Ad tertiam quffistionem, dico quod DecUio Baptismum recipientem et dantem ^ teKiK? ipsum, oportet esse distinctos, sicut habetur extj^a de Bapt. et ejus effect. cap. debitumy quia sicut nullus producit se in esse naturae, ita nec in esse spirituale, vel gratiae; et ad hoc ponitur ibidem quaedam figura, quia Christus, Joau. 3. non baptizavit se ipsum, sed Joannes. Praeceptum etiam de Baptismo, Marci ultimo, videtur satis innuere distinctionem baptizantis cum baptizato, cum di-^^^^^ ^ cit, Itej baptizautes eoSy quod estp«uinb«p pronomen tertiae personae, tanquam te«t.
N.
DIST. VI. QU^STIO IV.
distincti ad distinclos. Ratio congruentice ad hoc ponilur talis: In Baptisnio contrahitur inter baptizatum et baplizantem queedam cognatio spiritualis, quia baptizans fit pater spiritualis illius baptizati; nullus autem esl sui ipsius pater in generatione naturali; ergo nec in generatione spirituali. Ad nTsnva. Ad argumentum, dico quod cibateriifiB. lio Sacramenlalis, vel ista acceptio panis et vini, non est ipsum Sacramentum Eucharistiae, sed species paniset vini, sicut ^alehil disi. 8. in materia Eucharistise^ licet aliquid sit sacramentale illa manducalio sacramentalis, et ideo non ministrat sibi Sacramentum, sed cibationem sacramentalem, quia non potest dare sibi Sacramenlum.
SCHOLIUM iir.
Ad Baplismum requiri simullatem moralcm, inter raateriam et formam, et explicat beae quomodo stet baec simultas.
9 Ad ultimam quaestionem de simul- Decisio tatc suut dufle opiniones in glossa, et 2u®Dua» in apparatu illius Decret. cap. detra- ^refeim" ^ere^ et in glossa de consecrat. dis- Doctorde lifict. 4. cav. 1. ct i. ousest. 1. ubi lac BimaN * ^ tate. dixit Magister quod sola aqua, quae estmateria Baptismi, estSacramentum Baptismi. Si tunc arguatur contra eum, quod tunc aliquis habens aquam biberet Sacramentum, concedit ipse et Bernardus glossator. Alius dixit quod aqua simul cum verbis est Sacramentum, ita quod in fine prolalionis verborum est Sacramentum, et per consequens ista duo simul necessario sunt Sacramentum. Sed contra tunc arguitur, sicut contra primum, quod in fine prolationis verborum posset asinus bibere illam aquam, et ita Sacramentum.
Ilem, ista virtus sacramentaliter postea remanet in subjecto, et in aqua, ut videlur, cum sit accidens permanens, quantum est de se.
Kespondet, quod illa virtus simul 10. incipit et desinit, et ita non potest bibi ab asino tempore sequente. Sed istud non est dictum Physice, nec Tlieologice, nec legaliter. Physice non, quia in illo instanli in quo incipit esse, est, et in instanti in quo desinit esse, non est; ergo simul esset et non esset, quod est impossibile. Siexponatur illud dictum, quod in primo instanti inceptionis est, et statim post, non est scilicet in instanti in quo desinit csse, et ita non simul est, et non est; istud non importatur per primum dictum. Nec etiam est Theologice dictum, quia Apostoli non erant instructi in baptizando, quod semper cum ultima syllaba aspergerent aquam super baplizandos, quia quandoque tria millia una die baptizabant, ut dicitur in actibus Apostolorum, quia hoc esset humano modo impossibile. Nec etiam est diclunr legaliter vel humana! Canonice, patet de consecr. distinct. f^^ ™^'*,^" 4. in locis, quia Baptismus est siynum sensibile graliae inmsihilis^ etc. tale non est aqua, quocumque modo accipiatur, nec ante prolationeni verborum, nec post, et ideo dico quod ibi requiritur simultas, sicut potest essesimultas in actibus humanis, quando verbum accedit ad elementum, et fit Sacramenlum, non est magna cura si in primo incipiat immergere puerum in aquam, antequam incipiat dicere verba, vel LTBRI IV.
LTBRI IV.
e converso; vel si in eodem instanti incipiat immergere, et dicere ista verba, vel si prius semel immergat, antequam aliquid loquatur, et incipiat loqui cum immersione, vel e converso, si dixerit prius verba illa, usque ad medium, et poslea incipiat mergere, nihil enim refert ad Sacramentum dandum.
