Trob z* ®°^° ^unt confifcata bona ipfo fado propter inceffas nuptias* Item (i mu¬ lier ingenua rapta nubat raptori: imo fi quis de mercibus importatis non foU vat ve£ligaliaconfueta.i ipfo fa&o bona confifcamun Item qui illicitas merces exportat; ut arma, ferrum, ad Sarace¬ nos* ut patent omnia ifta in. d.c. cum fecundum leges: &deinceftis nuptiis. 1* sum ancillis % & C. de raptu Virgin. L una;& de Judaeis. c*ita qvorundam*& ffidevedig* l.fin# Imo Papa in d. c.
cum cum fecundum \ exprefie dicit, quod ficut eft confiicacio in illis cafibus, ita vult quod fiat propter ha?refim* Sed nullus negat, quin incefiuofus, St rap* tor,& deferens arma Saracenis, &non folvens vc&igalia, quin maneat verus dominus bonorum fuorum in foro con¬ ficientia:; quare ergo non etiam haere¬ ticus? & i ple Conradus etiam eodem modo dicit de illis cafibus, & de h*redco.& gravius eflet cogere hominem jam emendatum ab haereli $ teflitucre bona fifco.
Sequitur corollarium, quod (15) H*- reticus poteft licite vivere ex bonis fiuis.
Secundo (equitur item, quod (16) tituIo^r^r gratio(o poteft transferre bona fua,pu-~** corai ca donando. Sequitur tertio, quodiarta* (17) titulo oncrofo-puta vendendo» aut dando in dotem fi crimen pofiet venire in judicium, non licet transferre. Pa¬ te r, quis> decipit emptorem,& ponit eum in periculo perdendi & rem & pretium, fi venditor condemnetur. Ultimo fequitur, quod 08) fi re vera non edet periculum ccnfifcatidnis-, pollet etiam licite titulo onerofo alienare; ut fi quis 328 Releftlo V. De Indis elfet hscreticus in Germania, Catholicus pollet licite emere ab ilio* Grave enim elfct, quod non pollet licite in aliqua ci¬ vitate Lutheranorum fi quis eft Catho¬ licus, emere agrum ab hfcretico, nec vendere illi: quod tamen necellario effet dicendum, fi omnino harrerticus non eft dominus in foro con¬ fidentiae.
Infertur omnibus his fequltur concludo, coucfafio QuodfipJ barbari nec propter peccata frtmu alia mortalia, nec propter peccatum fans, infidelitatis impediuntur quin fint ve¬ ri domini, tam publice quam, privatim, nec in hoc titulo poliunt a Cbriflianis occupari bona & terra? illorum ^ ut lare & eleganter deducit cajet» fecunda Caietan, Reflat an ideo non effent domini, quia funi infenfati. vel amantes. Et Qvtftio circa hoc dubium eft, an ad hoc ut (io) de rm^aliquis fit capaxdominil, requiratur ucaujfaAnfas rationis. & Conradus quidem lividelicet bro, t# q. a. ponit conci ufio nem, quod Indi id-doiiAnhim convenit creatura? irramco f^r^tionali tam fenfibili quam iufenfibili.
Pronovieer inventis, Sed x. 329 Probatur, Quia dominium nihil aVmda9!r^om~ eft quam jus mendi re in iifnm fuum:mo 5 $H,a Sed bruta habent jus fuper fuper herbas^rm u~ & plantas* Genef. 1. Fxce dedi vobiJli\ r^it9m omnem herbam afferentem femen fupernu ’ terram, 0* univerfa ligna^ qua, habent in @P*m0 infemet tpfisfementem generis fui, nt fintCsvradu vehis in efcam> cunilis animantibiu ter -Itemaftra habent jus illuminandi» Genef, 1. P ofvit ea in firmamento eali, ut lucerent ac prae fient diei ac notii. Es ieo habet dominium fuper omnia ani¬ malia greffibilia, unde fr rex animan¬ tium vocatur. Et aquila eil domina inter volucres unde Pfchn. 103, Herodii £t $y[vea domus dux ef eorum/. Ejusdem fenteri- ^ fia efi Sylveft. in \ erbo dominium, in Principio, ubi dicit, quod dementa do¬ minantur invicenu Sed refpondeo per pro politiones,.
