini de aqua, 12. dico non discordando vel glossando, Adargum. quod tinclio corporis ab aqua cum verbis simul, vere cor abluit, non quod actione sua aitingat gratiam vel dispositionem ad eam, sed quod sil ipsa ablutio exterior immediata dispositio ad graliam, ut secum habens quod signat; nec video necessitalem ponendi aliam disposilionem, et ideo fugio pluralitatem.
Ad aliam, dico quod si medicina^^^jy^j^""" esset ita efficax, quod ea apposila statim sequeretur sanitas sine quacumque actione, sicut est in Sacramento respectu gralia3, esset utique perfecta et efficax; sic in proposito.
l.qusest. 2.
LiBRi rv.
Ad ler- Ad aliud, dico quod nova relatio ^'""' realis nunquam esl adveniens sine novo fundamento reali absoluto; potest tamen relatio rationis advenire alicui sine novitate fundamenti, et talis est relatio Sacramenti respectu gratise.
QUiESTIO V.
Utrum in Circumcisione conferebalur gratia?
Alens. 4. pari. quacst, 7. membro 7. D. Thomas 3. pan, qu3Ssl, 70. art. 4. D. Bonavent. hic 2. parL ari, 2. quaest. 3. Richard. art, 6. quxsi, I. Gabriel. qu;€si, 4. Duraod. qusest. 5. Aureol. quxsi. 2. ari. 4. Rubion quaest, 5. MHJor ibid. Suarez tom, 3. pari. 3. disp. 5. sect, i. Vasquez 3. part, d. 165. Scotus in Oxon, hU qu3esi, 6. etde i. princ. cap. 3 1. Arguitur quod non. Glossa super Argum. id ad Rom. 4. Signum Circumcipnmum. ^.^-^^^^-^. ^^ habetur in littera hujus dislinctionis, cap. penult. in Circumcisione peccata tantum remittebantur, sed non gratia ad bene operandum praBstabatur, nec virtutes augebantur, nec dabantur, sed tantum signabantur. Secun- Item, Circumcisio non conferebat nisi quod signabat; sed non signabat nisi peccati remissionem; ergo illud tantum conferebat.
Tertium. Itcm, sccundum Magistrum et ponilur in littera, Sacramenta veteris legis tantum promittebant gratiam; Sacramenta novee legis causant, quod illa promittebant; ergo, etc.
Quartum. Item, secuudum Bedam in cap. 2. LuccB^ et habetur in litlera: Circumcisio non aperuit januam; gralia aperuit, quia non datur alicui, nisi quis sit acceptus et amicus Dei; ergo, etc.
Contra multipliciter in littera, et de Consecr. dist. 4. August. de nupt. ^^^^ ^^ et concup. cap. 11. Ex qxioinstitu- tum. ta est Circumcisio in populo Dei, magnis et parvis valebat ad purgationem originalis peccatiy sicul BaptismuSy ex illo tempore quo institutus est, incipiebat valere ad innovationem hominis; sed per Baptismum non tantum remittebatur culpa, sed etiam conferebalur gratia; ergo et in Circumcisione gratia conferebatur.
Item, Beda in littera: Quianunc per Evangelium suum^ etc.
SCHOUUM I.
Originale deleri per Gircumcisionem; ita August. cil. et 3. contra Jul. cap. 18. el cap. 5. cap. 9. et in illud Gen. 17. Masculus cujus prgeputii caro^ ei i, de Bapt. cap. 24. et <3. Civilat. 26. Greg. 4. Moral. 2. 3. habetur cap. Quod autem, de cons. d. 4. et cap. Majores, de Bapiismn. Prosp. l. de proraiss. cap. 14. Cyprian. de Cardinal. cap. ^O. Bernard. serm. de Circumcisione. Beda hlccitatus in quaestione. D, Thom. 3. part. qu8B9t. 6. art. 5. et qnaest, 62. art. 6. Alens. supra, et communis, ponit senlentiam negantem, eliam de potentia absoluta, poluisse peccatum toili sine gratia, cum suis rationibus.