Sed non est complete Sacramentum ante finem prolationis verborum, sicut si homo primo incipiat comedere, et statim post factainterpellatione aliqua loquatur, et ilerum comedatj et loquatur, et sic alternando usque ad finem comestionis, dicilur simul comedere et loqui, ita quod unum illorum non tolaliter finitur antequam aliud incipiat. Ita est in proposito, sive incipiat prius abluere, et postea. verba proferre, sive e converso, dummodo unum incipiat fieri antequam aliud lotalitcr terminetur, satisfacit ista simultas, qualis potestesse simultas in actibus humanis; non enim curavitChristus aliter nos ligare in ministratione hujus Sacramenti, ul esset simul aliter quam ejus simultas possit a nobis dispensari et observari. \{, Ad argumentum de Eucharistia, Ad argum. dico quod illa verba sunt sacramenquffisiio talia, non Sacramentum, sive simul °"* proferantur, sive uon. Nec est ibi primo completum Sacramentum usque ad ultimum instans prolationis verborum super calicem; non est tamen talis unitasinter species panis et vini, qualis est in Sacra-* mento Baptismi.
Nam in proposito de ablutione et verbis, aqua cum verbis, per quae fit ablutio, sive sint simul in eodem instanti susceptionis, sive non, dummodo sint simul, sicut dictum est, sunt Sacramentum. Eucharistia autem non est verum continuumSacramentum, sicut Baptismus, nec integrum et completum ante ultimum instans prolationis verborum super calicem, licet illa verba non sintsimul dicta.
QU.^i:ST10 V.
Utmm in baptizante requiratur intentio debiia ad hoc quod baptizefi Arguitur quod non, quia non ha- l. bens fidem potest baptizare. Patet ArgameDt. hoc de pagano in littera, et de con- D^egau" secr. dislinct, 4. cap. JRomanus; sed ^°°* non habens fidem non habet debitam intentionem baptizandi, quia nullus fieri vult quod non credit possefieri.
[tem, Augustinus super Joannem Secun- Ilomil. 5. et ponitur in littera. Ebrio- gotuoas. sus baptizare potest, non timeo ebriosum^ etc. ebriosus non potest habere intentionem debitam; ergo, ctc.
Contra, Magister in littera. In hoc Ratso ad sicut in aliis Sacramentis requiritur Tom!** intentio.
QUiESTIO VI.
Utrum in baptizante requiratur actualis intentio baptizandil Doctores cilati qusest. prseced. Mnjor. 4. diuind. 12. quxst. 7. Navar. in sum. cap. i. num. J5. et cap. 25. num. 105. Soto dist. i. quxst. 5.
Arguitur quod sic, a forma prima 2.
DIST. VI. QUiESTIO VI.
Argameot negati- Tam.
Argument. non procedit effectus, nisi medianle ^^lim**" ^^'tu secundo; ergo cum habiUis sit formaprimaab intentione habituali baplizandi, non procedit Baptismus, nisi mediante actuali intentione.
Contra, minus sufficit in aliquo ministro ad debite conferendum 8acramentum, quam in aliquo ad meritum, quia meritum est ex motu et conatu propria^ voluntatis merentis; non sic effectus Sacramenli ex ministro, sed ex virtute Sacramenli. Sed ad meritum non requiritur actualis intenlio, vel actualis motus voluntatis merentis, sed tantum habitualis, quia aliter oporteret quemlibet habere intentionem actualem illius objecli, respectu cujus meretur, quod esl falsum, quia aliquis habere potest intentionem actualem respectu alicujus, et in medio vel in fine esse distractus, tamen meretur.
Id BapiizaDte dod requirilur iDlentio efTecluB priDcipalis, id est, ultimi flnis^ sed respectu aclus propiDquioris, id esl, proximi tinis, et hoc in particulari, vei in universali, faciendi Bcilicel quod fecitvel inslituit Chrislus, saltem in confuso. Deinde solvit duas objecliones, et ad primam explicat optime rationem instrumenti secundum duplicem ejusacceptionem, de quo sup. d. I. q. i. et 4. et sic resolvit ministram esse causam secunJam respectu Sacramenti; respectu vero effectus principalis esse instrumentum.
