ponere, & etiam noves conftituere, licut aliqvando fadtum eft. Et certe nullus le¬ gitime Chriftianus deberet negare hanc poteftatem Papas. Et ita tenent Palud.tf Durand. de poteflate Eccl tS Henri.Gand.qvotlibet. artic. 23. &adhuncfenfum intelligendaiimtjura qvas dicunt Papam habere u~ trumqve gladium, a vas multa iimt, &Do* ftores antiqviores hoc dicunt; ficut etiam S. Tbo. in 2. Sententia, ut citatum eft.
Imo non dubito qvin Epiicopi habeant hoc modo autoritatem temporalem in iuo Epifcopatu eadem ratione, qva papa in or¬ be. Unde male dicunt, & male faciunt, vel JSIctsnt principes, vel magiftratus, qvi contenboc magi-fant impedire Epifcopos ne coerceant feftrattu # culares a peccatis per pcenas pecuniarias, principes aut exilium, aut alias p cenas temporales. fectilaresttoc enim non eft fupra poteftatem eorum, modo non faciant ex avaritia, & ad qvasftum,fed ad neceilltatem, & commodum rerum fpiritualium. Et ex hoc loco ite» rum fumitur argumentum pro prima conclufione: li enim papa eilet dominus orbis* etiam Epifcopus eilet dominus temporalis in fuo Epifcopatu, qvia etiamin iuoEpifcopatu eft vicarius Chriftus: qvod tamen ad* veriarii negant.
IF, Trop, Qvarta conclufio,papa [6] nullam po* tefta* noviter inventis. Se£L II.
teftatem temporalem habet in barbaros iftos,neqve in a]ios infideles. Haec patet exi.&j. Nam non habet poteftatem tem-Probat.L poralemnifi in ordine ad Ipiritualia, fed non habet poteftatem fpiritualem in illos, i. Corinth. 5. ergo nec temporalem.
Seqvitur corollarium, qvodfr] etiamfi CoraHar. barbari nolint recognofcere dominium aliqvod papae, nonideo poteft eis bellum in¬ ferri, & bona illorum occupari. Patet, qvia nullum tale dominium habet. Et confir¬ matur hoc manifefte. Nam (ut infra dice-^yj^ u tur, & ad verlarii fatentur ) dato qvdd bar¬ bari nolint recipere CHRISTUM pro do¬ mino, non tamen poliunt bello peti, aut-.» aliqvo malo affici. Abfurdiffimum eft au- sfafur di¬ tem qv od ipfi dicunt, q vo'd cum poffint im-r^ ren_ pune non recipere CHRISTUM, tenean-,,^ tur recipere vicarium ejus alias poffint bel-fr4rj^ lo cogi, & fpoliari omnibus bonis, imo & fupplicio affici. Et confirmatur iterum, Confir. j. qvia cauffa fecundum iftos, qvare etiamfi. nolint recipere CHRISTUM aut fidem ejus, non poliunt cogi,eft qvia non poteft evidenter probari per rationes naturales: ied multo minus poteft probari dominium papae: ergo etiam non poliunt cogi ad recognofendum hoc dominium. Et Sjlvcfii, qvamvis latifiune loqvatur de poteftate pa- 1 J pa zr.
358 Relfcttio V, De Indis pse, tamen in verbo, wfideles.caput 7. exprefrrob.lL s£ contra Hoftien.qvdd infideles non & amori - poifunt bello cogi ad recognofcendum hoc Wr. dominium, nec hoc titulo poliunt fpoliari bonis fnis. Et ita tenet Innocentius in d.c. quod fupcr his. de vot. Et non eft dubium qvin S. Thom. fit hujus fententiae, famdn Jocttnd<zyq* 6$. artkfil S ad fecundum. & Cajetar nus illic exprelse,ubi dicit S. Tho. qvdd in¬ fideles no n poifunt fpoliari fliis bonis, nifii qvi funt fubditi principibus temporalibus, propter caudas legum legitimas, propter Yroh, Ill.qvas etiam alii fiibditi poliunt privari. Imo nec Saraceni interChnftianosunqvain ifto titulo fuerunt fpoliari luis bonis, aut ali-Jrck IV. qvo incommodo affefti. Nam fi ifte titu¬ lus eft fufficiens ad inferendum eis bellum, hoctandundemeft,acfi qvis dicat, qvod ratione infidelitatis poliunt fpoliari. Cer¬ tum eft enim qvdd nullus infidelium recognoicit hoc dominium, nullus autem Doitor, nec etiam inter adverfarios eft, qvi hoc concedat, fcilicetqvodfolo titulo infi¬ delitatis poliunt fpoliari: ergo omnino eft fophiftkum, qvodiftiDoftores dicunto, qvdd II infideles recognofcunt dominium Rom. Ponfifris, non poifunt bello infeftari tereautfi non recognaicunt. Nullus enimrecognofdt.
Ex noviter inventis. Sede, II. 359 Ex qvo patet, qvtid nec ifte titulus eft idoneus contra barbaros, vel qvia Papa de¬ derit provincias illas tanqvarn dominus abfolute, vel qvia non recognofcunt domi¬ nium Papx, habent Chriftiani caudam jujfti belli contra illos. Et hanc fententiam tenet Cajctanus late facunda facunda, artic. $. ad facundum. Nec autoritas Canoniftarum in contrarium multum debet movere: qvia ( ut fupra di£ium eft ) hoc traftanda iimt ex jure Divino, & plures 8r majores contrarium tenent, inter qvos etiam eftloh. Andr. nec habent pro fe aliqvem textum. Nec etiam gravis autori* tas Arphiepifc. Florent, hoc loco recipien¬ da eft,fecutus eft enim Auguft. Anch. ficut alias folet feqvi Canoniftas. Et di* £fis patet, qvod Hifpanicum primum na¬ vigaverunt ad terras barbarorum, nullum jus fecum afferebant occupandi provincias illorum.
