rex Gallorum } verbi gratia, haberet jus ad recuperandum Mediolanum; ex bello, au¬ tem, &■ regnum Galli#, 6c ipfa ptovintia MediolaAenfis paterentur intoleranda ma» ia 6c calamitates graves, non licet ei recu* perare, qvia bellum ipiilm aut fieri debet vel propter bonum Galli# i aut Mediolani* qvando ergo' econtrario utriufqve magna mala ex bello futura funt, nonpoteft pel* lum juftum ede* Dpthium i Circa aliam qvaeftionem qvantum lice» ex i*1 bello jufto > lunt etiam multa dubiae intuiti- Primum > (34,) An liceatin bello interfice* ma p';n.re innocentes, 6c videtur qvqd fic; qvia filii tipali cr-^bael primo interfecerunt infantes, ut patum &'rr ^e£ i°i* *>• in jericho, &poftea Saul i. Reg* pr& interfecit pueros in Amalec* utrunqve " ex autoritate 6c mandato Domini.Qy#cum ™ * qve autem (cripta funt > ad noftram do£triiiam fcripta funt; ut patet ad Romari. 15. er¬ go & nunc (1 bellum fit juftum * licebit in-* terficere xnnbcenres» De hoc dubio fit prima propofitib, hun* qvam (35) licet fe per &,ex intentione in¬ terficere innocentem. probatur primo Exod. 2.3^ Infantem ttjufium non occides. Se¬ cundo, Fundamentum jufti belli eft inju¬ ria,, ut fupra oftehfhm eft, fed injuria, non eft ab innocente; ergo non licet bello uti con- I. F rop. trok t* \ De jure belli* 447 contra illum. Tertio,Non licet in Repnblica pro deliftis malorum punire im^oce, 11tes: ergo nec pro injuria malorum licet pun ire innocentes apud hoftes. Qvartd, 4* Alias jam bellum effet juftum ex utraqve parte,fedufa ignorantia: qvod effe non poteft, ut oftenium eft. Et patet confeqventia, qvia innocentes, certum eft qvdd Confirm k poflent fe defendere contra qvemamqve conantem interficere, £t confirmatur to¬ tum hoc Deuteronom. 20, Mandatur filiis Ifrael, ut eum vi ceberjnt civitatem, alios qvidem interficiant, parcant autem muli¬ eribus, & parvulis. Ex quo feqvitur,qvoA [36] etiam in bello contra Tureas non licet interficere infantes, patet, qvia finit inno¬ centes. -Imo nec fe: minas inter infideles,, patet,qvia qvantuin ad bellum fpeftatLj^ pralUmiintur innocentes, nili forte con¬ flaret de aliqva femina, qvod effet incul¬ pa- Imo idem videtur judicium de innoxiis agricolis apud Chriftianos s imo de alia gente togata & pacifica, qvia omnes prxlumuntur innocentes, nifi contrarium_j conflaret. Hac edam ratione feqvitur » qvod nec licet interficere nec peregrinos, nec hofpites qvi verfantur apud hoftes, qvia prsefumuntur innocentes, nec re vera funt hoftes Eadem ratione nec clericos, nec U. Frop.
Animfid vertcn* dum hoc.
448 'Rele&ioVI.
nec religiofos, q via pradumuntur innocen¬ tes inbeiip nili conftet de contrario, ut cum adlualiter pugnant.
Secunda propofitio, per [,7] accidens autem, etiam fcienter akqvando licet interticerre innocentes, puta cum oppugna¬ tur arx, aut civitas jufte, in qva tamen con¬ flat multos efle innocentes, nec poffimt machinae folvi, Sc alia tela, vel ignis fubjici aedificiis, qvin etiam opprimantur inno¬ centes ficut nocentes. Probatur > Quiaalias non pollet geri bellum contra ipfbs no¬ centes, &fruftraretur juftitia bellantium: Sicut econtrario ii oppidum.oppugnatur injufte, & jufte defenditur, licet mittere machinas, & alia tela in obfellbres, & in caflrahoftium,dato qvod inter illos fint aliqvi pueri,aut imioxii.
Sed tamen eft confiderandum, qvod paulo antedidfum eft qvod oportet cavere, ne ex ipfb bello feqvantur majora mala, qvam vitentur per ipfum bellum: ii enim adfummam belli viatoriam parum confert, expugnare arcem, aut oppidum, ubi eft prafidium hoftium, & funt multi innocen¬ tes, non videtur q vqd liceat ad expugnan¬ dum paucos nocentes, occidere multos innocentes* fubjiciendo ignem, vel machi¬ nas, vel alia ratione, qva indifferenter oppri* De jure belli, De jure belli, primantur innocentes cum nocentibus. Et Sreve & tandem nunqvam videtur licitum interfr.f#/W*w* cere innocentes, etiam per accidens, &Autorit praeter intentionem, nifi qvando bellum juftum expedire & geri aliter nonpoteftjuxta illud Mattn. 13. Sinite c refcire, ^i^atiia,ne ferte colligentes fifatiia, eradicetis Jimul & triticum.