Hoc communiter concedunt omnes, quod in ministro necessario requiritur aliqua intentio, quod ab, aliquibus probatur sic, quia quando ex aliquibus fit aliquod unum, oportet quod hoc fiat per aliquod conjungens illa ad invicem, sed ad constitutionem hujus Sacramenti concurrunt verbum et elementum; ergo 3.
In minifttrante reqairitur aliqua intentio. Ratio Ricbardi probabilis.
requirilur aliquid uniens ista; hoc non est ipse baplizandus, quia ipse habet ralionem materiae, quia susceptivi; ergo intentio ministrantis. IIcTC consequentia est probabilis.
Distinguo tamen de intentione ministri, vel alterius, quod potest esse respectu actus quem exercet, vel respectu finis ad quem ordinatur ille actus. Et isto secundo modo proprie accipitur intentio^ quia intentio est proprie respectu finis, licet etiam respectu actus quandoque accij)ialur. Patet per Augustinus 9. de Trinil. cap. iilt. et alibi frequen' ter, qui vull illam copulare voluntatemcum suo actu. Similiter 2. Physic. text. 9. dislinguilur agens naturale contra agens ex intentione et a proposito.
Si ergo quaeras an requiratur intentio primo modo? dico quod in ministro conferente requiritur similis intentio respectu actus, in quo confert aliquid, et ista intentio requiritur in omni agente a proposito, si non agat a casu, quia nullus agit sine intenlione respectu alicujus, nisi agat a casu vel fortuna, et ideo cum actus ministri debeat esse humanus, et non fortuitus, nec casualis, requiritur in ministro intentio respectu illius actus, quia aliter esset fortuilus, et ideo per excellentiam istius actus, et obligationem ministri ad istum actum, requiritur intentio ministri respectu istius actus, quia ad actum non humanum, ut fortuilum, nullus obligatur, quia non est in potestale ejus.
Si autem quaeratur de intenlione, qua» est respectu finis, ad quem ordinatus est actus, est duplex, principalisetcommunis, vel minus priniDteDtiosumitur dupliciter.
Augusti- DU8.
Aristot.
4.
QueeiDteatio oecessario requiritur in agente ex proposito.
FiDisintentusduplex.
/^ IIJBRI IV.
cipalis, spoeialisi et propinquus. De utroque disliiiguendurn est, quod potest accipi in universali, vel in particulari. Exemplum omniuni istorum, finis principalis in universali ipsius Baptismi est quod baptizalus sit filius summi regni; principalis in particulari estjiratia; finis minus principalis in universaliest ut baptizatus sit Christianus; finis autem minus principalis in particulari est non solum ablutio exterior, sed character quo specialiter adscribitur familiae Christi. 5. Si ergo loquamur de fine princi- OuiJdebet pali actus baptizaudi in particulari, baptizaDs. vol lu universali, dico. quod non requiritur inlenlio actualis in ministro respectu talis finis, quiapaganus potest baplizare, ut habetur de consecr. disl. i. cap. fiojnaniiSy et ponitur in liltera; paganus autem non habet actualou) inlentionem principalis finisin universali, nec in particulari; solum eniin inlendit facere quod Ecclesia facit, et nihil aliud, nec gratiam, nec filiationem regni. 8i autom loquanuir de fine minus principalict propinquiori, dicoqiiod licet non roquiratur in ininislro intentio finis in particulari, ut characteris, quia in multis baptizantibus fuit ignotum hoc, quod per characterein intelligimus; requiritur lamcn in ministro intentio finis universalis, ut quod intendatadscribere baptizalum collegio (Hiristianitatis, et facere eum Christianum, et hoc iD Bapti- est quod intondit facore Ecclesia. Ad quirUuHn- hoc cst quipdam congruentia talis: %"roximi!' Illa, qua? sunt de jure positivo, efficaciam hfibont ox institulione et ordinc inslituontis. Sod (ihristus instituens hoc Sacramentum voluit ipsum esse signum adscriptitium cujuslibet suscipientis coUegio Christiano, tanquam membrum Christianitatis; non autem' voluit quocumque modo quod esset signum ejus adscriptitium, quia tunc quilibet proferens ista verba cum ablutione in aqua baptizaret, et sic adscriberetur, sed voluit ipsum esse signum tale cum intentione abluentis intendentis conferre tale signum propter talem finem, ut patet de consecr. dist. 4. cap. Illud; ergo cum hoc Sacramentum non sit signum efficax, nisi ex institutione, si 'minister in conferendo Sacramentum nullo modo intondat finem, nec in universali, nec in particulari, propter quem inslitutum est, sequiturquod non baptizat.