Prima* Creatura irrationales non pos~ ' Tomet fu nt habere dominium. Patet, Quia do-***tfr ^r0‘ minium eft jus, ut faretur etiam Conf°^‘ radfed creatura? irrationales non pos funt habere jus: ergo nec Probatur minor; quia non. pof-/ P7?‘ funt pati in juriam,ergo non habent \mXr&*at' h X f fro~Rel,c,tHr bm alie /7W^^^wPr0batUr afTumptum, Quia qui prohi - radi&Syl^ ret lupum, aut leonem i prseda,vel °Pf bovem a partu, non faceret ei injuriam, mo* nec qvii claudit feneftra ne fol illuminet, facit injuriam foIL Et confirmatur. Quia fi bruta habenl dominium, ergo qui tolleret herbam cervo, faceret fur¬ tum, quia caperet alienum invito do¬ mino. Item, Ferae non habent domini- Trob 2 um^u*i ergo multo minus aliarum re- Vum, Affumptum probstur, Quia li¬ cet eas impune interficere etiam animi gratia: unde etiam Philof. i.polit.quod veqatio ferarum ert jufta & naturalis. Itemdpfie f erx & omnia irrationdia/unt p ^ hominis per proprietatem, multo magis 0 * ** quam fervhergo fi fervi non poliunt ha¬ bere aliquid funm, multo minus irratio¬ nalia* Et confirmatur propofitio autoritate S.Thc. prima fecunda?, q i* ar, i. & 2. &q.6 ar.x& contra Gen t, lib« 3. c. no. fola creatura rationalis habet domi* niumfuia&us, quia ut i.pfe etiam dicit prima p. q» 8a* a i. ad 2. per hoc aliquis ert dominus fuorum admuro, quia poteft hoc vel illud eligere. Unde etiam, utibidem dicit, appetitus circa ultimum finem nonfumiis domini* fi ergo bruta non non nonliabent dominium fuoruma&uum, ergo nec aliarum rerum* Et licet difputio videatur de nomme,certe boc eft val¬ de improprie loqui, & prseter commanem modum loquendi tribuere domi¬ nium irrationalibus. Non enim dicimusaliquem efle dominum, nifi ejus, quo d fimm eft in fua facultate. Ita enim loquimur: Non eftin mea facul, tate j non eft in mea poteftate, quando non fu m dominus. Bruta autem cum non movoant te, fed potius moveantur.
Ut S» Tbo. ait prima fecunda, ubi fupra: eadem ratione nec habent domi¬ nium, Net: valet quodSylveft. dicit, quod RatioSyU dominium aliquando non dicit jus, i^Aveflri refolam potentiam. &hoc modo ignis ha bet dominium in aquam: fi enim hoc fatis eft ad dominium, ergo latro habe* dominium ad interficiendum hominem,, quia habet potentiam ad hoc, & fur ha¬ bet potentiam ad capiendum peccuni» am. Quod autem dicit aftra domina¬ ri, & leonem efte regem, certum eftdidum methaphoric^, & per tranflaiionemo Sed ReleSio V.De Indis Dubium Sed (ujpoteft videri dubium depu~ ds pueros ro ante ufum rationis an poftit efle do-€hi amemlnus Quia videtur nihi! differre ab ir~ rationu rationalibus: & Apoftolus ad Galat, 4itfum nonQnanto tempore h ares parvulus cft, nihi& videtur differta fervo. Sed fervus eft dominus» eonvenirec rgo, &e* Sed fit fecunda Propofitio» dominia. Pueri ante ufum rationis poliunt effe Prop. domini. Hoc patet,Quia polfunt pati Vrob.t, injuriam, ergo habent jus rerum, ergo & dominium, quod nihil aliud eft, *♦ quam jus.Item bona pupilloru non fune in bonis tutorum: & habent dominos, & non aiiosj ergo popilios.Xtem, pueri ^ funt hauedes^Sed hseres eft qui fuccedit jus defun&i, & qui eft dominus haereditatis, I. cum hares, ff. de diver, & tem¬ pora prsefcrip. & inft, de hsered, quali-4* tat.& differentia. $\fin. Item diximus, quod fundamentum dominii eft imago DEI, qua? adhuc eft in pueris & Apofto¬ lus eodem loco Galat» 4. Quant* tempore hares parvulus e(i, nihil differt d fervo, eunt fit dominus omniuu». Nec eft idem de creatura irrationali, quia puer non eft propter alium4fed propter iefti* cyt eft brutum.
Sed no viter inventis. Se<ft. i. ^33 Sed (zz) de artientibus quid? Dico de perpetuo amentibus, qui nec habent, nec eftfpes quod habituri fint ufutn ra-^* P™?- tionis: fit tettia propofitio. Videtur adhuc quod poflint elfe domini, quis poliunt pati injuriam: ergo habent jus, l'ed hoc remitto ad jurisconlultos, utrum poffinthabere dominium civile, Qvicqvid fit de hoc, fit quarta propo-*. P rop. fitio,Nec-(*3)ex hae parte impediuntur barbari ne fint veri domini. Proba¬ tur, Qvia fecundum rei veritatem non funt amentes, fed habent pro fuomodo ufum rationis. Patet, Qvia habent^^^ ordinem aliquem in fuis rebus, poft-^ W( quam habent civitates; qua ordine con.^ fiant, & habent matrimonia diffinfia, magiftratus dominos, leges, opificia,^^ ^ commutationes, qua omnia requirunt ufum rationis t item religionisfpeciem: item non errant in rebus, qna aliis funt evidentes quod eft indicium ufus rationis. Item DEUS & natura non deficiunt in neceffariis pro magna > parte fpeciej: pracipuum autem in homine eft ratio, &fruftraeft potentia, quae quas non reducitur ad afium, Item fuiflent fine culpa fua tot millibus anno¬ rum extra flatum falutiSe cum efifent na¬ ti in peccato, & non haberent baptifmum nec ufum rationis ad quaerendam necefiariaadfalutem unde quod vide¬ antur tam infenfati & hebetes,puto ma¬ xima ex parte venire ex mala & barbara educatione,cum etiam apud nos videa¬ mus multos rufticorum parum diffe¬ rentes a brutis animantibus* Conclufto Reflat ergo ex omnibus di&is, quod principa- fine dubio barbari erant & publice & lis ex <&»privatim ita veri domini, ficut Chri- [Hs coUe-tt iant: (24) nec hoc titulo potuerunt fpofiariaut principes, aut privati re¬ bus fuis, quod non efient veri domini. Et grave eiTet negare illis, qui nihil in¬ juriae unquam fecerunt, quod conce¬ dimus Saracenis * St Judaeis perpetuis hofUbus religionis Chriflianae: quos non negamus habere vera dominia re¬ rum fuarum, fi alias non occupaverunt terras Ghriftianorunn Super eft refpondere ad argumen¬ tum noviterinvemis. SeS. i.
