pro quo justilia originalis acceptare- tem inesse animse sumitur ex nega- ^um abs- Ad tertium.
tur, si messet.
Ad aliud, quando dicitur quod peccatum nullo alio modo tollitur, nec potest tolli nisi per gratiam, falsum est; et cum probas quod illa inordinatio non tollilur aliter, dico quod non est verum, potest etiam tolli per justitiam originalem, sicut dictum est.
tione aliqua, ut quod de mimico fiat tionecu-...1 j • •!•. jusvis ponon municus, vel de inreconcilialo sitivi. fiat non inreconciliatus, vel anima immunda fiat anima non immunda. Sed omnia media sumuntur ex aliqua affirmatione ibi, ut quod de non amico fiat amicus, et de non lilio regni fiat filius regni, et de non digno vita a^terna fiat dignus vila tam^^Re- ^^ quartum, concedo quod quan- eeterna; et ideo suppositisillis, qua3 "cat^'°ab8.*^^^ peccatum dimittitur, ofTensa pla- ibi supponuntur, merito scilicel, et ^l^i^J^^^on- caturet fit reconciliatio, sed per hoc justificalione peccatorum, necessaad amici- quod dimitto alicui ofTensam, et reliaro dari ^...,.., potest. concilior ei, ne velim ei malum, non propter hoc accepto eu m ut amicu m; reconciliatur enim mihi ad pacem, ne velim ei malum, sed non reconciliatur mihi ad amicitiam, ut velim ei bonum. Potest enim aliquis reconciliari quantum ad pacis reformationem, ut non appetat ulterius vindicari de eo, licet non reconciliatur in amicitiam perfectam, ut velit sibi bene esse.
Ita in proposito, Deus remitlendo peccatori suum peccatum, reconciliat eum sibi ad pacem, ut nolit amplius vindicari de eo, non tamen acceptat eum ut amicum et heeredem regni nisi per gratiam. instantia. Scd diccs, si peccatum potest exrio sequitur gratiam esse in anima, ut medium positivum ad dcmonstrandum illos eGfectus positivos in anima, meritum scilicel, et justificationem, quee sunt in ea per gratiani. Nec fuit ibi probata gralia vel charitas ex effeclibus privativis, ut non esse inimicus vel inreconciliatus, quia ad illos effectus in anima potest Deus se habere non positive, ut ad amicos vel filios regni, quibus vult bonum, sed privative, ut nolle malum eis, vel non velle se vindicare de eis.
Ait de facto nullum peccatum, sive acluale, sive origJDsle, tolli sine gratifie infusioDe, et Gircumcisionem originale delevisse per gratiae DIST, I. QU^STIO V.
infusionem; eamque priQcipalius institutam fuisse ad conferendam gratiam, quam ad deleodum peccatum, quia ageos juxla rectam rationem priuset principalius intendit perfectionem et habitum, quam carentiam defectus.
^- Quantum ad secundum articunoo remit- lum, dc potentia ordinata, dico quod na?e abs^-" "lodo secundum leges firmatas ar-/^"^?^^^"*" bitrio sapientiae suee, non potest, graii». ipsis stautibus, auferre peccatum, nisi conferat gratiam, quia hoc modo statuit voluntas ejus ordinata, et sapientia ejus infallibilis, quod nullum sibi reconciliaret ad pacem, nisi etiam ipso acceptalo ad amicitiam. Post lapsum quippe primi hominis omnes nascuntur filii irae et mortis; ex ipsa lege nulli remittit iram, nisi acceptando ad amicitiam, et per consequensnuUi remittit culpam, nisi cui confert gratiam, et acceptat ad vitam aeternam, et ideo quicumque modo moritur, vel est filius irae, vel filius regni. Non sic erat statutum in statu innocentiae, quia secundum Magistrum, et si tanc habuissent unde stare possent^ ut sua naturalia integra et recta^ non tamen habuissent unde profecissent. Unde tunc non fuissent necessario filii irae vel regni, quia aliqui potuissent permanere in naturalibus tantum, et tunc si peccata non essent, gratiam recepissent, et accepti fuissent ad vitam aBlernam. 9. Per dicta respondeo ad quaeslioquffiauSnu ^^"^ priucipalcm, quod cum Cirprincipa- cumcisioue delebatur culpa origina-Gircumci- Hs, ct Dcus Dost lapsum nunquam rebatgra- delct culpam, nisi praestando gratiam, et nunquam remittit alicui offensam, nisi acceptando eum in amicitiam, ideo dico quod in Circumcisione conferebatur gratia.
tiam.