Sed contra hoc objicio sic: Ins- 6, trumentum non semper habet pro- objecUo priam actionem aliam ab actione ^"°"*' principalis agentis, quia sic non esset instrumentum, sed principale agens; inquantum enim instrumentum, solum movet, quia mot\irn; sed minister in conferendo baptismum, est agens instrumentale, quia minister Dei; ergo non oportet ipsum habere propriam actionem, vel propriam intentionem aliam ab intentione principalis agentis.
Ilem, si intentio necessario requi- g^nnda. ratur in ministro, aut requiritur ut sacramentum, vel ut res sacramenti; non requiritur ut res sacramenti, quia ros sacramenti est in baptizato, suscipiente sacramentum; et non in dante sacramentum, nec ut sacramentum, est enim sacramentum sensibile signum, tale non est intentio; ergo, etc.
Ad primam dico, quod aliud est ^m^' DIST. VL QUiESTIO VI.
loqui de causa secunda, el aliud de iQBtru- ministro. Instrumenlum aulem non e§tdupiex. potest sumi nisi dupliciter, vel pro eo quod tantum movet, quia movetur a principali agente, et est lantum movens motum. Instrumentum autem aliquando potest atlingere ad principalem [effectum principalis agentis, quia polest immediate disponere ad ipsum, sicut enim artifex, ut faber lignarius, potest per securim, ut per instrumenlum, quandoque disponere ad formam principalenij quam intendit, ut formam arcdd vel domus, ita etiam per instrumentum polest immediate inducere formam principalem quam intendit. Patet de illo, qui immcdiate per instrumentum sigilli inducit formam et impressionem ejus in cera, quam principaliler intendit. Similiter instrumentum monetarii est, per quod primo et immediate inducitur et imprimitur imago regis in moneta, quod principaliter intendit tale agens. Tale ergo instrumentum, ut preecise motum a principali agente, attingit immediate effectum principalis agenlis. insiru- Alio modo dicitur instrumentum, mRDtum...
mRDtum...improprie vel agcus instrumentale, miproprie, **"^ ' quod est agens pra^vium aclioni alterius agentis superioris, non quia aliquo modo dependeat ab eo in agendo, sicut ab instrumento, sed sicut ab aliquo necessario prcEvio ad ipsum.Et isto modo forma accidentabs instrumentaliter dicitur agere ad inductionem formo) substanlialis, non quia sit instrumentum substantise respectu talis formcc, sed quia tale accidens, ut qualitas, est principium actionis cujusdam praeviee actioni formae substantialis.
quodif- Est enim qualitas per se agens, et principale illius actionis preevia?, et nullo modo respectu ejus est instrumentum, propterea quia unitur formae, qua3 si esset separata, esset principium alicujus actionis. Ipsa quando est in alio per se, est principium illius per se; qualitas autem si esset separata, ageret per se ad illam actionem praeviam, et non ut instrumentum; actio tamen illa prffivia actioni substantiae posset pro tanto dici actio instrumentalis, quia praevia, et nullo modo quia attingitformam substantialem.
Ex quo patet quod quando cum^^^^*^*^® actione principalis agenlis concur- j.™°*^9. rit actio alterius agentisad eumdem strumento. effeclum, quod non agit praecise inquantum movetur, et est agens instrumentale, sed ut agens secundarium, sicut causa secunda agens ad eumdem effectum, ad quem agit agens principale, sicut ignis cum Deu requiritur ad productionem ignis, et in tali agente requiritur forma propria, per quam attingit effectum immediate, si sit agens naturale, vel intentio, si sit agens a proposito.
Ad propositum ergo dico, quod Baptizans minister in actu baptizandi non est causa^setantum agens instrumentale, vel ^"Sstru-*' instrumentum inproferendo ista ver- ^q^uomoba; sed est agens actione humana ^^-cum Deo, ut causa secunda cum principali agente, et causa prima, sicutsi ageret cum eo ad adscribendum. Respectu ergo effectus humani et naluralis, qui est abluere, et verba proferre, est causa secunda agens cum Deo, ut cum causa prima; sed respectu effectus principalis est instrumentum, et respectu ejus non 7.