tum in contrarium, ubi arguebatur, ' arS* quod ifti videntur fervi d natura/™ P4rt^ quia Parum valent ratione a d^fSPefie^ regendum etiam feip(os,Adhocre(pon-/^r^ HU~ deo, quod certe Ariftoteles non in tel*r*eri * Um lexit,quod tales, qui parum valent i exponigenio, fint natura alieni juris, & non Locm beant dominium, & fui & aliaru rerum:-driftot*z+ ha zq enim eft fervicus civilis & le gidmaPfffi^# quo nullus eft fervus a natura. Nec vult Phiiofophus, fi qui funt natura parum mente validi, quod liceat occu¬ pare patrimonia illorum, & illos redi¬ gere in fervitutem & venales facere; (ed vult docere, quod a hatur&eft in il¬ lis neceffitas, propter quam indigent ab aliis regi & gubernari: & bonum eftillisYubdi aliis, ficut filii indigene fubjsci parentibus ante adultam itarem, & uxor viro. Et quod hxc fit intentio Philofophi, patet.* quia ecdem modo dicit, quod natura funt aliqui domini, fcilicetqui valent intelledu. Certum eft autem, quod non imeJIigit, quod Ca¬ les potient fibi arripere imperium ia alios illo titulo, quod Gnt fapietiores, fed quia natura habent facultatem,- ut pos-* fint Cfit imperare & regere. Et fic, dato quddifti barbari fint ita inepti & he¬ betes, ut dicitur; non ideo negandum eft habere dominium, nec funt in nume¬ ro fervorum civiium habendi. Ve¬ rum efh quod ex hac ratione & titulo poflet oriri aliquod jus ad f ubjiciendum eos, ut infra dicemus. Reflat con* dufio certa, Quod antequam Hifpani ad illos veni(lent,illi erant veri domini, & publice & privatim.
SECTIONIS SECUNDA, DE TITULIS NON LEGITIMIS» qvibus barbari novi orbls ve¬ nire POTUERINT IN DITIONEM HISPANORUM.
SUMMA* 1. Imperator non totius orbis dominus* 2. Imperator? licet ejjet Nomium mundi, non ob id fojjit occupare provincias barbaro* r%tmj$ conji i tuerem vos dominos $ & ve te -res deponere {vd ve&igalia capere.
3. Tapa mnd^ dominus civilis > aut tempo* talus totius orbis, loquendo proprie is do¬ minio i & potejlate civili.
4. Summus Tontifex > qvamvls habet ci potcflatem Jocularem in mundum, non pvjfei eam dare principibus Jocularibus.
r¥ Tapa? habet pote flatem temporalem in or¬ dine ad fpiritualia.
6. Tapa?nulUm poteflaietn temporalem ha¬ bet in barbaros Indos, rnqye in alios in fi* deles • 7* 'Barbarifi nolint recogmfcere dominium ali - 3f qvod Releftio V. De Indis qvcd Tapie, non oh id potefl eis bellum in¬ ferri 3 & illorum bona occupari + Barbari^an prius quam aliquid audijjent de fide Cbrifh, peccarent peccato infide lita* m, eo quod non crederent Chrifio # S>. Ignorantia ad hoc quod alicui imputetur, & fit peccatum, vel vincibilis. quid requi¬ ratur* Et quid de ignorantia invincibili 4 10* 'Barbari) an ad primum fidei Chrijliana nuntium teneantur credere, ita ut peccent mortaliter ncn credentes Chrtfii Evangeliumfclum per fimplicem annuntiatione m^&c //. j Barbarie fi Jmipliciier fides annuntiare¬ tur & proponeretur, C7* nollent fatim reci¬ pere, hac ratione non poffent Hifpani illus bellum inferre 3 j «re belli contra eos agere ♦ Barbari rogoti & admoniti, #£ audiant pacifice loqventts de T^eligione ^ quomodo » fi nolint, flo# excufentur a peccato mortali « 1 3* Barbari quando tenerentur reciper e Chri¬ fli fidem 3 mortalus peccati poena « /4, Barbaris an hatlenus ita propofita & annuntiata fuerit fides Cbriftiana, ut te « neantur credere fub novo peccato? non fatis liquet fecundum autorm, JifiBarno vi ter inventis Seft. II. W 'Barbaris, etfiqvantumcumqvejides an¬ nuntiata probabiliter & [afficient er fuerit, t& noluerint eam recipere, non tamen oh id licet eos bello per fe^vi,^ bonis fuis fpo - liare l6¥ ¥ vincipes Cbrijliani 5 non poffint, etiam automate Papa, coercere barbaros a pec* catis contra legem natura, nec ratione iU lorum tos punire * ent%- tam itimoii SUppofito ergo Qvod funt vel erant veri SmM domini, fupereft videre qvo mulopo- ^ ^ tuerint Hifpam venire in poiiemOnemillorum vel illius regionis:3c primo rete-, ram titulos qvi poflint praetendi, fed non. ’ idonei nec legitimi. Secundo ponam alies f titulos legitimos, qvibus potuerint barbari J vamnon venire in ditionem Hifpanorum. Sunt au- e?l!.imo*'.