Sed posito quod Circumcisio conferebat gratiam, est dubium ulterius utrum principalius instituebatur ad peccatum originale removendum, vel ad gratiam conferendam? Et dicunt priores opinantes, quod principaliter instiluebatur ad culpam originalem removendum. Sed hoc.F"°Wminus probabile est, quia rationes cumcieorum superius adduclae videntur infusio concludere oppositum, et quod insti- quamabiatuitur principaliter propter gratiam *''' ''"*^®* conferendam; tum quia omne agens secundum rectam rationem principalius intendit perfectionem et habitum quam carentiam defectus, quia non intendit carentiam privationis, nisi quia intendit praesentiam et existentiam perfectionis; ergo Deus instituens Circumcisionem, ut remedium hominibus ad salutem, cum sit agens rectissima ratione, magis intendebat per eam jconferre gratiam, quam condonare peccatum, vel amovere privationem gratiae.
Tertio dico, quod minima gratia qu^anumsufficit ad exyludendum omnia pec- omnf/peccata; Deus non justificat hominem <^^^«jciusecundum partem, dimittendo sibi unum peccatum, etretinendo aliud, quia impium est a Deo dimidiam sperare veniam; si ergo Deus statuisset Circumcisionem, ut quoddara signum, non habens sufficientiam, nisi respectu minimae gratiae, excluderet tamen adhuc omnia peccata mortalia gratia modica quam confert. Et posset dici quod propter in- circumeiperfectionem islius signi, et mini- Jem"'ra-" mam gratiam, quam confert Cir- quam'*Ba''.^ cumcisio, comparando ipsam ad Sa- p'*®™"^- cramenta novae legis, q^jod non confert gratiam,quia minimam confert respectu illius, quae conferlur per Sacramenta novae legis; et sic possent exponi aucloritates, quee videntur negare ipsam posse dare graliam. 10. Contra, Sacramentum est signum do"ilci\ep ^'fi^^^j suum siguatum repra^sentans, et semper habens secum sunni signatum, quantum est ex se; sed Circumcisio est Sacramentum; ergo habet secum gratiam illam quam signat. Sed gratia minima augmentatur, sicut et gratia maxima, cum sint ejusdem rationis distinct. 17. libri 1. ergo Circumcisio in quocumque augmentat gratiam; ergo dat minimam; ergo non significat dari minimam.
Respondeo quod satis certitudinaliter significat, vel gratiam tuncin fieriy si non sit obex, vel tunc in essCy sicut si Beata Virgo fuisset in conceptione filii adepta plenitudinem gratia3, quam Deus ei decrevit dare, postea si recepit Baptismum, nullam de nov^o recepit gratiam. Quod autem additur de augmento gratiae, verum esl quod justis in receptione Baptismi augetur gratia.
Circumcisio vero cum perse primo conferret minimam gratiam, si pra3fuit major gralia in subjecto, non augmentabatur per graliam aliam virtute Sacramenti Circumcisionis, licet augmentetur gratia prsecedens ex merito, vel virtute operis, verbi gratia, in Abraham, aut in eo qui habuit majorem gratiam, quam parvulus circumcisus, non valuit Sacramentum ad augmentandum gratiam in eo; valuit tamen, et augmentabat gratiam ejus ex opere operantis, et magno merito ejus, ut obedientia perfecta, qua prompte humiliavit se pra3ceptis Dei.
Dupliciter ergo potest dici Sacramentum Circumcisionis respectu Sacramentorum novee legis non conferre gratiam.
Uno modo, propter minimam gratiam, quam confert respectu aliorum Sacramentorum. Alio modo, quia non confert gratiam cuicumque ex virtute sacramenti, sed virtute meriti. In Sacramentis autem novae iegis augetur gratia in quocumque, non tamen per modum merili, sed virtute Sacramenti, quantumcumque magna pra^cedit; et si non augeatur ex merito vel opere operantis, dummodo recipiens non habeat motum contrarium bono, nec accedat fictus, adhuc augetur sibi gratiaexvi Sacramenti*; nec requiritur in suscipiente actus meritorius ad hoc quod gratiam recipiat, sed tantum requiritur defectus obicis.
Ad primam rationem, dico quod n. Magister non dicil in Circumcisione Ad argum. non conferri gratiamabsolute, sed in prm'dpaie. comparatione ad Baptismum; ethoc quidem verum est. Vel aliter potest dici, quod non confert cuilibet gratiam virtute Sacramenti, sicut Baptismus.