Ad eecuQdam.
loteDtio estextriiiseca sacrameDto.
Ad argumeota qussUonis quiatiB.
oporlet cuin habere intenlionem, ul dicluin est.
Ad secundain instanliam, dico quod sacramenlum non solum liabct causas intrinsecas, sed eliain extrinsecas; nihil autem est intrinsecum sacramento Baptismi inquantum tale, nisi audibile et visibilCj verba, et ablulio in aqua. Prceter intrinseca sacramento concurrunt aliqua alia, ut causce exlrinseca?. Requirilur enim in Baptisuio subjectum suscipiens, ut materia, et ipse baptizalus, et ipse baptizans, ut causaefficiens humano modo, et ex inlentione; unde intentio est illa forma, qua ministrat Sacerdos, vel alius bapti^zans sacramentum. Concedo ergo quod intenlio sit sacramento non inlrinseca, sed extrinseca, et ila sequitur quod non est aliquid ipsius sacramenti essentialiter. Sed tamen j)ropter hoc non sequitur, ergo non requiritur ad sacramenlun); sed sequitur, ergo non requiritur ut aliquid intrinsecum sacramento, sed ut aliquid extrinsecum. Mulla eniin requiruntur ad aliquid, quce non sunt de essentia illius, a quibus ctiam magis dependet, quam a causis intrinsecis, quia universaliter magis requiruntur ad aliquem eflectum causa* exlrinseca^ quam intrinsec«e.
Ad ralionem primam dico, quod simul stal quod aliquis sit infidelis, non habens fidem infusam, nec intentionem finis principalis, nec in universali, nec in particiilari, et lainen quod habcat lidem ct inteiitionem respectu fiiiis, vel efTcctus minuG ])rincipalis, et piO|)inqui in universali. Potest enim paganusintendere per Baptismum adscribere iDfidelis quomodo dicilur habere ioteoliooem baplizaDdi.
Adsextum. Ad ebrius potest baptizare?
baplizalum ab eo sectae Chrisfianorum, et tamen non intendere adscribere euin filiis regni et gratiee, quia neutrum islorum efTecluum credit baptizatum posse consequi per baptismum. Exemplum, ego possum aliquem Juda3um circumcidere, credens quod Circumcisio sit signum adscriptitium legi Judaicae, licel non credam sibi per illud conferri gratiam, nec vitam aelernam. Eodem modoj^^si legerem isfa verba per quap Necromantici adscribuntur servituti Diaboli, possum credere quod per ista verba aliquis obligatur Diabolo, licet non sciam ad quein efTectum principaliter signandum instituilur a Diabolo.
Ad aliud dico, quod ille dicitur ebriosus, qui est assuetus ad ebrietatem, licet non sit actu ebrius, et talis non existens actu ebrius potest baptizare, quia habet usum rationis; si enim esset ebrius, in tanlum quod non haberet usum ralionis, nec intentionem, nullo modo posset tunc ebrius baptizare, ulens tamen ratione et inlentione debita potest baptizare.
Requiri ct sufliccre intentionem virlualem in baptizante, el hanc sufficere ad meritura et Marlyrium; ct ponil exemplum hujus intenlionis, et actualis, et habituaiis, de quo 2. dist. il. et i. dist. /i. quiEsl. 4.
Ad secundam quaestionem, dico g quod intentio communiter dividitur Adsextim per intentionem actualem et habi- ''"®!!^**' tualem, tanquam per sufficientia dividentia. Dico tamen quod praeter intenlionem actualcm stricte sumptam, qua aliquid actualiler intenditur, el prceter habitualeni proprie DIST. VI. QU^STIO VI.
Eiplicator triplez ioteotio.
iDteotio Tirtoalis qose.