Sed circa harcpoteft dubitari, An [38] li- ' Dubium ceat interficere innocentes, a qvibus tamen incidens, in futurum imminet periculum, puta pue¬ ri Saracenorum funt innocentes: fed ti¬ mendum merito eft, nefaria adulti, pug¬ nent contra Chriftianos,8c inferant bellum cum periculo. Et pnrrerea etiam, to» gati puberes apud hortes, qvi non_> lunt milites, prariumuntur innocentes: fed ifti armabuntur poftea in milites, & inferent periculum, an liceat tales interficere. Et videtur qvod fic, ea¬ dem ratione qva per accidens licet interfi¬ cere alios innocentes.Item Deutercn j.o.pnecipitur filiis Ifrael, ut cum expugnaverint aliqvam civitatem. Interficiant omnes pu¬ beres, non eft autem prariumendum,qvod omnes edent nocentes. Refponderur a.d R e ff,onfd hoc licet pollet fortalfe defendi.qvod in ta- auterie. li cafu poffint interfici: tamen credo, qvod E f nullo Releaio VI.
nullo modo licet, qvia non funt facienda mala ut vitentur etiam alia mala majora,6c intolerabile eft) qvod occidatur aliqvis pro peccato futuro* Et pr^terea funt alia re¬ media ad cavendum in futurum ab illis, ut captivitas, exilium > 6tc* ut ftatim dicemus. Undeieqvkur, qvod live jam parta viato¬ ria, live a£tu bellum geratur, fi conflat mi¬ litibus de innocentia alicujus, poliunt eum liberare & tenentur.
Ad arg. ^ argumentum in contrarium relpon. ?r° Partedet ur, qvod illud fa£him fuit fpeciali manajPrm' datoDei > qvi iratus, & indignatus contra populos illos, voluit perdere omnino, ficut milit ignem inSodomam 6t Gomorrham, qvi devoraret tam innocentes, qvam no¬ centes: ipfe autem eft dominus omnium, nec dedithanc licentiam ex lege commu. AdlicHm^ i* Et ad illud Dexter. 20. poliet eodeim» Dtutcron modo relponderi: fed qvia illic data eft lex faultd an belli communis in omne tempus futurum, tta pofitu potilis videtur, qvod illud Dominus dixit, qvia revera omnes puberes reputantur in civitate! inimica nocentes, & non pollimt diftingvi innocentes a nocentibus: ideo qmries poliunt interfici, J>niiu ii. Secundum dubium eft, an [39] liceat in 4 Prop, bellojufto ipoliare innocentes inter hoftesc fttqve prima propofitio. Certum eft qvod licet De jure belli* 4ft licet fpoliare innocentes bonis St rebus, qvib.luoftesadverfumnos ufiiri finit, ut3 armis, navibus, machinis* Patet, qvia ali¬ ter viciariam confeqvi nonpoffemus: qvas eft finis belli, imo etiam licet accipere pe¬ cunias innocentum >& comburere Sc cor¬ rumpere frumenta, occidere eqvos,fi ita opus eft, ad debilitandum hoftium vires. ^ ^ f Ex qvo feqvitur corollarium > qvdd fi bel¬ lum fit perpetuum, licet indifferenter ex¬ poliare omnes apud hoftes tam nocentes qvam innocentes: qvia ex opibus fuorum hoftes alunt bellum injuftum,& contra de¬ bilitantur vires eorum, fi cives eorum fpoliantuf.
Secunda propofitio,fi [40] bellum fatis tLPrvp* commode geri poteft, non fpoliando agri¬ colas aut alios innocentes > videtur qvdd nonliceat eos fpoliare. Hoc tenet Sylveft.^&*/^ in verbo betlxm 1* io. qvia bellum funda¬ tur in injuria, ergo,rton licet jure belli Uti in innocentes, fi aliunde poteft recompenfari injuria. Imo addit Sylvefh qvod CU iam fi fuerit jufta cauffa fpolianai inno¬ centes, transafio bello, tenetur vifbor reftituere illis qvicqvid fupereft. Sed hoc non puto efle necefiarium: qvia, ut infra dicitur, fi jure belli faftum eft, omnia ce¬ dunt in favorem 5c jus juftum bellum ge- Relettio VI.
Relettio VI.
fia qvide r entium- Unde fi licite funt capta, puto £ 'ylve/hi gydd non funt obnoxia reftitutioni. Dik$c eft ft- dium tamen Sjlvefl. pium eft St non improt entia, «^babile. Spoliare autem peregrinos & hoianien vi fpftes, qvi fiant apud hoftes nili conflet de detur au culpa illorum, nullo modo licet qvia illi t&ri ne » non funt de numero h odium.