Et ideo alius titulus eft, qvipoteftpro- 7 artitu tendi jure inventionis, nec alius titulus a tkuLw* principio protendebatur: & hoc folo titUs.
Io primo navigavit Columbus Ianuen. Et videtur qvod hic titulus fit idoneus, qvia illa, qvo funt deferta, fiunt jure gentium &; naturali occupantis. Inftitut. de rerum divifio, fera befaia* ergo cum, Hifpani fu- £ 4 erit nis, ut fingentes ad illuti onem Sacramenta Ecclefix, vel aliqvid fimile. Qvpd etiam patet. Nam fi facerent injuriam Regi Chrirtiaiio, etiam defundio,poiTemus vindicare injuriam, multo erg6 magis fi faciant inju¬ riam Chrifto,qvi eft rex unus Chnftianorum. Nec de hoc eft dubitandum, qvia (i C.hriftus viveret inter mortales, & pagani facerent ei injuriapi,non eft dubium qvin pollemusteilo perfeqviinjuriam.ergo eti¬ am nunc. Sedmajus peccatum eft infide¬ litas, qvam blasphemia; qvia ut S, Tho.dicit St probat fecunda ftcundx,q.io.articu.^ infidelitas eft graviitimu inter peccata, qvx contingunt in perverfitate morum, qvia opponitur fidei directe, 6c blasphemia non opponitur dire£te fidei, fed confefiioni fi¬ dei. Infidelitas etiam tollit principium converfionisin Deum, fcilicet fidem, non autem blasphemia, fi. ergo pro blasphemia in Chriftnm pofTunt Chriftiani bello perfeqvi infideles: ergo proipfa infidelitate Et Confirm. confirmatur,qvdd blasphemia non fit ita magnum peccatum, ficu t infidelitas. Quia pro infidelitate eft poena capitalis Chriftiano per leges civiles, non autem pro blas-Kcff.ali- phemia.
cfvot prop Pro refponfione fit prima propofitio » /« Ptop} Barbari prm&qvam [8J aliqvid audiflbnt de fide noviter invenientis. S eft. II* 363 fi de Chrifti, non pecca bant peccato infidelitatis,ed qvodnon crederent, in Chriftum* Hxc propolluo eft ad literam, S \ Thom. z. 2 „ q. io. art,u ubi dicit,qvod apud eos, qvi ni¬ hil audierunt, de Chrifto, infidelitas non habet rationem peccati, led magis p cerne, qvia talis ignorantia divinorum, ex pecca¬ to primi parentis fecuta eft. Qyi autem (inqvit) fic funt infideles t damnantur qvidem propter alta peccata, fed non propter peccatum infidelitatis. Unde dominus dicit Joan. x 5* Sinonveniffem y0 loqvutus eisnonfmjfem, pec -Catum non haberent, Qvod exponens Aug* dicit, qvod loqvitur de illo peccato, qvo non crediderunt in Chriftum. Idem videtur dicere S.Thom, fecunda fecunda, q.io. arttc.6, Kxc propofitio eft contra multos dofto- rerjrls res &• primo contra Alt i fio. j,p< itn q, Utrum CulieLPa fidei pos fit fubejfe falfum. Ubi dicit, qvod rjfienfis nonpoteftaliqvis habere ignorantiam i n-Gerdn * vincibilem, non fbhim Chrifti, led cuiuPcontraria cunqve articuli fidei: qvia fi faciat qvod fe eft, Dominus illuminabit, live perDoA 7* / • * ctoremintnmecum,live extnnfecum: ixciemper eft peccatum mortale credere^ / aliqvid contrarium articulis fidei. Ponit^£ exemplum de vetula, cui Epifcopus praedi- f * *. caret aliqvid contra fidei articulum. Et ge- * nera« nera« Releflio V. De Indis neraliter dicit, qvod i gnorantiaj uris, divini neminem excuiat. Eadem fuit opinia GmUelmiPariften. qvi eodem modoargu** mentatur. Vel enim talis facit qvod in fe illuminabitur: fi non facit, non excufatur. Erin eadem fententia videtun_* fui ile Gerfon. de fpiritualivita anim3e.le£t.4. C oncor s inqvit efi fententia Doblorum, qvod in his,qv a (unt / uris divini, non cadit ignorantia inviQtbtlis,cum facienti qzod in f e efi, Deui [em* per asfifi at tp aratus illuftrare mentem,qvantum oportebit ad falutem, ^ erroris evitationem. Et In eademjftugode $an£loFiblore libro 2. parte ^ cap. fententia dicit neminem exculariper ignorantiam a videtur praecepto baptifmi fiifcipien " qvia nili ejfe Hugofxxz culpa obfliterit, audire & fcire poterit; de S‘ bitt-ut exemplum eft de Cornelio* Aftuum iq* Hanc fententiam & opinionem limitat A-In eadem driam in qvpdlibetis, q. 4. Ea, inqvit, qv* gx parte funt juris divini, furit in duplici differentia* jidrian* Qvadamfunt,ad quorum [dentiam Deus non, obligat omnes univer [aliter, ut funt apices, juris divini, & difficultas circa illud circa fcrtpturam [aeram, & pracepta: & circa hac bene potefi cadere ignorantia invincibilis, etiam fi qvis faciat totum qvod in fe efi. Alia [ unt, ad qvorum fcientiam Deus generaliter obligat 0mnesy ut articuli fidei ^pracepta univer [alia le¬ gis: & de his efi verum, qvod Doiiores dicunt.
no vitet inventis Seet IL sfy qvod non pote fi qvis excufari per ignorantiam* St enim quis facit quod in fe efi> illuminabitur d Deo per DoElorem interiorem, vel exteriorem* Sed nihilominus condufio polita vide-' fojeffa tnr exprefse de intentione S. Tho. Et pro- horum batur; Tales, q vi nunqvam audierunt^ ftntentta qvicqvatn qvantumcunqve ftnt alias pec -propofiei^ catores, ignorant invincibiliter s ergo talis onem fuS ignorantia non eft peccatum. Antecedens patet ex illo ad Roma, io, Qvomodo credent ni/i audiant: qvomodo autem audient fmepra» dic antei ergo ii non eft eis praedicata fides, ignorant invincibiliter, qvia non poffant fare. Neqve Paulus condemnat infideles qvia non faciunt qvod in fe eft, ut illumi¬ nentur a Deo:fed qvia cum audifTentnoii crediderunt. Nunqvid inqvit;non audierunt { Et qvidem in omnem terram exivit fonus eorum* Ex hoc condemnat illos,qvia inomnem ter¬ ram fuit p radicatum EvangeliOm * alias no condemnaturus qvantumcunqve habe¬ rent alia peccat.