In ista quaestione praemitto unum 2. certum, in quo omnes concordant, scilicet quod per Circumcisionem deleatur peccatum originale, quod patet expresse per aucloritatem Auguslini adductam in oppositum, ex quo instituta est Circumcisio yelc. Et probatur per rationem, quia Deus nunquam reliquit hominem sine adjutorio et congruo remedio ad salutem; sedtemporelegis scripta3 non videbatur aliud remedium ante institutum contra peccatum originale quam remedium Circumcisionis, quod faceret, licet imperfecte, tunc circumcisis, quod modo facit Bap- DIST. I. QUiESTlO V.
Aa siae collatioae gratiflB possitDeuB reaiiltere origioale peccatum. Dupiex Dei poteotia. aosoluta et ordinala.
Opioio negativa Richard. btc Ratio prima.
lismus bapUzatis perfecle; ergo tunc fuit in remediuin contra peccatum originale Circumcisio, sicut modo Baptismus suo modo.
Sed ulterius dubium esl, utrum peccatum originale possibile sit dimitti sine collatione gratiae?Et quia tam ablatio culpae quam collatio gratiae pertinent ad potentiam divinam, ideo queerendum est, si hoc sit aliquo modo possibile? Aliquid autem est possibile Deo dupliciter; vel secundum ejus potentiam absolulam, qua potest omne id quod non includit contradictionem; aut secundum potenliam ejus ordinalam, secundum quam fit omne illud quod consonat legibus divinae justitiae, et regulis sapienliae ejus; quod si fieret aliter, el secundum alias ieges statutas et ordinatas a divina voluntate non inordinate fieret, sed ita ordinate,sicut modo secundum ista.
Dicitur hic ab aliquibus, quod Deus de potentia sua absoluta non posset peccatum delere, etgratiam non infundere; si enim rationes aliquid valeant, hoc videntur probare. Ad hoc ponuntur quatuor rationes: Prima talis est: Anima non potest purgari de peccato, nisi de immunda fiat munda; sed non fitmunda de immunda, nisi per aliquam mutationem in aliquo; non per mutationem factam in Deo, quia ipse est omnino immutabilis; ergo per mutationem factam in anima; non ad relationem, quia ad relationem non est motus, nec mutatio, 5. Physic lext. 10. ergo ad aliquid absolutum in ea, a quo expellitur culpa; nihil est lale, nisi gratia; ergo hsec ratio concludit de gralia absoluta, si valeat.
Et hoc est quod arguit alius Doc- sccunda. tor sic: Peccalum se habet ad gratiam sicut tenebra ad lucem; sed tenebranon expelliturnisi per lucem; ergo, etc.
Item, arguit aliusDoctor sic: Pec- Tertia. catum, quod remiltitur, non imputatur ad pcenam; ergo culpa, quae omnino remittitur, nullo modo manet in anima, quiasi maneret in ea, necessario imputaretur sibi ad poenam; sed si culpa non manet, tollitur, deordinatio animae per culpam; non lollitur ista deordinatio nisi per graliam ordinantem; ergo, etc.
Item, si peccatum dimittitur; Quarta. ergo divina offensa placeatur; sed non placatur divina offensa, nisi peccator reconcilietur ei, et acceptetur persona quae peccavit; sed non reconciliatur nisi per gratiam, quia gratia dividit filios regni et perditionis; ergo, etc.
ToUi posse peocaturo sine gralia, probat, quia rectitudo naturalis repugnat peccato, et hsc sicut ab initio potuit poni sine gratia, ita et modo, quia qualem potuil Deus bominem primo formare, lalem potest re^taurare. Dc hoc Doctor in Oxon. 4. dist. ^15. quflest. 2. fin. et disl. 46. qu«9t. 2. et i. dist. 37. quaBsl. 2. Vide eum in Oxon. htc a num. 4. et Scholium ibidem. Explicat quo sensu dici potuit Gircumcisionem non cooferre gratiam, quia vel non tantarii, quantam Baplismus, vel non universaliler. Nequeest quod dicatur gloQsa esse libera, quia aucloritas Palrum adducta eam suadet, et curo communi Schola admiltit Circumcisionem contulisse gratiam, nec est alia via respondendi magis congrua. Ita admittit Alens. D. Bonavent. Richard. Durand. Mayro. Rub. Suarez citali, et aliis passim. Vidi? Scholia in Oxon. hlc ad num. 9. et ad num. 43.