temfeptem tituli, qvi poliunt praetendi,^" M 1 fednon idonei,'feptem autem alii ve! otio'Pam ve ' Primus ergo tituluspofietefTe qvod \m-C°jlfyiane perator eft dominus mundi: & fic dato,^^’ qvod tempore praeterito failFet aliqvidvitii, tam edet purgatum in Calare impera-’'"”', tore Chriftianislimo. Nam dato qvo'd ita,ermm_ fit, qvo'd fint veri domini, pollent habere ‘‘tM Hi no fuperiores dominos, ficut inferiores prin- Y 2 cipes Relidtio V* De Indis cipes habent regem, & aJiqvi reges habent imperatorem,qvare in eandem rem po£ funtplures habere dominium: unde eft illa diftin£do juriftarum trita, dominium ah tum, baflum,direftum> utile, merum mix¬ tum* Dubitatur ergo utrum ifti haberent dominum fuperiorem. Etqvia nonpoteftefle dubium nili de Imperatore, aut de Papa de lftis dicemus.
Qvdjfio Et videtur primo, qvod Imperator fitn* sin Jnipc-totiu$ orbis Dominus, & per ccnleqvens rotor jit etiam barbarorum. Primum ex communi toiiiu or- appellatione, qvam tribuunt Imperatori, bis domi-E) ivo Maximiliano, aut Carolo fempef ntu.pra Augufto, orbis Domino. Item, Exiit edi- Cofarc dsfcnberetur Mniverfa orbis, Lue 2. Sed non debent eflepeli.llL joris conditionis Imperatores Chriffiani ergo. Item, Dominus videtur judicafTo Cadarem,efTe verum Dominum Judse orum. Reddite, inqvit, aua fit at Cafiris } Cffiari, huc. 20. non videtur autem qvod jus pollet habere, nifl q via Imperator: ergo de hoc Bartoli& Bart. in extrav agant, ad reprimtn. qv:r elt glef. f 'en - f]en7f 7m t^net exprefse. qvod Imperator de tentia prtjUre efj- rodus orbis Dominus. Et idem parte tjfi. tenet glof in c. per vexer ab ihqut filii fintlegd JProbat. U Et idem ad longum^/*? inc. venerabil.de tU-£Uo& probant primoXf.i.«r aptbtes,nbi Hie¬ ronoviter inventis. Scft* IT. 34* mnymusdicit,qvodin apibus unus eft rex» tf j n mundo unus imperator. Item jf. 4^. /, Rhodi. L. deprecatio, ubi Imperator Antoni¬ us dicit, Ego qvidem mundi Dominus. Et i nl.bene a Zenone. C, ^ ejvadru.prafcrip, orrmia principis ede intelliguntur. Etpodet etiarn probari: qvia Adarn primo, & poftea. robat* 2. Noe videntur ruide Domini orbis, Genef.u Raciamw hominem ad imaginum & fimilttudinem nofirasn, ut praftt ptfctbus mans & vola~ tthbuj coeli, umverfcttjve terra, 6cc. &infra: crefcite,& multiplicamini,& replete terram, & fuhjkiteeam, 6cc. Et idem in fententia di¬ erum eft Noe Genefg. Sed illi habuerunt fucceiTores, ergo. Item qvia non eft cre-Vrobat. denctum, qvm Deus inftituerit in orbe optimum genus gubernationis, P fal.:o$> Omnia tn f api entia fccifti. Sed illud eft Mo¬ narchia, ut S.Thom. egregie difputat, dtre -gtprincidihr 1.C.2.& videtur fentiie Arift.j, Potitic. ergo videtur qvoci ex inftiturione divinaaebeatedeunuslmperatcr in orbe.
Item eaqvx funt pneter naturam, debent imitari naturalia: fedin naturalibus eft femper unus re£tor;in corpore cor; inani¬ ma una ratio: ergoica debet ede in orbe-> unus rector,ficut unus Deus, Sed hxt opinio eft fine aliqvo funda -Rejicitur mento, Etideo fitprima ccnclufio. ImTpe-Bart.fen- Y 3 rator Rele&ioV. De Indis Unita & rator [1] noneft dominus totius orbis. Profonitur. hatur, qVia dominum non poteft ede nifi /, Prop. vej jllre natura]i, vel divino, vel humano: Sed nullo tali eft d ominus orbis, ergo. Mi- Vrobatur, nor probatur, primum de jure naturali, cf ab.artic.4* Injure naturali mimum homines libri funt, excepto dominio paeouus or terno, Sc maritali. De jure enim naturali Impe* pater habet dominium fiipra filios, & maratortfu- ritus in uxorem, Ergo nullus eft qvijure re natu * naturali habeat imperium orbis. Et, ficut etiam 'dicit S.Tho. fecunda fecunda, q. 10. artic. 10. dominium 8t prolatio intro du£ta funt jure humano, ergo non funt de jure ' naturali: nec edet major ratio qvare hoc dominium conveniret Germanis magis qvam Gallis: Et Arifi, 10. Politic. Duplex eft poteftas,una familiaris: ut patris ad filios, & viri ad uxorem, & haec eft naturalis. Alia eft civilis, qvae licet a natura qvidem habe¬ at ortum,& ideo poteft dici de jure natuxx,VLtSjfho. dicit lib. /. de regimini prin.c.u eft enim homo animal civile: non tamen natura fed lege confti tuta eft.