In qoiboB virtoaiiB differt ab habitoali.
suniptam, qua habens habilum potestintendere secundum illum, ut habens fidem dicitur habitualiter credere quando dormit, est intentio media, qufle dicitur inlentio virlualis, quiaex illa et virlute ejus, suntomnes actus alii, quos exercet agens ex intentione. Unde tunc dicitur aliquis habere intentionem virtualem, quando omnes aclus ejus, quos exercet, fuerintin eo virtute alicujus intentionis actualis, prius habitcB, ut sic agens a proposito dicatur habere intentionem virtualem respectu alicujus finis, quando secundum eum agit, el exercet omnes actus debitos illi fini, ut si celebraturus Missam intendat a principio actualiter celebrare secundum ritum Ecclesiee Romanae, licet sit postea distracius aliqualiter, omnes tamen actus ejus circa Missam celebrandam ordinantur, ex prima intentione, quia virtute ejus omnes alii actus circa Missam ordinantur, et ab illa virtute processerunt. Haec autem intentio est alia ab intentione habituali et actuali. Ab habituali, quia hoc sufficit ad peccatum mortale committendum, et opus merilorium faciendum; non sic intentio habitualis, quia cum intentione habituali respectu alicujusactus stat quod actus talis sit fortuitus, et non humanus, sicut aliquis habens intentionem habitualem de sanitate procuranda, potest sibi propter ahquam causam omnino sibi contingentem, ut propter ludum currere, quem cursum etsi a casu sequitur sanitas, est fortuita, licet intentionem habitualem sanitatis procurandse habuit, quia cursor non propter sanitatem currebat, sed propter ludum, qui non fuit medium ad sanitatem. Simililer aliquis habens inteotionem habitualemtantumad dandam eleemosynam, non meretur, quia tunc dormiens mereretur; sed habens intentionem virtualem ad aliquid faciendum meritorie, continue mereturvirtute primae intentionis actualis habitae, licet non semper actualiterintendat, ut si aliquis primo actualiter intendat ire ad sanctum Jacobum propter devotionem,quam habet ad sanctum Jacobum, et proppter peccata sua remittenda, et actualiter ponat se in via, et de eo actualiter cogitans in principio viae, non oporteteum in toto itinere semper actualiter cogitare de sancto Jacobo. Similiter habens actualem intentionem ad celebrandum Missam in principio, quo dicit: IntroibOy etc. etsi circa Evangelium, vel verba consecrationis sit distractus, et non intendat actualiter de his quae dicit, dummodo perfecte dicat verba, non minus rite dicit Missam, nec meretur, sed forte quandoque magis propter phantasmata aliqua, a quibus posset moveri. Deus enim non obligat hominem ad impossibile, nec ad illud quod non est in potestate ejus, quia secundum Augustinum 3. de lib. arbitr. Non est in potestate noslra quin visis tangamur.
Intentio auteni virtualis habitualiter sufficit ad peccatum morlale committendum, licet non semper habeatur intentio actualis. Nam proponens vel intendens ire ad bellum aliquod ad aliquem occidendum, vel ad aliud hujusmodi facinus procurandum, si in medio viae incipiat furere, et occidat, nulla in- Virtoalis Bufficit ad luereodooi vel peccandum.
loteatio Tirtoalis Bofficit ad sacraoieQta.
9.
Quomodo quia potest peccare ex virtuali inteotioDe.
terpositione facta motus contrarii in voluntale ejus, peccat mortaliter, nec excusatur propter non intentionem actualem, vel non usum rationis, tempore quando occidit; et hoc peccatum est propter vehementem motum voluntatis primae intenlionis actualiter habilse, ex cujus virtute omnes alii actus posteadescendunt.
Isto modo forte fuit de Martyribus, quiex intentione preevia actualiter elegerunt fortiter se ipsos pro amore Dei immolare, et poenis impendere, licet in ipsis poenis, dum actu patiebantur, non habuerunt usum rationis actu via naturae, quia secun- Virtttaiis dum uaturam tales poenfE et dolo- Mwtirium res sunt immutativse usus rationis, sufflcit. ^^ absorptivee ejus. Non minus tamen merebantur ex praevia intontione ejus, ex qua omnes alii actus descendunt.
jQ Dico ergo ad queestionem, quod Resoiotio in ministro, ad hoc quod sacramen- *^Ti8?°" tum Baptismi alicui conferal, requiritur intentio virtualis habitualis, quia non sufficit intentio sola habitualis proprie sumpta, quia tunc dormiens, vel actu ebrius sine usu rationis posset baptizare; nec reabituariB quiritur intentio actualis, patet, quia Mimpia talis non est semper in potestate °^Vt?'^ nostra; sed requiritur intentio virtualis, ex cujus virtute sunt omnes actus consequentes, qui sunt in Baptismo.