Unde etiam decipitur Adrianus in alio ^driatti punfto circa materiam de ignorantia. cit enim in eodem qvod lib- qvod etiam in r;a ^ materia morum, fi qvis adhibet omnem norantfa induftriam & diligentiam ad fciendum ea ^ Ceotw c[vx oportet, non fatis eft ad excufationem ^ # ignorantia, nifi per contritionem peccato¬ rum Releftio V. De ludis neraliter dicit,qvod i gnorantia j uris, divini neminem excufat. Eadem fuit opinia GnillelmiParifien. qvi eodem modo argu** mentatur.- V el enim talis facit qvod in fe illuminabitur: fi non facit, non excufatur. Erin eadem fententia videtur.* fuille Gerfon.&z fpirituali vita animx.left.4. Goncors inqvit eU fententia Dottoruw, qvodirk hiSyCjva funt juris divini, non cadit ignoranti* invictbilisycum facienti qzod in [e eftt Deus fem -> per asfift at tp aratus illuflrare mentem>qvantum oportebit ad falutem, erroris evitationem. Et' In eadem pingo de $ 'anfioYifl ore libro 2. parte 9, cap. /ementia dicit neminem exculariper ignorantiam a videtur praecepto baptifmi fufeipiendi: qvianifi ejfe Hugo\x& culpa oblliterit, audire & fcire poterit; de Pift.ut exemplum eft de Cornelio* Attuum 10* Hanc lentendam & opinionem limitat A- In eadem driam in qvpdlibetis, q. 4. Ea, inqvit, qv* exparte funi juris divini, funt in duplici differentia* jidrian* Qvadam funt, ad qvorttm fcientiam Deus non obligat omnes univerfaliter, ut funt apices: juris divini difficultas circa illud circa fcnpturam facram, & pracepta: & circa hac bene potefi cadere ignorantia invincibilis, etiam fi qv is faciat totum qvod in fe eft. Alia f mt, ad qvorum fcientiam Deus generaliter obligat 0mnes, ut articuli fidei,pr<ecepta Hniverfalialc* git; de his eft verum, qvod Doti ores dicunt.
noviter inventis Sect IL qvodnon pote fi qvis excufari per ignorantiam* St enim quis f ac it quod in fi eiiyilluminabitur a Deo per Dottorem interiorem, vel exteriorem* Sed nihilominus concluflo pouta videtur exprefse de intentione S. Tho. Et pro- horam batur; Tales, qvi nunqvam au<Uerunt_j /*#**#*** qvicqvam qvantumcunqve fint ahas p ec-p^fW**** catores, ignorant invincibiliter s ergo talis onem fua ignorantia non eft peccatum. Antecedens patet ex illo ad Roma, io* Qvomodo credent nifi audiant: qvomodo autem audient fine pra» dicante2, ergo fi non eft eis praedicata fides, ignorant invincibiliter, qvia non poflimt fcire. Neqve Paulus condemnat infideles qvia non faciunt qvodinfeeft, ut illumi¬ nentur a Deo: fied qvia cum audiflentnon crediderunt. Nunqvid inqvit; non audierunt i Et cjvidem in omnem terram exivit fi nus eorum*.
Ex hoc condemnat illos^qvia inomnem ter¬ ram fuit pradicatum Evangelium, alias no condemnaturus qvantumcunqve habe¬ rent alia peccat.
Unde etiam decipitur Adrianus in alio ^ driani pun£lo circa materiam de ignorantia. Di citenim in eodem qvodlib.qvod etiam in r?4 diic+ materia morum, fi qvis adhibet omnem nordntia induftriam & diligentiam ad fciendum ea^ Ceptw% qvx oportet, non fatis eft ad excufationem * ignorantia:, nifi per contritionem peccato¬ rum %66 ReJeflio V. De Indis *um difponat fe at hoc ut illuminetur /a Deo: ut liqvis dubitat de aliqvo contradiu, 6c qvxrit a viris do£tis,8c alias laborat ad fdendum veritatem, & putat ede licitum: fi forte non eft licitus, & exercet, nonexcufatur. Si forte alias eft in peccatOiqvia iion ficit totum qvod infeeft ad vincen¬ dum ignorandam:> & licet ftet,qvo'd etiam fi difponat fe ad gratiam, non illuminetur; tamen non excluditur, nili tollat hoc impe-- dimentum > fcilicet peccatum. Unde fi de eodem cafu & contractu Petrus & Johan* nes dubitant, & laciunt aqualem diligen¬ tiam humanam, 8c uter qve putat efie lici¬ tum: Petrus autem eft in gratia, johannes in peccato: Petrus habet ingnorantiam in¬ vincibilem, Johannes vincibilem:Sc fi uterqve exerceat contraftum, Petrus excii* fatur, Johannes non excuiatur. Falli tut Ratto an* inqvam in hoc, ficut a me diiputatum eft toris con - late prima fecunda:>in materia de ignorantra Adri « tia. Mirabile enim edet dicere,qvod innuianum* la materia juris divini poilet habere igno¬ rantiam invincibilem infidelis, imoquicunqve eft in peccato mortali. Imo fecjvitur, qvddille Petrus, qvi erat in gratia* 8c ignorabat invincibiliter aliqvid circa ufiiram^utfimoniam^lum per hoc qvod caderet in mortale, illa ignorantia fieret vincibilis, qvo d abfiirdum eft. Un* noviter inventis. Se&.ll. 367 Unde dico, qvod [9] ad hoc> qvodlgno- ^ enteriti* rantia imputetur, & lit peccatum, vel vin- A utor ** cibilis, reqviritur negligentia circa illam *gn*rw' materiam > puta> qvia noluit audire, vel tlA *lUtt eft auditum non credidit: 6c contrario ad i&. peccatu»^ norantiam invincibilem fatis eft 5 qvddie-^ <1U(£ m cerithumanam diligentiam ad fciendum, pecca* etiamfi alias fit in mortali. Unde