Ad secundum, cum dicit quod Ad secan- Sacramenta non conferunt nisi quod *^"™' signant, et Circumcisio nihil signat nisi emundationem a peccato originali, dico quod nec Baptismus noster signat aliquid nisi ablutionem animcB a peccato, et tamen principaliter inslituebatur tam ad positivum conferendum, quam privativum removendum. Ita de Circumcisione.
Ad tertium, dico quod omnes illae ^d leniauctorilates iMagistri et aliorum, Aucioriquae dicuntSacramenta veteris legis dkuoi^sapromittere gratiam, et non dare, ▼?u?u^e DIST. I. QUiESTIO V.
gis non intelliguntuF de illis quae erant caetiam.^exl reinonialia, ut tactus niorlicini, pro piicantur. quo oportuit secunduui legeni purificari et mundari.
Oblationes etiam, quseerant actus latrici?, promittebanl pratiam, et sif^nabant Christum, qui erat vera hostia immolanda Deo Patri pro genere humano; talia enim non conferebant gratiam virtute propria, scilicet virtute operis operati, sed virtute motus interioris, scilicet per modum meriti, et ideo tantum gratiam promittebant; Sacramenla tamen vera illius legis gratiam conferebant, licet non tantam sicut nostra.
Unde Magisterexcipitibi Circumcisionem ab illis, quae tantum graliam promittunt et non dant, etc.
Ad ultimurn, dico quod non fuit ex defectu Circumcisionis, quod janua non fuit aperta per eam, sed quia pretium non fuit tunc solutum, usquequo statuit Deus januam non aperiri.
Unde si Beata Virgo mortua fuisset ante mortem Christi, et solutionem pretii pro peccatis nostris, non intrasset coelum, nec fuisset sibi janua aperta, sed fuisset inlerim in sinu Abrahae.
Ad quartum.
Quare Circumcisio non aperiebal januam.
Quid 81 virgo ante mortem Cbristi mortua fuisset.
DISTINCTIO II.
DE EFFICACIA SACRAMENTORUM NOViE LEGIS 1.
Argum. primum.
SecuDdum.
Tertium.
Utrum Sacramenta novae legis habeant ef/icaciam suam respectu gratiss confereni/de a passione Christi?
Alens. 4. pari. quasl. 9. membro 7. D. Bonavent. hic ciub. 2. ei ari. i. quxst. i. D. Thom. 3. part. qusest. 62. ari. 5. et quaest. 64. ari. 3. Vasq. ibi disp. i35. Vega 7. in Trident. cap. 18. Scotus in Oxon. hic quxst. i. ei Sententiarii.
Circa distinclionem secundam queero: Ulrum Sacramenla novds legis habeant efficientiam suam respeclu gratiee conferendde a passione Christi? Arguitur quod non. Ab eo quod non est, non habet aliquid suam efficientiam, quia secundum Philosophum 5. Metaphysic. cap. 1. de causa, et 2. Physic. text. 37. causa in actu et effectus in actu simul sunt, et non sunt; sed passio Christi non est. sed prseteriit; ergo, elc.
Item, si sic, aut ergo a passione ut praevisa, vel ut exhibila? Si ut preevisa, ergo Sacramenta veteris legis et novae legis ex vi Sacramenlihabenl efficientiam a passione Christi praevisa, quia illa Sacramenta erant instituta ante passionem Christi, quia Apostoli baptizabant ante morlem Christi, patet Joan. 3. Eucharistia eliam fuit instiluta integra; ergo, etc.
Item, respectu gratiae non potest esse causa meritoria, quia gratia gratis datur, non meritis redditur, secundum Apostolum Rom. 9. sed passio Christi, si est causa, non est causa nisi meritoria; ergo, etc.
Item, si haberent efficientiam a Quarium. passione Christi, hoc maxime esset a vulnere laterali, quia ab ilio vulnere profluxerunt omnia Sacramenta secundum Augustinum 15. de Civit. cap. 2^. profeclo illudvulnusy etc. sed non habuerunt efficientiam ab illo vulnere, quia si sic, non nisi meritoriam. Sed hoc^est falsum, quia id vulnus fuit Christo inflictum ipso jam mortuo, patet Joan. 19. Nullus aulem meretur sibi, nec aliis post mortem; ergo, etc.
Oppositum vult Magister in litte- conira. ra, et Augustinus de nupt. et concupisc. cap. 27.