F robatur De jure autem divino ante adventum nec jure Chrifti redemptoris non legimus fuifie Imdnu?io peratores dominos mundi, qvam vis gloif. Imperato, illa Rar. in extravagan. ad reprimend. ad¬ ducat _ noviter invenientis. Se£l« II. 343 ducat de Nabuchodonofor,Dam. 9. de qvo rem eJf* dicitur, Tu rex regum es, Deus Coeli regnum, totim fortitudinem, gloriam imperium dedit tibi fi** domia* omnia in quibus habitarent filii hominum^ mm * fed certum eft,qvod nec Nabuchodonofor P rob.L accepi t imperium fpecialitera Deo, fed eo Quomodo modo q vo alii principes. Rom. 13. Omnis poJnteiligettte fas a Domino Deo efi. & Proverb. 8- Per me dus lecm regis regnant 3& legam conditores jufia dee er- Danielis* tttent. Nec etiam habuit imperium jure in totum orbem, ut putat Bario, nam Judsei non erant fubjefti ei jure. Item ex hoc ipfc p * n patet, qvod nullus erat de jure divino dominus totius mundi,qvia gens Jud&orum erat libera ab omni alienigena, imo erat_* prohibitum in lege, ut haberent dominum alienigenam Deu.iy. poteris alterius gen¬ tis hominem regem facere. Et qvamvis SJho, de regi. Princi videatur dicere q vod imperium Ro manor fuit a Deo tra‘di- Qv°m°do tum propter juftitiam illorum & amorem Dem di - Eatri#,& propter optimas leges,qvas habe- catHr ir&' ant,hocnoneft intelligendum, qvod Q^didijfeRo^ traditione^autexinftitudone divina, ha-^477^1**** berent imperium; ut Auguft. etiam dicit penum. 18. de civit. Dei;fed qvod providentia di¬ vina fa£him eft, ut confeqverentur impe¬ rium orbis: fed alio jure fcilicet vel jufti bel¬ li y vel alia ratione,, non eo modo qvo habui t Sauh 11L P rop * gau| } & David r egnum a Deo. Et hoc fa¬ cile intdliget qvis fi confideret, qvararione & focceiftone imperia & dominia in or¬ be pervenerintufqve ad nos: ut enim omit¬ tamus, omnia, qv# prxce/Terunt diluvium, certe poftNoe orbis fuit divifus in diverfas provincias & regne live hoc fuerit ex ipfius Noe ordinatione, qvi fupervixit diluvio 350. annos, Genef 9. qvi in diverlas regio¬ nes mifit colonias, ut patet apud Berofum Babylonicum: five qvod verifimilius eft, ex confenfu motuo gentium, diverfae fami¬ liis occupaverunt diverfes provincias, ut Genef 13. Ab rabam dixit ad iotb fEcce tmi- ‘verfa terra coram, te e fi > fi ad finifiramjuris, er¬ go dextram tenebo: fim dextram degeris, ego adfintflram pergam.. Unde Genef 10. traditur qvod per pronepotes Noe divife funt nati¬ ones., 8c regiones, five inaliq vibus regioni¬ bus primo inceperint elle domini per tyrannidem, ficut videtur fuifie Nemrod, de qvo Genef 10. qvod primus incepi t efTe po¬ tens in terra: five convenientibus in unum ali q vibus in unam Rempubhcam ex con¬ fenfu communi fibi conftituerunt princi¬ pem. Certum eft enim vel his, vel aliis non diffimihbus modis dominia, & impe¬ ria inccepiire inmundo., ac poftea, vel jure hereditario, vel jure belli, vel aiiqvo alio tali tali titulo derivata eflfe utqve ad noftram aetatem, ialtem ufqve ad adventum Sana¬ toris. Ex qvo patet, nullum ante adven¬ tum Chrifti habui fle jure Divino orbis im¬ perium* neqve illo titulo hodie oofle im¬ peratorem libi arrogare orbis dominium, & per confeqvens nec barbarorum.
Sed poft adventum Domini pollet qvis^4^' ex protendere > qvod ex traditione Chrifti eft f 2/4 ^-fr¬ iet unus imperator in orbe: qvia Chriftus^^^reriam fecundum humanitatem fuit orbis r-at-orpo/l dominus, juxta illud Matth. 2$. Data eft' adventumihiomnis potcftas$ &c. qvod fecundum Aa-Chrifti guftin. & Hieronymum i teli icitur feeu n.ejje orbis dum humanitatem. Et, Omma [ubi eat fubron/v do* •pedibus ejus % ut introducit Apoftolus i.Co-*w^ nnth. 15. ergo ficut reiiqvit m terraunum vicarium in fpiritualibus, i ta reiiqvit etiam in temporalibus, dthic eft imperator. Et S. Thom. de regi, princv lib. 3. c. 13. dicit, qvod Chriftus a nativitate fua erat verus mundi dominus, &monarcha, cujus, vices gerebat Auguftus, licet non intelligens: Clarum eft, qvod non gerebat vices infpirkualibus, fedin temporalib. Cum ergo regnum Chrifti fi fuit temporale, fiiit 111 toto orbe, ergo etiam Auguftus erat Do¬ minus orbis, & eadem ratione fiiccefibie$ ejus.