qvan-*#w« tum ari hoc idemeft judicium de exiftenti in peccato, St de exiftenti in gratia nunc & ftatim poft adventum CHRISTI, vel poft paflionem ejus. Nec pollet Adrianus ne- Rurfum gare> qvin paulo' poft pafilonem Domini, pr°p0fitim Judaei qvi erant in India, vel Hilpania,^^^ norarent invincibiliter paffionem Domini, autorcon* qvantumcunqve efient in fnortali, imoV^w* exprefse hocipfe concedit in 1. q. ad qvartum,in materia de eblervantia legalium.Et cerrum eft* qvdd judari abfentes a Judaea* five efient in peccato, five non, habebant ignorantiam de baptifmo invincibilem, aut de fide Chrifti. Sicut ergo tunc pote¬ rat cadere ignorantia invincibilis de hoc, ita & nunc apud eos^apud qvos non eft faila annuntiatio de baptifmo. Sed in hoc Ratio du decipiuntur ifti doStores, qvia putant, cepttonis q\Todfi ponamus ignorantiam invincibi-pr^^ lem die baptifmo, aut fide Chrifti, qvod fta-r*w ^ timconfeqvittir, qvod P olfit aliqvis falvari tornm^ 968 Ftele £fio V. De Indis line baptifrno., aut fide CHRISTI q vod ta¬ men non feqvitur Barbari enim ad qvos non pervenit annuntiatio fidei, aut religio¬ nis Chriftianx, damnabuntur propter pec¬ cata mortalia, aut idoIolatriam,ied non pro¬ pter peccatu^ fidelitatis,ut dicit S. Tbo 4 2.2* ubi Jnpra, q vod ii incerent qvod in fe eft be¬ ne vivendo fecundum legem na turrita eft qvod Dominus provideret, & illuminat il¬ los circa nomen Chriibi: noii j deo tamen_> feqvitur, qvod ii mare vivant, imputetur eis ad peccatum ignorantia, aut infidelitas circa baptifmum &r fidem Chriftianam, ih Vrop, Secunda propofitio, Barbari [ioj Non ad primum nuntium fidei Chriftiana: tem¬ nentur credere* ita qvod peccent mortali* ter non credentes, fblnrn per hac,qvodiinrpliciter annuntiatur eis, & proponitur^*, qvod vera religio eft Chriftiana, & qvod Chriftus eftfalvator & redemptor mundi» £rebt fine miraculis, aut qvacunqve alia proba* tione,aut fualione. Probatur haec condufio ex prima; Si enim anteqvam aliqvid au dident de religione Chrift. excufabantur, non obligantur de novo per hujusmo¬ di fimplicem propofitiOnem, & annuntia¬ tionem, cum talis annuntiatio nullum Iit argumentum aut motivum ad credendum* Imo ut Cajet, ait 2* a q, 1. artict temere & noviter inventis. S e£l II. 369 imprudenter qvis crederet aliqvid,maxime in bis, qv;e fpe£lant ad falutem, nifi cognofcat a viro fide digno illud alTeri: qvod bar* bari non cognofcunt, cura ignorent qvi,aut qvales fint, qvi eis novam religionem pro¬ ponunt. Et cOnfirmatur>qvia ut ait Sjht. ConfirX* fecunda fecundae, 9. t.an. 4, ad fecundum argumen.H artk. yk ad primum * ea qvaefuntfidei, funt vifa, 6t evidentia fub ratione cre* dibilis. Non enim fidelis crederet nifi vi* dereteaefife credenda, vel propter eviden¬ tiam fignorum, vei propter aliq vod hujus* modi, ergo ubi neq ve hujusmodi figna,ne® qve aliqvod aliud ad perfvadendum com ^ currit, non tenentur barbari credere* Et confirmatur > qvia fi fimul Saraceni eodem modo proponerent barbaris feftam fuam fimpliciter,ficutChriftiani,nontenerentur eis credere, ut certum eft> efgo nec Chri* ftianis fine aliqvo mofivo, 6c ivafionepro* ponentibus, q via non polluxit * nec tenen* tur divinare utra fit verior religio>nifi ap» pareant probabiliora motiva pro alteraj» parte hoc enimefiet cito credere > qvod eft levis corde > ut dicit Ecclefiafticus c. 19. Et Confir JH confirmatur per illud Johan. 15, Si figna non fecijfem, 6cc. peccatum non haberent, Ergo ubi nulla fiunt figna, neqve motiva, nullum eritpeccatum* A a Ea Corollar. Ex qva propofitione feqvitur> qvod [11] fi folum illo modo proponatur fides barba¬ ris, & non recipiant, non poffint hac ratio¬ ne Hilpani inferre illis bellum, neqve jure belli contra eos agere. Patet, qvia funt in¬ nocentes qvantum ad hoc, nec fecerunt aliqvam injuriam Hi fp anis. Et confirma¬ tur hoc corollarium, qvia ut Santt. Thom^ tradit fecunda fecunda, qvaftion. art. /. ad bellum juftum reqviritur caufla jufta,ut fcilicet illi, qvi impugnantur propter ali¬ qvam Culpam, impugnationem merean¬ tur. Unde AuguftinuS dicit libro 83. q. Jufta bella folent dijfiniri, qva ulcifcuntur in¬ jurias < figens, vel civitas plectenda eft,qv<e vel vindicare neglexerit, quod a fui. j improbe fa * Ilum e[t} vclreddere qvod per injuriam abla* , tumeft. Si ergo nulla procellit a barbaris rc atur }njurjaj nulla eft caufia jufti belli* Et haec propojitio fententia communis omnium Docto-* exJenten'mm non lblum Theologorum, fed etiam tuicom- jurjs confultorum; ut Hoftienfis, Inno-» mum 0. cejltji ^ 5- aliorum* Et ponit eam di ferte Orum. Cajeta. 2.2, qvarit. 66. arti cui. 8. necfcio ali— qvem Dottorem qvi oppofitum fentiat_> Unde hic non efiet legitimus titulus ad oc¬ cupandas provincias barbarorum, Scfpoliandos priores dominos.