SCHOLIDM I.
Asserit efHcaciam Sacramentorum in eo esse, quod signatum, id est, ^ratia, semper concomitetur illa,.nisi ponatur obcx. Causam auterr principalem efncacis esse divinam voluntatem, quffi non determinalur per aliud a se, cum ipsa sit omnium prima. Quod vero instituerit b(ec signa, docet asserens testimonia Scripturfla de eingulis fere Sacrauientis, quando fuerunt instituta. De quo iatius agetur agf ndo de siDgulie seorsim.
Respondeo, efficacia Sacramenti 2. est, quod ipsum Sacramentum in- Quid sit separabiliter quantum est ex se, sa^cramc^Dsemper sequatur et concomitetur ^°I q™i T rum.
DIST. IF. QUiESTIO I. 567 signatura quod sigriat. Ab eodem necessarius, prolatio enim verbo ergo Sacramenlum quodestsignum, rum cum inlinctione corporis in habetsuam efficientiam,aquohabet, aqua, non est causa necessaria, nec quod ipsum inseparabiiiter conco- dispositio absolute necessaria ad miletur effectus invisibilis, qui est induclionem gratise; patet,quiasunt signatum ejus; sed quod hujus- signum gratiae ex inslitutione, et modi signatum inseparabiliter con- non naturale, quia fictus recipiens comiletur aliquod signum, contingit ipsum non habetgratiam. Deus ergo dupliciter: Uno modo, quod sit ab est causa immediata^talis effectus eo ut a causa principali; alio modo, Sacramenti per assistentiam suam soiua Deu9 quud sil ab eo, ut a causa meritoria. Sacramento, cui disposuit semper dpdHsPsa" Primo modo sola voluntas divinaest assistere, et gratiam conferre, nisi cramPDio. ^^^g^ iuvisibilis effectus, quam si- propter indispositionem susceptivi gnat Sacramentum, et ipsum con- impediretur de congruo, et ita sola comitatur. voluntas est prima causa, et princi- Probatio primi est, quia sola vo- palis hujus effectus invisibilis. luntas divina potest ex seipsa vir- Sed qualiter assistit Sacramenta- 3 tute activa libera determinari ad liter ad causandum talem effectum Quaiiter causandum aliquem effectum sibi invisibilem, scilicet gratiam? ursalfraproprium, aliter non esset causa Respondeo, et dico quod Deus ex "^"{jj^g^j.^ prima, si ab aliqua alia determina- eadem ordinatione, qua instituit fectum.
retur, quod est contra Augustinum sacramenta ut signa efficientia, et lib. 3. de Trinit. cap. C. Gratia, vel vera respectu gratiae, quam desisignatum invisibile, quod insepara- gnant, ex eadem assistit ad immebiliter concomitatur Sacramentum, diate causandum illam, ne hujusestprimuseffectusvoluntatisdivinse, modi signa ab eo instituta, sint quia libere et contingenter eam falsa.
communicat; ergo voluntas ejus est Unde, sicut omnia Sacramenta voprincipalis causa et prima effectus luntate ejus sunt immediate instituinvisibilis Sacramenti, et per conse- ta, ita voluntate ejus habent efficienquens Sacramentum requirens vo- tiam suam etgratiam, quamsignant, luntatem divinam adcausandum ef- et hoc immediate, et etiam eadem fectum invisibilem, quem designat, pactione quaillainstituit. requirit eam ut causam principalem Etut singula declarentur in sin- omniuDi ejusprimametimmediatam. gulis, patet inductive quod omnia ^torlT^i"" Item, Deus non assistit alicui, ut Sacramenta sunt immediate a Deo »^^^"^'0 causa mediata et necessaria, ad instituta.