Sed 346 „ Reliftio V. De Indis Refellit Sed neqve hoc dici ullo modo poteft Priaator ^-rmimqvia hoc ipfumeft dubium, an Chritionem adft ns fecundum humanitatem fuerit Domilatam* nus temporalis orbis. EtprobiJiuseft qvdd non, & ipfe Dominus videtur afleruifie in illo loco,Regnum meum non eft de hoc modo. Unde6c S. Th. illic dicit qvod dominium Chrifto diredte ordinatur ad falutem ani¬ mae, & adfpiritualiabona,liceta tempora¬ libus non excludatur eo modo, qvo adipiritualia ordinatur. Unde patet, qvdd non eftfent entia S.Thom* qvdd regnum ejus edet ejusdem rationis cum regno civili 5t temporali, fed ita eft, qvod ad finem re¬ demptionis habebat omnimodam poteftatem, etiam in temporalibus: fed feclufo il¬ lo fine, nullam habebat. Et prxterea » dato qvdd fuilfetDominus temporalis,hoc eft di¬ vinare, dicere qvodreliqvit illam poteftatem Imperatori, cum de hoc nulla mentio fadia iit in tota fcriptura. Et qvod S. Tho. dicit,qvod Auguftus gerebat vices Chrifti, primum hoc dixit ibi: In tertia aute parte, ubiloqvitur exinftitutodepoteftate Chrifti, nullam mentionem facit de hac tem¬ porali poteft at e Chrifti. Secundo S.Tho. intelligit,qvod gerebat vices Chrifti qvatenus temporalis poteftas eft fubjetta & miniftra ipiritualis patefiatis, imo hoc modo reges reges reges funt miniftri Epifcoporum, ficut Sc ars fabrilis eft fubje£ta eqveftri 1 8c militari: fed tamen miles > aut dux non eft faber, fed habet imperare fabro in armis fabricandis, EtS.Tho. inillo loco Johan.18. exprefse di¬ cit regnum Chrifti non efte temporale nec tale regnum, qvale Pilatus intclligebat, fed regnum fpirituale, qvodipfe Dominus de¬ clarat eodem loca. Tu dicis qvia Rex fuw ego* ego in hoc natus fum,& ad hoc veni inrmundum% ut teftimonimn perhibeam veritati. Et fic pa¬ tet, qvod eft merum commentum dicere qvod ex traditione Ghrifti fit unus Impe¬ rator & Dominus mundi.
Qvod etiam aperte confirmatur, Qvia fi Redit au* hoc eftet ex jure divino, qvomodoimp e-toradcon riumfuit divifum in Orientale? primo \\\-firmadam ter filios magni Conftantini, & poftea ab propojit. Stephano Papa, qvi imperium Occidenta¬ le tranftulit ad Germanos, ut habetur in P ontifex Q.vtnerabil. De eleftione eft enim in ep tu, q vi imp$+ & ineruditum, qvodglo. dici t, qvod Gnc- rium tra. ci poftea non fuerunt Imperatores. Nun-y flulit>tra» qvam enim Imperatores Germani hoc ti-ditur /Vi¬ tulo praetenderuut le efte Grxcix dominos, ijfe Leo Et lohannes Palseologus Imperator Con- hujus no -ftantinopolitanus,in Concilio Florentino minister* habitus eft pro legitimo Imperatore. Et prae uw. terea patrimonium Ecclefiae (ut fatentur ip.fi 548 Releffcio V. DeTndis, ipfi lurifhe, etiam Bartolusjnon eftfiibjectum imperatori, qvod ii omnia eftent fubjefta imperatori jure Divino, ex nulla do¬ natione imperatorum, nec alio titulo pof uillent eximi ab imperatore, ficut nec Papa poteft qvenqvam eximere a poteftate Pa¬ ra. Item nec regnum Hifpania eft fubje-. aura imperatori, necFrancorum; ut etiam, habetur iri pervtntrabihr»* licet glof. ex capite fuo addat, qvod hoc non eft de jure* fed de fa£to. Ir. Do£tores concedunt. qvod civitates, qv;e aliqvando fuerunt fubjecbtr imperio potuerunt pen cOnfuetudinem ex¬ imi ab imperio; qvoct non effet, II (ubje£tio hxc effet de jure Divino, p w6at au. De jure autem humano conftat, qvod tor., nec imperator non eft dominus orbis, Qvia fjirehH' vel effet fola au toritate legis: Sc imllatalis mone fi effecnillil operaretur, qvia lex prsef eraure iupponitjurisdiftionem. Si ergo anteie¬ re mW*gem. non habebat imperator jurifd'i£tione dowwHtn in orbe, lex non potuit obligare nonfiibdito$; nec hoc habuitimperator aut per legi-, timam fuccefiionem, aut donationem, aut; per mutationem, aut emptionem, autjufto bella, aut electione, aut aliqvoalio le¬ gali titulo, ut conftat. Ergo nunqvam ijn perator Fuit dominus totius mundi.
ILvrop. Secunda coudulio ^ Dato [2] qvodimpera-* novi ter inventis. Se£i. 71. 349 peratoreitet dominus mundi, nonideo poffet occupare provincias barbarorum.Scconftituere novos dominos, & veteres depo¬ nere, vel vectigalia capere. Probatur, Qvia llt ll-m etiam qvi imperatori tribuunt dominium protemia^ ofbis, fton dicunt eum efle dominium per proprietatem, iedfblum per jurifdi£tionera qvod j us non fe extendit ad hoc, ut conve rtat provincias in iiios ufus, aut donet pro fuo arbitrio oppida, aut etiam pmtia. Ex dictis ergo patet, qvod hoc titulo non poffuntHifpani occupare illas provincias.