JJ2%Vrop% Tertia propolitio, Si [u} barbari rogati &ad* noviter inventis. $e£t II. 371 & admOnki ut audiant pacifice loqventes de religione, nollent audire, non excularentur a peccato mortali. Probatur; qvia,P^»^ U utfupponimus,ilIi habent gra vi sfimos er¬ rores, de qvibus non habent rationes verilimiles, aut probabiles. Ergo li qvis ad¬ moneat eos, ut audiant> ac deliberent de rebus fpeftantibus ad religionem, tenen¬ tur faltem audire, & eonfukare. Item ne- Probat, 2« cellarium eft eis ad falutem credere in Chriftum, 6t baptizari Marci ultimo /qvi crediderit, &c. Sed non poliunt ci:edere,nifi audiant,ad Rom. io. ergo tenentur audire; alias edent extra flatum faiutis, fine culpa fua, fi non tenemur audire.
Qvarta propolluo. Si [13] fides Ghriftia-/^ yrop na proponatur barbaris probabiliter, id eft ° ' cum argumentis probabilibus, 6c rationali¬ bus, St cura vita honefia, 8c fecundum le¬ gem namrxftudiofa,qvse magnum eftarfumentum ad confirmandam vefitatemrSc oc non femel, & perfundorie,{ed diligen¬ ter 8tftudiose, barbari tenetur recipere fi¬ dem Chrifti lub poena peccati mortalis. Probatur ex 3« concluf Qvia fi tenentur au¬ dire, ergo Sc a cqviefcere auditis fi fimt ra¬ tionabilia:8c patet manifefte ex illo Marci ul t Euntes in mundum univerfum, praedicate j£vangclium omni creatur<e, Qvi crediderit, 'bapii-^attu fuerit, fabv&s erit: qvi vtro noti €reSdertt%€ondsmnabftur. Et per illlld Adf.4*. Non eft aliud nomen datum hominibus in <jpw oporteat nos [alvos fieri * Qvinta conclufio, [14] non fatis liqvet mihi, an fides Chriftiana fuerit barbaris, ha¬ ctenus ita propofita, annunciata, ut te¬ neantur credere fub novo peccato. Hoc di¬ co, q via ( ut patet ex fecunda propofitione.) non tenentur credere > nif J proponatur eis fides cum probabili per fvafione. Sed mira¬ cula, & figna nulk audio, nec exempla vi¬ tae; adec> religiofa: imo contra multa fcandal a, feu facinora, multas impietates* Unde non videtur qvod religio Chriftiana latis commode,& pie fit illis praedicata, ut illi teneantur acqviefcere: qvanqvam vi¬ dentur multi religofi, & alii Ecciefiaftici viri, vita, & exemplis, & diligenti prae¬ dicatione 'fufficienter operam & induftriam adhifeuii&inhocnegotio >nifi ab aliis, qvibus alia cUra eft, impediti e flent.
VL Prop * Sexta propofltio, [15] qvantumcunqve r £des annuntia tafk barbaris probabiliter & fufficienter, Sc noluerint eam recipere: non tamen hac ratione licet eos bello per- P rdbau?. fhqvi fpoliare bonis fuis. Haec conda¬ lio eft expreflaS*7)?<?jw fecunda fecmdttf Arti* $< ubidicit,qvdd infideles, qvi nunqvam noviter invfentis. Seft» IL 171 qvamfiifceperunt fidem, ficut Gentiles 8c Judaei, nullo modo funt compellendi ad fi¬ dem. Et eft condufio communis Do£k>- tum etiam injure canonico 6c civili. Pro-TVw batur, qvia credere eft voluntatis: timor autem multum minuit de voluntario, 3. Ethico. & ex timore Pervili dimtaxat accede¬ re ad myfteria,dcfacramenta Chrifti, facrilegum eft. Item probatur ex cap. de fu- ^ dai$< 45. diftin. Defudais. autem pracipit fanii a fjnodm gemini deinceps ad credendum vim inferre fcm enim vult Deus mifereturtf qvetb vult, indurat. Non eft dubium qvin lenten¬ tia Concilii Toletani fit, ut non agatur^ cumjudxis minis & terroribus ad recipipiendam fidem. Et idem dicit exprdse Grego, c. qui [incera, eadem diftin. Quifincera, (inqvit) intentione extraneos a Chrtftianareligsope,ad fidem cupiunt perfeftam per¬ ducere, blandimentis debent, non afperitatibue findere nam qvicunqve aliter agunt, & eos fub hoc velamine dconfveta fui ritus voluerint cuitura removere[uas illic magis qvatn Dei cauf- ^ fas probantur atundere. item probatur propolitio ex ufu & conive tu tli ne Rcdefix. Nunqvam enim Imperatores Chriftiani, qvifanftisfimos Se-fapientifTtmos Pontifi¬ ces a confiliis habebant, bellum intulerunt infidelibus, eo qvod nollent recipere Chriftianam 374 Releftio V. De Indis Vrob* j. ftianam