creandum aliquam formam in dis- De Baplismo autem certum est Bapti posito, mediante qua forma causet, quod sit immediateab eo institutus, forma causante ipsum, nisi vel sit licet nesciatur a nobis tempus, quo ordo necessarius inter illas formas, ipsum instituit. Unde dicunt aliqui vel inter dispositionem in disposito, quod Joan. 3. quando Dominus et formam inducendam per eam; dixit Nicodemo, 7iisi quis renatus sed in proposito non est lalis ordo fuerit ex aqua^ etc. Sed Nicodemus IQf uit tunc privala persona, et non praeco legis; nec fuit discipulus ejus tunc temporis, quando illa verba luerunt sibi dicta. Nec etiam tunc institutus est primo, quando dixit post resurrectionem Matth. ultimo: Ile^ etc. baptizantes eos, etc. quia ante passionem discipuli multos baptizaverunt. Patet Matth. x. 3. quando dixit eis, in viam Genlium ne abieritis, sed ad solos filios Israel, Post passionem autem non erat hoc Sacramentum primo institutum, sed publice praedicatum et promulgatum esse, et cadere sub praecepto, quo erat promulgatum. Licet ergo nesciatur a nobis certum tempus primae impositionis, sive institutionis ejus, certum est tamen quod ab ipso Christo immediate fuit institutum; et verisimile est quod tunc, quando vocans discipulos, Luc. 10. misit eos binos ante faciem suam in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturuSy et d&dit eis potestatem curandi infirmos^ et praedicandi, et daemones effugandi; et verisimile est quod sicut tunc dediteis potestatem praedicandi, sanandi, et daemones expellendi, ita et baptizandi. Euchari». De Sacramcuto Eucharistiae certumestquod immediate fuit ab eo institutum, cum dixit in Coena Matth. 26. Hoc facite in meam commemorationem^ et id praedicavit primo Joan. 6. quando dixit: Caro meavere estcibuSj et sanguis meus vere estpolus^ et, nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberilis ejus sanguinem, etc. propter quod multi abierunt retrorsum, ut patet in Joanne. confircDa- Dc confirmatione dicitur quod ^ituuVo! instituebatur quando insufflavit in discipulos suos, dicens: Accipite Spirilum sanclum, quorum remiseritis peccata^ etc. Joann. 20. Credo tamen melius quod fuit institutum in Pentecoste, quando misso eis Spirilu sancto ex coelo, loculi sunt diversis linguis; patet ex similitudine etTectus, quia quando alios confirmabant Apostoli per impositionem manuum, statim dabatur confirmalis Spiritus sanctus, et loquebantur variis linguis. WnAeJoan. 20. dixit, sedete hic donec impfeamini Spiritu sancto ex alto. Quod ergo prius insufflavit in eis, hoc fuit signum, quod postea erat eis daturus in Pentecoste, quando daret Spiritum sanctum, et confirmaret eos.
De Poenitentia videtur dubium, a. quo instituebatur primo. Et dicitur p^njlenquod a Beato Jacobo, cujus institu- **«• tio secundum eos accipitur ab illo verbo, Jacob. 5. Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut solvemini. Sed istud vide non credo esse verum, quia non iract. de magis instituebatur per unum ver- ^^°^' ^' ^' bum Jacobi, quam per aliud; sed non instituitSacramentum Poenitentiae quando dixit, orate pro invicem ut salcemini. Certum est ergo nec per illa, confitemini alterutrum peccata vestra^ quia qua ratione institueretur Sacramentum per haec verba, eadem ratione et per sequentia, ut orate pro invicem ut salvemini. Item, absolvere poenitentem a peccatis solummodo competit sacerdoti ex officio; sed cum dicit confitemini, etc. specificat sacerdotes, quibus incumbit potestas a peccalis absolvendi sacramentaliter, magis quam laicos; sed indifferenter hor- DIST. II QUiESTIO I.
tatur omnes ad confessionern faciendam de peccatis; non ergo insliluit in illis verbis Sacramentum Poenitentiae.
Item, non potuil Jacobus pepigisse foedus cum Ecclesia, ut quandocumque fierel confessio mutua, quod Deus daret gratiam, et remitteret culpam; hoc enim est voluntalis divinse, quae sicut soia dal gratiam, ita ipsa sola statuit ad placitum, et potest statuere quibus et quando debuit conferre gratiam.
Dico ergo quod Christus immediate instituit Sacramentum Poenitentiee, non tamen quando dixit Petro, Matth. 16. Tibi dabo claves regni coelorum^ quia omne Sacramentum est causa efficiens et demonstrativum pro prsesenti; hoc autem dixit Petro tanquam prognosticando defuturo; sed quando insufflavit in eos Joan. 20. dicens: Accipile Spiritum sanctumy quorum remiseritis peccata, arbitrando scilicet per modum Judicis instrumentalis, et non principalis, remittuntur eisy et quorum retinueritis. etc, Unde sicut non dedit eis potestatem Dei ad creandum, vel gratiam conferendum principaliter, sed inslrumentaliter, etiam per modum arbitrii, et Deus acceptando arbitrium eorum de peccatis, dimitteret peccata principaliter, et conferret gratiam, ac si dixisset: ego absoivam, sitis vos fideies arbitri de poenitentia et peccatis. Et quia nullus potest arbitrari de peccato, quod est sibi omnino incognilum, ideo dedit auctoritatem et potestatem cognoscendi peccata subditorum, ac per hoc voluit subditos eis confiteri, ut omne illud esset principaliter absolutum et ligatum in coelo ab eo, quod eorum arbitrio esset solutum vel ligatum in terris.