Secundus titulus qvi pra:derititur,& qvi- Sscum \m dem vehementer alTeritur ad juftam pos- tkulm, felHonem illarum provinciarum, eft ex.qV0 Hiparte fummi Pontificis, Dicunt eni m qvod sj, xm p9. lunamus Pontifex eft monarcha etiam tem -Ucfim poralis in toto orbe; & per confeqvens, V!„ire in qvod potuit coilftituere Hifpaniarum r e~pajfesfror:e ges principes illorum barbarorum: & ‘^barbaro. tactum eft. _ rti tra$.
Citca hoc opinio eft qvorundam juris -opinio confultorum.qvod Papa habet plenam ju -qV6rWt. rifdittionemin temporalibus in toto damjttri» terrarum: adjicientes etiam,qvod omnium confuitt. principium fecularium poteftas a Papa in rHm^ eos deri vataflt. Ita tenet Hoftienfls, capit. qvod fuptr bts. de voto & Archiepifcopus parce, titulo. 2 2, capite. 5. §• 8. & Auguftus.
Anch.
Releftio V. DeTndis Anch. ita tenet Sylvefter qvi multo etiam largius., 8c benignius tribuit hanc poteftatem Pap^in verbo, infidelitas, §. 7. Sc in ver¬ bo, P apa. §. 7. 10. 11. & 14. & in verbo, legiti¬ mus. §. 4. mirabilia dicit in illis locis circa hoc: ut puta, qvdd poteftas imperatoris & omnium aliorum principum eft fubdelegata relpeCiu Papae, 8c qvdd eft de¬ rivata a DEO mediante Papa, & qvdd tota illorum poteftas dependet a Papa, 6c qvod Conftantinus donavit terras Pa¬ pie, m recognitionem dominii temporalis. Et econtrario Papa donavit Conftantino imperium in ufiim 6c ftipendium. Imo qvdd Conftantinus nihil donavit, fed red¬ didit qvod erat fubtraCtiim: & qvdd fi Pa¬ pa non exerceat jurisdictionem intempo¬ ralibus extra patrimonium Ecclefise,non fit propter defeaum autoritatis, fed ad vitan¬ dum fcandalum Judieorum, & ad nutrien¬ dam pacem, & mul ta alia his vaniora,& abfurdiora. T ota probatio iftor um eft,qvia. Demini eft terra, 0 plenitudo ejus: & Dat a eft mihi omnis poteftas in coelo & in terra. & Papa eft vicarius DEI & CHRISTI, & ad Eph.2. Chriftus/k#* eft pro nobis obediens ufyve ad mortem >&c. Et hujus opinionis etiam vi¬ detur eile Bartol. in ilia extrava, ad repri -mendam & vitedur vafere S.Thom. in fine fecum.
noviter inventis. Seft. II. J51 fecundi fententiarum, cujus ultima verba iunt in folutione ad qvartum argumen¬ tum, qvod eft ultimum totius libri, qvod Papa tenet utriufqve poteftatis apicem, fcilicet fecularis & fpiritualis, & cjufdem opi¬ nionis eftHerveusdepoteftate Ecclefi^ Etoc ergo fundamento ja£io, dicunt au- Summa tores hujus fententhe. Primo, qvod Papa opinionis libere potuit confti tuere principes barba- prtchtio* rotum reges Hifpaniae, tanqvam fiipremus dominus temporalis. Secundo dicunt, qvod dato qvod hoc non poifet, faltem fi barbari nolunt recognofcere dominium temporale Papae in eos, qvod hac ratione poteft eis inferre bellum & imponere principes. Utrunq ve autem faftum eft: nam primo fum mus Pontifex concedit illas provincias Re¬ gibus Hifpania*. Secundo etiam barbaris propofitum fuit, & fignificatum, qvod Pa¬ pa eft vicarius Dei,& habet vices ejus in terris: & ideo, ut recognofcant eum Aspe¬ riorem, qvod fi illi reculaverint, ifto titu¬ lo eft eis bellum illatum, & ocupatae pro^ vinciae illorum, &c. Et hoc fecundum no¬ minarim dicit Hofti. ubi fupra, & fumma Angel.