Religionem. Item bellum,nullum argumentum eft pro veritate fidei Chriftiaxix. Ergo per bellum barbari non poflimt moveri ad credendum, fedad fingendum, fe credere recipere fidem Chriftianam, Scoti dt qvod immane & facriiegum' eft. Et qvamhac re fcn vis. Scot, m 4 dtfi. 4. ultima% dicat qvod retentiaex- ligiose fieret, fiin deles cogerentur aprinpomttir; cjpib. minis & terroribus ad fidem: hoc ta¬ men non videtur intelligere, nifi de infide¬ libus, qvi alias funt fubditi principium Chriftianoram,de qvibus poftea dicetur* Barbari autem non funt tales: unde puto qvod nec Scotus hoc afferret de barbaris iftis; Patet itaqve, qvod neqve ifte titulus i doneus eftddegitimus ad occupandas proq vincias barbarorum. tituli m Alius titulus protenditur ferio & eft ti« n JuiHr plus qvintus,falicet peccata ipforum baroarorum. Dicunt em m qvod licet non polfint bello infeftari ratione infidelitatis lux, aut qvianon recipiunt fidem Chriftianam, poffunt tamen bello peti, propter aliapec-_. cata mortalia, qvx multa habent, & ipfa. graviffima, ut ajunt. Circa peccata autem &exp tea morta]ia diftingvunt. Dicunt enim,qvod iur t™1*'1 funt alia peccata, qvx non funt contra tta.f r£^legemnatune,fed Iblum contra legem diepifcopfo vinanl pofitivam: & pro his barbari non f poflimt infeftari bello: Alia autem funt_9 ^uguft. contra naturam, ut ejus carnis humanae, ‘dnchom* concubitus indifferens, cum matre, forori- tani,Sylvm bus, & cum mafculis: & pro his poliunt in- innoc tn~ feftaribello,&cogi,utabhis deliftant. E xMi.doccnratio utriusqve eff,qvia circa alia peccata, tinm, huc qvne fimt contra legem pofitivam, nonpot- titulum efteisoftendi evidenter, qvod male faci -tjfelcgiti-$nt: circa alia autem contra legem naturae, mum. potefteisoftendi,qvdd offendunt Deum: & per confeqvens polTiint coerceri ne fendunt Deum. Praeterea poliunt cogi ut fervent legem, qvarn ipfi profitentur, ea autem eft lex natur^,ergo. Haec eft opinio.
Archiepif florenti, tertia parte titulo 12 capis.
§.$'poft Auguft^Amb.tdemSylveft in ver.? a* pa> jr. fepumo: & eft opinio Innocen. in c* qtiod fu per his ♦ de voto, ubi exprelse dicit.
Credo qvod {i gentiles qui non habent nifi legem fiatura contra legem natura faciant, poterunt per Papam puniri. Arguitur Genef. ip, ubi Sodomita pumiifunt d Deo, Cum autem Dei judicia fint nobis, exemplaria, non video quare Papa qui eft vicarius Chrifti, hoc non posfit.
Haec Inno. Et eadem ratione poterunt autoritate Papae puniri a princip. Chriftianis.
Sed pono conclufionem. Principes [1 C]Reftonfu Chriftiani, etiam autoritate Papae non pof- mtoris. funt coercere barbaros a peccatis contra le- A a 4 gem Proh i V6 Releftio V. De Indis geni natura, nec ratione illorum eos puni¬ re. Probatur primo: Qvia ifti pncfuppo** nunt falfiim, qvdd Papa habeat jurisdictio¬ nem in illos, ut iupra didlum eft. Secundd, qvia vel intelligunt univerftditer pro peccatis contra legem naturae,ut pro furto* Fornica tione^dulterio, vel peculiariter pro peccatis contra naturam, deqvibus S.fha, fecunda fecunda, q» //..# 12. qvomodo peccatum ccfotra naturam dicitur non folum* qvia eft contra legem naturae * fed contra ordinem naturalem, qvod 2. ad Co~ vinth. 2. vocatur immunditia, Fecundum glof, ut concubitus puerilis, beftialis, vel ■feminae ad foeminain; de qvo ad Rom. 1. Si fecundo modofbliim; contra arguitur. Qvia homicidium eft ita grave, vel gravius peccatum, & ita, manifeftum, qvdd fi pro illis licet, ergo & pro homicidio* Icefn_s bfafp herma eft ita grave peccatum ita-? manifeftum. Ergo: Si Primo modo, id eft generaliter pro omni peccato contra le* gem natura: contra, pro fornicatione non ficet: ergo nec pro aliis peccatis qvse fcm-t contra* legem naturae. Antecedens patet 1 ad Cofinch. 5. Scripfivobts m Epiftola, ne commifceamtni fornicariis & (itis qui frater nominatur esi fornicator, aut idolis fervienst & c. & infra. Quid enim mihi dc his, qua for is funt>.