Sacramenlum etiam Ordinis, ut 5. sacerdotium, fuit institutum a Chris- ordioiB. to immediate quantum ad duos ejus aclus principales, et quantum ad potestatem consecrandi corpus suum verum, cujus potestatem dedit eis in coena, ubi fecit eos sacerdoles, cum dixit: IIoc facite^ etc. et quantum ad actum faciendi corpus suum mysticum revocando peccatores per poenitentiam ad Ecciesiam, quae est corpus ejus mysticum, Joan. 20. Quorum remiserilis peccatay elc. Absolvere enim peccatorem a peccatis per modum arbitrii, et conficere corpus Christi verum, sunt duo actus sacerdolis principales. Ordinem etiam Diaconatus instituit, quando missi sunt septuaginta discipuli ad praedicandum populo verbum Dei, quia officium Diaconatus est populo praedicare verbum Dei, sicut et Dsemones expellere per verba sancta; tunc ergo ordinem Diaconatus instituit, quando potestatem preedicandi dedit eis.
Item, Matth, 10. instituit alios Ordines, ut Subdiaconatum, etc.
Sacramentum etiam Malrimonii Matrimomstituit per se tempore legis naturce in Genes. 2. propler hanc quidem relinquet homo patrem et matrem^ et adhcerebil uxori suse^ et eruul duo in carne una^ dicit Adam, ut minister pronuntiando illa verba, qusB significarent istam conjunctionein esse inseparabilem; Deus aulem illud principaliter instituit. Unde allegat id Matth. 19. Quos Deus conjunxity homo non separety nisi propter causas separationis, quas LlBRl IV.
ipse ordinavit, et ideo illud non de novo instiluit, sed illud approbavit, et ad reclitudinem reduxit, sicut ^iitei Matth. 19. Dispensat enim et in lege de bigamia et libello repudii, propter quod hic homo posset dimittere uxorem; Christus autem confirmando et statuendo et reformando legem, noluit propter hoc dimitti uxorem, sed non propter causam aliquam, nisi propter adulterium. ExtremflB ^^ cxtrcma Unctione diciturquod unotionis. eam instituit Deus Jacobi ultimo: Infirmatnr quis in vobis, inducat sacerdotem^ etc. Sed istud'non credo esse verum, quia statim posl illa verba subditur, et dimittentur ei peccata. Non credo autem quod beatus Jacobus auderet propria auctoritate instituere pactum cum Ecclesia, quod quicumque sic ungeretur, quod dimitterentur sibi peccata sua, sed ego dico Christum immediate illud Sacramentum instituisse, sicut et alia; dicitur enim Marci 6. discipulos ejus unxisse infirmos oleo sancto, quod verisimile est fecisse expraecepto cjus, et ideo Jacobus Sacramentum extremae unctionis non instituit, sed illud institutum a Christo promulgavit; multa enim docuit per Spiritum sanctum, et tradidit Apostolis, quae ipsi ut preecones et ministri nunliarent, et islo modo posset dici omnia Sacramenta esse ab eis, quia omnia fuerunt ab eis pra^dicata, et populo denuntiata. EtiamSa- Eodcm modo est dicendum de pr^*Jia°ie- Sacramcntis veteris legis, quae gra- ^®^"p^®8" tiam conferebant, et peccata laxainiiituta bant, quod a Deo solum inslituebanturprincipaliter, sed denuntiala Patribus et Prophetis loculione exteriori vel interiori, et per revelationem, quod talia signa essent sibi accepta ad assistendum eis ad gratiam ronferendam, et peccata dimillenda; sic ergo patet primum, quod Sacramenta sunt a sola voluntate divina instituta principaliter, et quod ex eadem ordinatione, qua ea instituit, cadem eis assistit ad conferendum gratiam quam designant.
Passio Ghrisli fuit causa meriloria efncacias Sacranientorum, quia oblata fuil pro remedio omnium, et explicat optime quoniodo in boc concurrunt miserico.^-dia et justitia. Pro boc Bunt Trid. sess i. can. i. el Florent in decret. Eufzen. cum definiunt omnia remedia salulis nostrae esso praemia operuni Cbristi. Vide io Oxon. Scbolium btc, num. 6.