Sed istae raliones non videntur 4 mihi concludere, quin Deus de po- Refutatar ista 860teDtia.
Non sola grtttia repugoat origioali.
Gratia dod est uatiiraliB boniiDi, et esta juBticiaorigioali diversa.
Objectio.
Solviiur.
Juslitiaorigioalis separabilis a gratia gratuuifacieute.
tentia sua absoluta possit peccatum originale vel actuale remiltere sine infusione gratiae gratum facientis, quod probo sic: Qusecumque sibi invicem repugnant, mutuo se expellunt et excludunt; ergo quando alicui uni repugnant plura, id unum potest per quodlibet eorum excludi; sed peccalo originali repugnat aliquid aliud quam gratia, ut justitia originalis vel rectitudo naturalis, qucB nec estpeccatum originale, nec gratia; non gratia, quia tunc gratia esset perfectio naturalis, in qua rectiludine Deus potest facere hominem, quae repugnat formaliter peccato originali, quiaid destruit illam rectitudinem in eo; ergo per aliquid aliud potest excludi, quam per graliam, quia per rectitudinem mere naturalem, quee repugnat sibi formaliter.
Dices forte quod illa rectitudine absolute posset esse a natura sine gratia, tamen post culpam non potest restitui sine gratia.
Conlra, formanon habet e^^ealterius rationis propter hoc quod opposilum ejus praecessit in subjecto, sicut frigus non est alterius rationis in aqua, quia calor praecessit in ea, et per consequens non habet aliquam separabilitatem, vel inseparabilitalem a subjecto, quia contrarium ejus pra^cessit in eo, quia forma secundum rationem ejus propriam et formalem, habet separabililatem a quocumque; sed rectitudo naturalis vel justitia originalis, separabilis est a gralia gratum faciente, si oppositum,ut peccatum originale,non prius infuisset. Patet in Adam, qui, secundumMagistrum, licethabuerit unde possel starey non tamen iinde posset proficerey quia non habuit tunc gratiam gratum facientem; ergo eodem modo rectitudo illa naturalis separabilis est a gratia, licet oppositum ejus infuisset; non est ergo impossibiie peccatum amoveri ab anima, et remanere in rectitudine naturali sine omni gratia gratum faciente.
Item, secundo sic: Qualemcumque hominem potest Deus producere vel formare secundum formam absolutamtalem, preecise potest post culpam reparare.
Major probatur, quia ex quo culpa non facit naturam esse aliam, nec facit quin sit capax ejusdem perfeclionis, cujus fuit in principio; ergo cum maneat in homine post lapsum eadem natura quse prius, omnis illius perfectionis, cujus fuit prius capax, el modo; ergo, etc.
Sedcontra iliam majorem potest instari sic, quiavirginemcorruptam non polest reparare, quia non potest facere de non virgine virginem, quia secundum Aristolelem 6. Ethicorum cap 3. hocsolo privatur Deus iit ingenita faciat^ qu3e facta sunt. Potest tamen hominem formare secundum virginitatem; non ergo qualemcumque potest Deus facere hominem, taiem potest ipsum reparare.
Respondeo, dixi in ista majore, quod quidquid potest Deus producere secundum formam absolulam, quod id secundum ipsam potest reparare; possumus ergo per virginitatem intelligerealiquid absolutum in anima, ut velle integritatem carnis, et non carnaliter peccare vel aliquod absolutum in corpore, ut inlegrildtem carnis; sic dico, quod 5.
Qualem potest Deus homioem creare, talem potett reparare.
lostaDtia.
Solotio. Ao etquomodo Dea« polest reparare virgiuitateu).
DIST. 1. QUiESTlO V.