funt judicare; ubi S. Tho. dicit 5 Vral&ti 4cm ceperunt poteftate fuper eos tantum, f vi /e fidei fubdiderunt. Ubi aperte patet, qvdd Pau¬ lus dicit non fpedbare ad eum judicium de infidelibus, & fornicariis, aut icfololatrisu 3 te3*n nec omnia peccata contra legem na¬ tura5 poflimt evidenter oflendi? ititem omnibus, Item hoc tantundem eftdieere_» ac fi qvis dicat, qvdd propter infidelitatem li ce at barbaros debellare: omnes emmiimt idololatrae. Item non licet Para inferre bel¬ lum Chriftianis,, qvia ftmt fornicarii, aut ftires imd qviafiirtt cynedi: nec ideo poteft publicare terras eorum,Scdare aliis priri cipibus: hoc enim modo cum in omni pro¬ vincia fmt multi peccatores, qvotidie pofc fen t mutari regna. Et confirmatur. Gra- Conffrm* vioraenim peccata fbnt hxc apud Chriftianos,qvi fciunt illa effe peccata,qvam apud barbaros, qvi ignorant eile peccata. Item S* mirum eftqvod Papa non poflit ferre leges infidelibus, &poiBt exercere judici a>& in¬ ferre p cenas, Item arguitur, & cert£ vide- Prok fy tqr tonvincere, qvia vel barbari tenentur ferre poenas illatas pro illis peccatis, vel non: Sinon tenentur „ ergo nec papa potefir in¬ ferre: fi tenentur, ergo tehentur recogmu fcere Papam tanqvam dominum, 6c legiP latorenu; Ergo fi non recognofiant^ Re!e£Uo V. De Indis jam propter hoc folurn poteft eis inferri bellum: qvod tamOnifti negant, utfupra ch&um eft profe£to mirum eft qvod poffunt impune negare autoritatem, &juris^ di&ionem Papae: & tamen/ teneantur fub-Vrcb.f, ire judicium ejus. Item non poliunt ac¬ ceptare judicium Pape, q vi non funt Chriftiani» nullo enim aho jure Papa poteft eos. condernnareautpunire,nifi qvia vicarius Chrifti, Sed ifti fatentur, tam Innocentius, qvam Auguft.Ancha, qvam etiam Archiepi. & Sjlvefi. qvdd non poliunt puniri, qvia non recipiunt Chriftum,ergo nec qvia non recipiunt judicium Papae,hoc enim praefupponit illud.
Refutatio Et confirmatur, qvod nec ifte titulus, iwmmunis-nzz praecedens fit fofficiens. Qvia etiam kujm & in yeterLTeftamento, ubi tamen armis res proxime gerebatur, nunqvam populus Ifraeloccuanteceden pavit terras infidelium: vel qvia eile-nt intu tituli, fideles, & idololatra, vel qvia haberent alia L peccata contra naturam (qvx multa habe¬ bant, qvia erant idololatra, & alia peccata contra naturam habebant, ut qvia facrificabant filios fuos, & filias fuas daemoniis) fed vel ex fpeciali dono Dei vel qvia tranfitum /4 impediebant, vel eos offenderat Item qvid ifti vocant profiteri legem naturas? ii eft cognofcere,non totam cognofcunt: fi eft velle novi ter inventis. Sc£t H. 379 velle ftrvare legem naturx, contra, etiam volunt (ervare,totam legem Chriftianam * vellent fervare. Ergo non magis profiten~ tur legem natura, qyam Chriftianam, Item profefto majores probationes habemus ad probandum legem Chrifti effe a Deo, 6c elfe veram qv&mad probandum qvod for¬ nicatio eft mala, vel cavenda allia, * etiam * Alias lege naturali prohibita. Ergo fi poliunt ^,€^ cogi ad obfervandum legem natura, qvia pOteft barbari: ergp etiam ad observationem legis. Evangelicse.
Reftat alius & fextiis titulus, qvi pr Septimus tenditur fcilicet per electionem voluntati- titulus am. Hifpani enim cum ad barbaros per -tra&awr veniunt, fignificant eis, qvem admodum rex Hifpanbe mittit eos pro commodis eo¬ rum, & admonent eos, ut illum pro domino & rege recipiant 6c acceptent. Scilli retulerunt placere fibi. & nihil tam naturale eft* qvam voluntatem domini volentis rem fuam in alium transfer!, ratam haberi, In¬ flatu t. de rerum divifione. §*per traditionem.
Sed ego pono conclufionem; qvod nec ifte titulus eft idoneus. Patet primo, Qvia Reftonf. deberet abeffe metus, 6t ignorantia, q vk^toru9 viti an t omnem electionem. Sedh^cma -Pr&b 4 xime intervenit in illis eleftionibus,& ac¬ ceptationibus nefciunt enirn barbari qvid fa» Relefteo V.De Indis faciimt, imo forte nec intelliguntqvidpe** P rob%2, tuntHifpani* Item hoc petunt circunftam* te s armati ah impelli turba, & meticuiofa. Item cum Illi ( ut lupra diftum eft ) habe¬ rent veros dominos, 6t principes > nonpoteft populus fine alia rationabili cauffa accerfere novus dominos:qvod eft in detri¬ mentum priorum. Sicut nec econtrario ipfi domini pofiimfr novum principem cre¬ are fine afieniu populi Cum ergo in hujufmodi ele£tiontbus & acceptationibus nonconcurrant omnia reqvifita ad legitis mam eledtionem, omnino ille titulus non eft idoneus, nec legitimus ad occupantas & obtinendas illas provincias.
Septim. Septimus titulus q vi polii t pnetendfifcU titulas* Kcetex fpeciali dono Dei. dicunt enim neft cio qvi, qvdd dominus in ilio peculiari ju¬ dicio condemnavit iftos barbaros omnes ad perditionem, propter abominationes fuas Refota ^ tmdidit in manus Hiipanomm, ficut ol lim Cananaeos in manusludaeoram. Sed de ewtore ^0C no*° diiputare, qvia pericu- Iole crederetur alicui prophetiam afferenti contra communem legern ^ & contra regu¬ las Scriptura, ni fi miraculis confirmaretur doftrina fua: qv^ tamennulla proferuntur Z ab Irqjufmodi prophetis. Item dato qvdd ita effehqvdd dominus perditionem barba¬ rorum noviter iiiventis SefifeJI- 38* rorum facere coiiilituiiler.non tamen ideo confeqvitur, qvdd il!e>qvieos perderet* edet fine culpa; ficut nec erant iine culp& reges BabiloMae,contr& lemfialem ducebant exercitum * & filios Ifrael ducebant in_» captivitatem: litet revera totum fuerit ex peculiari providentia Dei: ficut fepe illis erat praediflainu Nec lerofaoam recte aiu ertit populum ifra&l a Roboam, qyamvis hoc fa£tum fuifTet con filio Domini, ficut etiam Dominus per Prophetam comminatus fuerat. Et urinam feciufo peccato in ^ fi dei i taris, non fint majora peccata in mo¬ ribus aput aliqvos Chriftianos, qvamfunt inter illas barbaros. Scriptum qvoqve eft ^ t. Iohan. 4. Nolite credere omni fpiritui, fed probate /piri tus, utrum ex Deo fint, 6c Ut ait Rho. prima fecunda q, 68. Dona dantur a Spiritu fanBo ad perficiendum virtutes, Un* ie ubi fides, aut autoritas, aut providentia oftendit, qvid agendum fit, non eft recurrendum ad dona.