Sed quantum ad causam merito- djrj.^un, riam efficienlicB Sacramentorum res- «**« ^a"- 8am ineripectu gratise, dico quod passio toriamsa-Christi esl causa pieevisa vel exhi- rum. bila, ita quod in nulla lege habuerunt aliqua Sacramenta efficaciam merilorie, nisi a passione Christi praecredita, vel pra>vjsa, vel ut jam credita fuisse exhibita. Hoc probatur dupliciter: Obsequium quanto ofTertur a magis dilecto, tanto est magis gratum et acceptatum, et hoc pro illo pro quo offert, et ad finem illum ad quem ofTert. Christus fuit maxime carus et dilectus a tota Trinitate, quia dedit ei Deus gratiam, et non ad monsuram aliorum Sanctorum; Christus etiam voluit obsequium maxime gratum offerre Deo Patri, quia se ipsum hostiam immolandam pro nobis, et noluit hoc obsequium offerre pro se, quia non indiguit, sed pro electis et preedestinatis, qui nati nt filii iree ex massa peccati, non poterant propriis obsequiis ad finem praedestinationis DIST. II. QU^STIO I.
Omaia remedia ad salutem per Cbristum Dobis daotur.
8.
Quomodo remedia salutissuot ex misericordia, et justitia.
attingere; decrevit enim Deus a tempore praevaricationis primi hominis, ex quo genus humanum habuit inilium, ut nunquam remitteret alicui offensam, vel aliquem acciperet in amicitiam, quousque amicus merito, vel obsequio amplius placaretur, quam offendebalur ex dilecto et demerito; tale fuit obsequium Christi morientis pro electis; ergo a passione ejus praevisa vel exhibita, habuerunt Sacramenta nostra efficientiam respectu gratiae, ut a causa meritoria.
Et sic patet quomodo i^n Patre aeterno concurrunt misericordia et justitia, quia universae viee ejus misericordia et veritas, justitia nobis remittendo offensam, et acceptando ad gloriam; misericordia in remittendo offensam sine proprio merito, et obsequio per obsequium gratissimum filii sui, qui pro illa offensa solus potest satisfacere misericorditer, factus obediens usque ad mortem. Justitia et veritas, quia justum est obsequium filii Dei dilectissimi excedens offensam, et dignum magis grate acceptari, quam illa displicuit, et ideo illam per iilud remitti. Justum est etiam quod creatura, quee potest perducere electos ad finem preedestinationis eorum, quod eos perducat, maxime si nuUus alius hoc potest facere, aliter non videtur illa creatura perfecte obedire Deo ordinanti electos ad illum finem; Christus hoc potuit; ergo justum fuit aliquo modo se ipsum offerre pro nobis suo Patri hostiam immaculatam, ut nos perduceret ad finem beatitudinis, ad quam ordinati eramus, antequam primus pater noster peccasset, maxime cum non possemus per alicujus alterius obsequium Patri conformari.
Ex his infero, quod obsequium 9. Christi jam exhibitum meruit nobis, Meritum, **, elobsequiet acceptabatur in maius bonum um exbibitam nobis quam illis, quibus fuil acceptum prsevisum, et promittebatur exhi- ^"A^um.* bendum. Rex enim praevidens servitium alicujus esse gratum pro delicto alicujus, remittit deliclum, sed non dat donum, vel non acceptat illum ad amicitiam perfectam, quousque debitum obsequium persolvatur. Passio autem fuit obsequium exhibitum valde carum Deo, et nosper fidem, sic eam exhibitam offerentes, majus bonum, quia majorem gratiam accipimus per Sacramenta novae legis habentis efficientiam ex ea, quam anliqui Patres, quia tantum eam offerebant per fidem, ut praevisam exhibendam, per Sacramenta veteris legis. Et ex hoc patet quod prsemissum est in priori quaestione, quod in Circumcisione dabatur minor gratia quam in Baptismo. Et licet Sacramenta lega- ^"^^J^Jg" lia dabant eratiam virtute passionis aperuu ja- Christi preevisae, ut exhibendse, non circumcitamen aperiebant januam, sicut Sacramenta novae legis, quia obsequium gratum et pretium redemptionis non erat adhuc solutum et exhibitum.