Deus potest facere de non virgine et de non integritale carnis vel animse, integrain integritatem animae vel corporis. VirgiDitas Vel potest intelligi per mrginila' ^*"^*"' tem negatio positivi, et revocatio rationis transiens in preeteritum, ul nunquam velle sic peccasse, et sic non potest Deus facere virginem de non virgine, quia non potest facere quin actus quo amitlebatur virginitas, transierit in prseteritum, quia, ut dictum est, hoc solo privatur Deus ingenila facere quas facta sunt^ sicut nec polest facere de furto non furtum, quia non potesl facere quin ille, qui furatus est, sit furatus, nec de praeterito non praeteritum.
Et hujus ratio est, quia impossibile est simpliciter, ut aliquod agens faciat de non ente non ens. Contingit enim positiv^e facere de non ente ens, ut patet in creatione, et privalive de ente non ens, ut patet in annihilatione et corruptione, similiter de ente in potentia ens in aclu; sed impossibile est sive privative, sive positive facere de non ente non ens, quiatermini factionis sunt impossibiles et contrarii.
Facere autem preeteritum non esse praeteritum, est facere quod praeteritum non prseleriit, quod est non ens non esse non ens, et hoc est impossibile, et hoc est facere nihil non esse nihil, quod est impossibile.
insiaDtia. Dices, si virgiuitas potest reparari quaTitum ad totam absolulam perfectionem quam imporlat, quae est praerogativa Aureolae, quae concedilur virginibus,videtur quod nihil sit.
soivitur. Respondeo, quod Aureola virgi- Pureou num estspecialc gaudium, et esl de virginum. punquam peccasse in tali genere ToM. xxm.
peccati, et semper innocentiam et puritatem carnis servasse; sednobilius est nunquam peccasse, et negatio offensae in praeteritum, quam aliquando peccasse et offendisse, et reconciliatum esse. Gaudent etiam virgines specialiler, quod nunquam peccaverunt illo genere peccati, ad quod homines ex corruptione carnis maxime proni sunt. Unde Aureola eorum est de negatione offensae praeterilae, quantum ad corruptionem carnis.
Dico ergo quantum ad istum arti- peccatum culum, quod Deus de potentia ab- remfttrposoluta potest remittere peccatum que\ofu." originale non infundendo gratiam ®'°°^gB^''*" gratum facientem, quia, ut dictum est, non solum repugnat peccato originali gratia, sed etiam reclitudo et justitia naturalis; et ideo potest Deus de potentia absoluta peccatum originale per utrumque expellere, lam scilicet per graliam quam per juslitiam naturalem, sive sitrectitudo tantum, sive aliqua gratia superaddita.
Patet per hoc ad argumenta de alia opinione.
Ad primum, dico quod peccatum 6. originale non remiltitur, nisi anima Ad ratiofiat de immunda munda, et quod chaJdi^admutatio fiat in anima, sed non ne- num^a. cessario ad gratiam gratum facien- ^mam!" tem, sedquod muteturad rectitudinem naluralem, licet posset mutari ad eam. Sed modo quando infunditur gratia ipsi animae, non fit mutatioadrectitudinem naturalem et justitiam originalem, nisi virtualiter inquantum gratia virtualiter includit illam rectitudinem, quatenus in acceptatione divina supplet vicem ejus, etc.
Ad secundum, dico quod gratia pelli sine gratia et charitate, et de Ad secuQlia oppo- non opponitur peccato, ut habitus peccatore fleri non peccator per jusciio^orum privationi formaliter, sed sicut cau- titiam originalem, ut tu dicis, tunc demeriio- g^ meritoria causse demeritoriae, et nihil valerent argumenta, qua^ pronon formaliter; sed sic opponitur bant charitatem esse in anima, ut de peccato originali justitia originalis injusto fiat justus, et de non accepto vel rectitudo naturalis; et ideo non acceptus, et quod privatio non exexpellitur peccatum originale for- pellitur nisi perhabitumj^^quajposita maliter, nisi perjustitiam vei recti- sunt lib. 1. dist. 17. de justificatione tudinem naturalem; virtualiter au. peccatoris et ratione meriti. tem et meritorie per gratiam, qua- Respondeo, quod nullum medium ife^yj**"^: tenus acceptatur a Deo pro eodem ibi positum ad probandum ^harita- ^^ '•y^J^-