Ad princi. ^^ ratioucm ergo primam quando ^*o«8tii^* dicit, a forma prima non procedit ni«. aliquis effectus, nisi mediante actu secundo, concedo; sed non oportet istum actum secundum necessario esse, quia effectus principalis intentus est, sed est in se, vel in sua virtute, quando effectus est, nam virte ejus fuerunt alii actus, per quos fit taliseffectus. Exemplum de lapide projecto in aqua, cujus projectio facit multoscirculos, et multas gyrationes virtute primee gyrationis et circuli, nectamen primus circulus, vel prima gyratio est actu cum ultima; eodem modo est in proposito.
Ad rationem in oppositum, dici- 11. tur quod ad heec quod aliquis me- ^^ ™"^ reatur, necessano requiritur actua- posjtum lis intentio, vel aliqua impressio respoDiia facta ab intentione actuali, sicut vadens ad Ecclesiam, licet non semper actualiter cogitet de ea in tola via, tamen ab intentione actuali, quam primo habuit, fit impressio aliqua in virtute motiva, qua durante vadit ad Ecclesiam, et meretur. Sed ^^°^ , propni , propni sive hoc sit verum, sive non, dicendum est sicut prius, quod sola intentio virtualis sufficit ad meritum, virtute cujus sunt omnes alii actus meritorii. Consequenter quaeritur de initerabilitate hujus Sacramenti: QU^STIO VII.
Utrum Bapiismus sit iterabilis, et quas sit poena iterantium?
Arguitur quod sic: Eucharistia l est iterabilis; ergo et Baptismus. Argum^ Consequentia probatur, quia Eu- ^^ charistiaest sacramentum excellentius et dignius; Baptismus autem propter ejus dignitatem, ponitur non iterabilis, ut patet in littera; DIST. VI. QUiESTIO VII.
ergo, etc. Antecedens hujus rationis est manifeslum.
Juxta hoc quaeritur sine argumentis, quse sit poena iteranlium hoc sacramentum.
Rejecta ratioDe D. Thomae et AleDsis, resolvit Baptismum iDilerabilcm esse, quia sic Ghristus inBtiluit. Colligilur ex 4. ad Bphes. exponenle Leone ep. 35. cap. i. et Ambros. lib. 2. de pcBDit. cap. 2. Trid. sess. 7. can. 9. Florentin. in decreio Eugenii.
2^ Ad primam parlem queestionis CurBaptis diccndum est quod est sacramentum BiTiterab?- initerabilc, quod patet per multas *'*• auctoritates positas in littera. Ratio autem pro hoc ab aliquibus assignatur talis: Baptismus habet efficaciam et virtutem a Passione Christi, Duas!). et morte; Christus autem semel mor- Aicnsisra- tuus ct passus cst; crgo. Scd haec ducit ratio concludit generaliter quod nulet r« e t. j^^ sacramcntum est iterabile, et per consequens nec Poenitentiee Sacramentum est iterabile, cum habeat virtutem suam a Passione Christi, quod est falsum, quia aliter essethomosine remedio],ad salutem, si post poenitentiam alias peccaret, quod est manifeste falsum.
Alii assignant aliam rationem initerabilitatis hujus sacramenti, quia videlicet, hoc sacramentum imprimit characterem, quia indelebiiis est; ergo non debet iterari, quia tunc imprimeret multos characteres, quod est inconveniens.
Sed heec ratio probat immanifestum per minus manifestum, vel immanifestius; a principio autem fuit magis notum et manifestum in Ecclesia Baptismum non esse sacrameiitum iterabile, quam ipsum imprimere characterem. In omnibus enim libris, in quibus Augustinus Au9u.t.in multum loquitur de materia Bap- non loquitismi ostendens ejus initerabilita- ractere in tem, nunquain reperitur unum v^er- gu. bum de charactere, ad illam intentionem adj quam nos accipimus illud vocabulum, et verisimile est quod si aliquis Sanctorum, secundum istam opinionem, verbum locutus fuisset de charactere, quod ejus auctoritas posita fuisset in Canone, ubifit mentiode hoc nomine, et de initerabilitate Baptismi, et tamen ibi non invenitur. Similiter Magister Sententiarum non est inventus loqui de charactere i?i tolo libro Sententiarum, nisi semel, et lunc non secundum quod nos utimur hoc vocabulo. Unde in distinctione ista^ postquam ostendit quod Ecclesia non rebaptizat eos, qui in nomine Trinitatis, scilicet explicite, Patris et Filii, etc. baptizati sunt, et in ipsa forma sacramenti, concludit Magister ex his aperte quod qui ab hsereticis usurpavi™ baplizati sunty servato charactere rem*acfor-Chrisli, rebaptizandi non sunt, et ™*"' sumit ibi characterem pro forma verborum hujus sacramenti. Patet ex verbis prsecedentibus quantum ad utramque partem, et primo de nomine Trinitatis; secundo, de forma sacramenti, quia una pars specificataliam, et ita patet quod character secundum intentionem nominis, qua modo utimur eo, est recentior quam liber Sententiarum, quia verisimile est Magistrum de illo fuisse locutum, si vel invenisset in Scriptura, vel in libris Sanctorum, vel tempore suo fuisset isto modo quo utimur eo venlilatum. Utrum autem Baptismus imprimat charac- 3.