Ad primam rationem, dico quod 10. passio Christi, licet semper non Ad argum.
fuerit in re exhibita, fuit tamen semper in scientia et acceptalioue divina, et sic habuit rationem meritoriae causae, magis tamen meruit nobis, quibus exhibita est, quam illis quibus fuit adhuc exhibenda. Ad aliud, patet per jam dicta, quia ^^^^^^' utroque modo est causa meritoria, licet diversimode, qiiia ut praevisa non est causa meritoria tantse gratise, sicut jam facta. Et cum probas, quianonutjam exhibita est causa meritoria in omnibus Sacramentis, Sacramen- ut patet dc Eucharistia et Baptismo, legisante quia hsBC duo Sacrameuta erant ^ln^stiuua iustituta aute mortem Christi, dico ea^^ufex^ quod Christus a principio nativitatis ***»uam ^"^ ^"^ ""^ modo potest dici exhibere pretium et obsequium pro peccatis nostris, quia assumpsit passiones humanae naturae sibi extraneas, et multas poenalilates sustinuit, et ita a principio nativitatis suae passionem suam actuahter Deo obtulit, et sic habuerunt Baptismus et Eucharistia virtutem a passione Christi, ut aliquo modo^ exhibita. Concedo tamen consequenter quod virtute Sacramenti non habuerunt tantam efficaciam ante passionem Christi, sicut post. nec Apostoli baptizati ante passionem Christi exhibitam tantum receperunt de gratia virtute Sacramenti, sicut modo baptizati, licet plus habuerunt de gratia per modum meriti, et ex opere operante.
Alio modo potest dici, quod licet Sacramenta fuerunt instituta ante passionem Christi, non tamen pro illo tempore, sed pro tempore sequente passionem Christi, et ideo pro tunc habuerunt efficaciam ante passionem Christi, ut illis post passionem Christi ChrislianiDeo reconciliarentur, et eis daretur gratia, quamsignant; undealiudtempuserat in quo fuerunt instituta, et pro quo fuerunt institutaet promulgata. 11. Ad tertium dico quod passio Christiumr ti est causa meritoria gratiee, non sibi, quia a principio gratiam ha buit summam, et fuit in termino gratiee, sed tneritoria gratiae nobis. Et quando dicitur quod gratia non gratis datur, si meritis redditur, dico quod verum est, si meritis accipienlis reddilur. Non autem redditur meritis nostris, qui eam accipimus, sed meritis Christi, qui eam meretur nobis.
Sed quomodopotest aliquis mereri alii, el non sibi ipsi? Dico quod si ille qui meretur alteri, sit in tcrminogratiae,cujusmodifuitChristus, bene potest mereri alteri et non sibi ipsi. Exemplum hujus est: Si aliquis diligeret aliquem, quantum potest ipsum diligere, et sil impossibile magis diligi ab eo, si alius serviat sibi, et offerat sibi obsequium aliquod gratum pro alio, diligens illud gratissime acceptat, et magis quam offensam alterius pro quo offert, pensat, et tamen non plus diligit eum propter illud obsequium gratum, quia dilexit eum in summo. Isto modo est de Christo offerente suo Patri, a quo in summo diligitur, se ipsum in mortem ad offensam nostram redimendam; et ideo ex justitia quadam remisit nobis offensam, et non fuit mera gratia justificatio peccatoris, quia non est mera gratia in universo, nisi Incarnatio, quin aliquibus meritis reddatur, quibus redditur.
Ad ultimum, dico quod Sacramenta dicuntur fluxisse ex vulnere laterali corporis Christi, non propter principalem meriti rationem ex isto vulnere, quia fuit mortuus quando illud vulnus sibi infligebatur, sed propter majorem similitudinem eorum, quae fluxerunl de illo vulnere, Christas DOQ sibi, sed Dobii gratiam meruit Nihil om- Dioo gratii a Deo datam Disi iDcarDatio.
Ad qaa^ tam. Qaomodo SacrameDta dicaDtor floxisse a ▼alaere lateris ChriBti.
DIST. II. QUiESTIO II.
1.
scilicet sanguis et aqua, ad ea quaB concurrunt in Sacratnento Eucharistiaj, quod est Sacratnentum principale, licet non magisnecessarium, ef ita dicuntur omnia fluxisse ab illo vulnere, quia quae fluxerunt ab illo vulnere, fuerunt similiora Sacramentis.
Utrum baptizati Baptismo Joannis tenebantur de?iecessitate salutis iterum baptizari Baptismo Christi.
Arguitur quod non. Magister in