Haec de falfis & non idoneis titulis occupandi provincias barbarorum fiifficianu Sed notandum, qvdd ego nihil vide feripum de hac qvmftione, nec unqvam inter¬ fui difoutationi, aut Confilio de hac mate- tXcuratu ria: unde fieri pollet, Ut alii fortaffe fundent ritulum^&jufiimm hujus negotiatio- * nis Releftio V. De Indis nis,Sc principatus in aliqvo praedirorum locor um,non line ratione ali qve. Sed ego ha£fcemis non poffiim aiiud intelligere, mfi qvod di£fcum eft: Unde fi non eilent alii tituli qvam ifti, profeito male confultum eflet faluti principium, vel potius eorum, ad qvos fpedtat haec dedegere* nam prin¬ cipes feqvuntur aliorum confilium: qvia per fe haec examinare non pofiimt. Quid pro te fi, inivit DominHs homini fi timv er (um mundum lucretur >feipfam vero perdat, de» tnttocntum fui factat? Mur. 16. 6c Marti <?. & Lnc.
SECTIONIS TERTIA, DE TITULIS LEGITIMIS, QV1BUS BARBARI POTUERINT VENIRE IN DITIONEM HISPANO-# RUMe SUMMA, /. barbari quomodo potuerunt venire in diu» onem Hi] fanorum ratione natur aU. s j ocina* tis * & communitatis ♦ * m ani habent jut peregrinandi ad Jit* iorum barbarorum provincias, & illic dtnoviter inventis. Se£t III.
gendi, fine tamen eorum nocumento aUqvQ nec poffum ab illis prohiberi 9 а. Hijf anis licet apud Indos barbaros nego* tian fine patria tamen incommodo, impor¬ tando merces qvibus ilii carent > dra ef¬ ferendo inde aUrumi & urgendum, vel alia qvibus abundant J nec illorum Trinctpes pojfunt impedimento ejfe^vommus fubditi exerceant commerita cum Hijfanis,& c9 Tlarbaris non licet prohibere Hijfanos a communicatione & participatione illorum * qv ce apud cos lunt communitam civibus^ qvdm bojf iribus* Liberi * fi apud Indos nafcuntur ex pa~ renribus Hi [panis illic domicilium haben¬ tibus, & velint ejje ejus cives, nonpofjunt arceri, vel d civitate s vel a commodo am Horum civium * б. Barbari fi vellent prohibere Hi jf anos » quominus exercerent cum illis commercia * agendum * 7* Hiffani fi omnibus modeflisfme tentam* non pofjunt conjeqvi fecuritatem cum bar¬ baris jeu indis ^ nifi civitates occupando, & fubjiciendo illos, an hoc facere licite posjtnu Hi [fani > qvando } <J in yyo caju pojfent favire 348 RelefBo V* De Indis fovit e in barbaros 3 tanpuam in perfidos hofos* & in illos omnia belli jura projeci* eos [foliate y mb & in captivitatem redi - gere 5 qvin ettam & dominos priores depo¬ nere* & novos conjlituere, p, An barbari caujfia religionis Chrifhan# propaganda potuerint in Hijp anorum di~ tlonem venire * Et Qtrjfhani habent jies pr a dicandi & annuntiandi Ev ange Itum in provinciis barbarorum * iO, Tapa* potuit negotium converfionis Indo¬ rum barbarorum jolis Ht [panis demanda* re y & omnibus aliis, non jolum pradica - tionem^jed etiam commercium interdicere i Si ita expediret ad Chri/lUna religionis propagationem * gl$ "Barbari non funt debellandi, ne av e bonis peivandi.fi permittant Hijp anos liber e, d? fime impedimento Evangclmm puedicaref five illi fidem recipiant 5 five nm> 12* Barbari y five eorum domini j fiwe ipfia multitudo fompedientes Evangelii promul¬ gatione, qvomodo ab Hifpmnu (atrfove ta¬ men fc and alo ) posfint, coerceri t Et tpjid dicendum de his * qvi pr a dicationem ad¬ mittunt 9 mverfimm tmen, aut interfici * mUf novitef vemens, Se£i III* jgj entes, autp unientes >Jivt ternmtd aitkU ftum emverfos.) impediunt* /3* Barbari, fuotnodo pometum in Hifpmo* tum ditionem venire s r<? converfi > €g Cbrifliani eorum prtn* apes vi? mtmetu volentes m ab idolola* tria revocare f ab Hiffanh fuerint proteBi & fub eorum tutelam receptio 14. 2 mbm m Hijpanorum venire potuerunt ditionem t qvia ctm bona pars eorum effit ad CHT^l&IUM eonver/a, Tapa filiis pe» temibw^ani non petenithm * potuit e&ra* tionabUi caujja dare illis ChrifUmum prin* eipem 5 m Hifpammm me, alm do¬ minis infidelibus repuljis, 15, An barbari in ditionem Hiffanerum ve* nite potuerim propter tyrannide m fimum dominorum 5 w/ propter leges tyrannicos m injuriam innocentium * <?* ‘Barbari Indi, fuod potuerint in Hijpanotum ditionem venijfe per yeram$ & vo« lumariam eUUiomm* i;* Barbari, fumatis, & amicitia titulo po+ merum venire in ditionem Hijpanorum.
78* An Hifpani potuijfm barbaros redigere fub ftmm ditionem? / ceno confiam eas ejfe amentes^ Bb Blttm Releftio V. De Indis rmm titulus kgitmus*