Sed qvia de dominio temporali Papa tRefpondct prolixe diiputavi inrele£tione depotefta-**m^/*/*« te Ecdefiaftica, ideo hic breviter per pro- q»ot propoliti -pofitionib* t<i Releftio V. De Indis L trop, politiones relpondebo. Prima, Papa fe] non eft dominus civilis, aut temporalis to¬ tius orbis, loqvendo proprie de dominio &poteftate civili. Hxc conclufio eftTurrecrema, libro fecundo >0113. St joh. Andr. & Hugo. 69, dift. cum ad veram. Et fate¬ tur docti (Iimus Innocen.in d.c. per venera» bikm, le non habere poteftatern tempora¬ lem in regno F raucio. Et vid erur expreC- £a lententia Bernardi in fecundo libro de confid. ad Eugeni. Et opuofita fententia videtur eife contra praeceptum Dominfqvi Ma t. 20. St Lug 22. ait» Scitis q via, principes gentium dominantur torum;&c. non ita erit in -ter vos, Item contra p-rxoeptum Apoftoli Petri 1. C.ult, Non dominantes in clerum, fid forma faci i gregis. Et ii Ghriftus dominus non habuit dominium temporale, ut fiipra tanqvaru probabilius difputarum eft > eti¬ am ex lententia. S. Tho. multo minus Pa¬ pa habet, qvi eft vicarius* Et ifti tribuunt fummo Pontifici qvod ipfe nunqvam agnovit: imo contrarium fatetur in multis locis, ut mreleftione illa diftum eft. Et_* fatis eft probatum de imperatore ficut lupra: qvia non poteft ei convenire domi¬ nium nifi jure naturalhaut divino, aut hu¬ mano. Naturali, aut humano, certum eft qvdd non. 33 e divino nullum profertur.er¬ go fruftra aiFeritur;& voluntarie* Et Et qvdd Dominus dixit Petro, Pafct oves Rtfedt meas > fatis oftendit efle poteftatem in ipi- AUtot ra' ritualibus,8t nonin temporalibus. Etprtf- tiones von terea oftenditur Papam non eiTe in toto ol‘>- trarut Q* be* Namipfe Dominus dixit Joh, to. qvdd ptnfaM* infinefeculi fiet unum ovile > fif unus paftor # Unde fatis conflat in pnefentia, non omnes efle oves hujus ovilis. Item dato qvdd Chriftus haberet hanc poteftatem, conflat non effe commiffam Papar. Patet, qvia non minus Papa eft vicarius Chrifti in ipiritua^ libus, cjvamin temporalibus: fed Papa non habet jurisdi&ionem fpiritualem fuper in** fideles ut etiam fatentur adverfarii,& vide¬ tur expreiTe lententia Apoftoli 1. Cor, y Qvid ad me de his, qvi for is fient, ftidtcdre i er¬ go liec etiam in temporalibus. Et cerfe ar* gumencum nullum eft Chriftus habuit po* teftatem temporalem in foto orbe ergo Papa habet. Nam Chriftus fine dubio ha* buit poteftatem fpiritualem in toto orbe» non minus fupra fideles > qvam fupra infi* deles: & potuit ferre leges obligantes to* tum orbem,ficut fecit de baptifmo, &arti* culis fidei: & tamen Papa non habet illam poteftatem fupra infideles, nec pollet eos excommunicare, nec prohibere connubia *n gradibus jure divino permifiis,ergo.Item qvia etiam fecundum doclores Chriftus 2 pote* 354 Releftio Vt De Indis poteftatem excellentia non commifit ed¬ am Apoftolis,ergo etiam nihil valet confeqventia,Chrillus habuit poteftatem tem* poralemin orbe, ergo St Papa.
ILTrof, Secunda prop. Dato [4] qvod fummus Pontifex haberet talem poteftatem fecularem in toto orbe, non pofiet eam dare> principibus fecularibus* Hoc patet qvia elfet annexa Papatui; nec poteft eamPapa feparare ab officio fummi Pontificis, nec poteft privare fticcefforem illa poteftate> qvia non poteft eiTe ieqvens fummus Pon¬ tifex minor prxceffore fuo: Scii unus Pon¬ tifex dediffet hanc poteftatem, velnulla eflet talis collatio^ve! feqvens Pontifex po& fet auferre» Jll.Vrvp. Tertia propofitio,Papa [5] habet pote¬ ftatem temporalem in ordine ad ipintualia,ideftqvantumnecefle elt adminiftrationem rerum (pi ritualium* H^c etiam cftTurrecremat. ubi lupra 0.114. St eft omniurn do ttorinru Et probatur, qvia ar$> ad qvam pertinet finis fuperior, eft Impe¬ rativa St prarceptiva artium ad qvasfpe-&ant fines inferiores. 1. Ethicor. Sed finis poteftatis fpiritualis eft ultima facilitas> fi¬ nis autem poteftatis civilis efl felicitas po¬ litica, ergo poteftas temporalis eft fubje&a fpiritualn Et hac ratione utitur Innocenu inc* novicer inventis, Se£t II. 355 in c. fo!ktt<e. de majori. & obedien. Et con¬ firmatur, qvia cui commifTa eft cura alicujus officii, inteiljguntur concefla omnia, fi¬ ne qvibus officium ret te expediri nonpotzft,de efficio de lega c.r. Cum ergo ex commi-ffione Chrifti Papa fit paftor fpiritualis & hoc officium impediri poffit per poteftatem civilem cum Deus & natura non defi¬ ciant in neceffanis, non eft dubitandum qvin fuerit ei relifta poteftas in tempora¬ libus, q valitum necei/eeftad gubernatio¬ nem fpiritualium. Et hac ratione poteft Papa infringere leges civiles, qvx fimt nu¬ triti vx peratorum, ficut infregit leges de prxfcriptione malx fidei; ut patet deyr<efcripx fin* Et hac etiam ratione difcordantibus principibus de jure alicujus principa¬ tus, &in bella ruentibus, poteft effe judex, 6tcognofccre de jure partium, Scfententiam ferre, qvam tenentur recipere principes, ne fcilice te veniant tot mala fpiritualia, qvotexbello inter principes Chriftianorum necefie eft oriri. Et licet hoc vel non faciat Papa, vel non fxpe faciat, non eft quia non poteft, ut dicit dominus Durand. fed qvia timet fcandalum, ne principes putent hoc facere per ambitionem, vel veritus rebellionem principum a fede Apoftolica* Ethacratione poteft aliqvando reges de- Z 1 pone* 35 6 RelefHo V. De Indis