Retolatio Doctoris. 8olaYoluD< tas diyioa est cauea iDiterabilitatiB Baptiami.
Qoare poBniteotia ilerabilis.
Ad argnmeDtuoi priDcipuIe.
terem in anima vel non, postea dicetur.
Dico ergo quod ratio principalis initerabililatis Baptismi non est quia Passio Christi non est iterabilis, nec quia impriniit charaelerem, sed quia Deus sic illum inslituil ut non iteraretur, el hujus non est alia causa, nisi voluntas sua. Potuit enim Deus instituisse hoc sacramenlum in remedium generale poenae et culpae, et toties iterabile quoties homo peccasset. Potuit eliam Deus ordinasse quod quoties peccassel, toties baptizaretur, et restitueretur perfectae innocentiae, ut dimitteretur sibi tunc per Baptismum tam poena quam culpa. Placuit tamen sibi modo quod essel sacramentum initerabile, ne daretur hominibus nimiaaudacia adpeccandum, si esset ilerabile sacramenlum, quia illo dimitteretur tam culpa quam poena, et ideo facilitas veniae cederet ad irreverentiam sacramenti. Quia tamen noluit Deus omnem viam salutis excludere ab homine cum peccaret, quem novit pronum in malum omni tempore, nec injuriam facere sacramento, per facilitatem et plenitudinem veniae, statuit Poenitentiam in remedium iterabile, per cujus susceptionem rite habitam, toties homo absolvatur a culpa, quoties peccaret, sed voluit ad poenam pro peccatis universos obligare propter rationem preedictam.
Ad argumentum in oppositum, dico quod sacramentum Eucharistiee, quod est species panis et vini, non est iterabile, qui enim easdem species consecraret, peccaret mortaliter, et prseter hoc nihil faceret; perceptio autem et isla comestio sacramentalis, quae est ilerabilis, non est sacramentum, el ideo non sequitur, si ista perceptio sacramentalis sit iterabilis, quod propter hoc illud sacramentum in se sit iterabile.
PcpDE ileralo baplizanlis et baptizati est irregularitas; nec igDoraDtia juris excusal. Proba bile tameD esl, ooQDem igDorantiam probabilenn juris et facti excusare; de quo vide Scholium in Ozon. btc qussl. 8.
Ad secundam qua^stionem dico, i. quod iterantes Baptismum, aul sunt ^«« conferentes, aut suscipientes; si ocun conferenles, aut ergo scienter, et prudenler conferunt, et facti sunl ipso facto irregulares, ul habetur exlra de Aposlat, c. Ex liUerarnm^ ^P de illojuvene, qui rebaplizavit ger-rtni«3 manum suum infirmum, credens '^ per hoccitius ipsum consequi sanitatem, ubi dicitur quod isle est irregularis, nec potest dispensari cum tali, nisi a solo Papa, et hoc non nisi cum intraverit Religionem, propter favorem Religionis. Si au- ^^^l tem inscienter et occulte rebaptiza- ^^J verit aliquem, irregularis est, non p^ tamen ita irregularis est, sicut praecedens, quia Episcopus suus potest dispensare cum eo. Istud confirraatur per illud C. Ne sacrament. Bapt. iter. s. 1. diciilex: Afitistitem, qui sanctitatem Baptismatis illicita usurpatio7ie geminaverily SacerdO' tem indignum esse censemus. Si autem hoc dicat Imperator propler reverentiam sacramenti, multo magis Papa, quia specialius curat de divinis Sacramentis.
Talem autem baptizantem non ex-'j^ A DIST. VI. QUiESTIO VII.