€ejfaria. Tertia propolitio, fi [41] hoftes nolunt redimere res injuria ablatas, & non posfit, qvi Ixfus eft,aliunde commode recuperare, poteft undecunqve fatisfacbionem capere, live a nocentibus, fi ve ab innocentibus. Ut ii latrones Galli fecerint pnedas in agrum Hifipanorum, St rex Francorum nolit co¬ gere illos ad reftkutionem, cum pofitt, pof. iimt Hifpani autoritate principis lui lpoliare mercator es Gallos aut agricolas qvantumcunqve innocentes: qvia licet forte a principio Respub. aut princeps Gallorum non fuerit in culpa: jam eft in culpa, qvia neg!igitvindicare,ut ait Auguft. qvodimprobe a fuis faftum eft, St princeps Mus htera ^•p0tefl! ex omni membro St parte Reipub. prgfa t A' latisfaflionem accipere. Unde litent marrumper cbarum aut reprxfaliarum, qvae a princijeqvi ^p^us in hujusmodi cafibus conceduntur, mn ‘nonfunt per fe injuffae,qvia per negligen- IrtyAttan & injuriam alterius principis, concepsrtculo dit fiius priaceps,wt poffit recuperare /*• boni De jure belli.
bona fu a, etiam ab innocentibus, funt au¬ tem periculofa%& probent occafionem ra¬ pinarum.
T errium dubium, dato qvdd [42] non li- Ili ceat interficere pueros & alios innocentes, an faltem licet ducere illos in captivitatem & fervitutem? Si tqve pro illius declaratio¬ ne unica propofitio, Eodem modo licet Rt/ponf. ducere innocentes in captivitatem, llcu tunica pro lket fpoliare iSlos, qvia libertas &.captivi -pofitione tas inter bona fortunx reponuntur: unde contentu, qvando bellum eft talis conditionis, qvdd licet fpoliare indifferenter omnes hofte$,6c occupare omnia bona illorum, etiam licet ducere in captivitatem omnes hoftes live nocentes, & cum bellum adverfus paga¬ nos fit hujusmodi, qvia eft perpetuum, 8c nunqvam fatisfacere ppffuntpro injuriis 6c damnis illatis r ideo non eft dubitandum qvin liceat, & pueros, Sc feminas Sacracenorumduceri in captivitatem & fervitu¬ tem. Sed qvia jure gentium inter Chri- chriftia* ftianos videtur receptum, ut Cbriftiani • aC, * iure belli non fiant fervi, in bello qvidem__* ■ r*~ inter Chriftianos non licet, fedft opus eft/ / ad finem belli captivos ducere etiam inno-, n& cerites, ut pueros & feminas; non q viderrr.
in fervitutem, fed ut pro illorum redem- Vt' ptione pecunias recipiamus, licitum eft.
Ff l ' Qvod Relettio VI.
Quod tamen extendendum non eft ultra> qvam belli neceffitas poftulet, & confvetudo legitime belli gerantium obtinuit, Dahin IF Qvartum dubium eft utrum (43) {altem oblides, qvi vel tempore induciarum, vel perafto bello ab hoftibus recipiuntur,inten fici posfint, fi hoftes fidem fregerint>& con- JReffuwde» ventis non fteterint. Refpondeo per unitnr Af^v^camconclufionem,{I obndes alias fint de conclnfia, numero hocentum, puta qvi tulerunt con¬ tra eos arma, interfici jure poffimt in eo cafu, Si autem funt innocentes * ex fupra di<ftisconftat,qvdd interfici non poliunt» ut cum funt pueri, aut femina, aut alii in¬ nocentes.
Zhibii* V x Qvintum dubium an (44) faltem in bel¬ lo jufte liceat interficere omnes nocentes. Notanda Pro reiponfione notandum eft,qvodut ex hac cjHa- fupra di£tis patet, bellum geritur primo ad tmr a defendendum nos Sc noftra. Secundo,ad recuperandum res ablatas. Tertio, ad vindicandum acceptam injuriam. Qvarto* ad pacem & fecuritatem parandam* His £ frop. pnrmisiis fit prima propofitio,in ipfo attvrali (4 5) conflidbu praelii, vel in oppugnatio¬ ne, aut defenfione civitatis licet indiffe¬ renter occidere omnes,qvi contra pugnant: & breviter, qvandiu res eft in periculo. Hoc patet, qvia aliter rem bene gerere non poffent bellantes, ni fi tollendo omnes impedi¬ entes > & contra pugnantes. Sed totum Inqv* dubium eft, & difficultas, an parta jam vi -confiftit £toria,& ubi periculum non eft abhofti-A#/«*^#-bus, liceat interficere omnes qvi contra ar-^’ dijjftma tulerunt. Et videtur aperte qvddfiQ» cultas. Qyia, ut fupra relatum eft, inter praeopta militaria, qvae Dominus dedit Deuter. 20. Ratio pnt unum eft, ut expugnata civitate hoftium,p^8^jjrd interficerent omnes habitatores. Verba illiuslocifunthsc. Si qvando ac c efferis ad expugnandam civitatem, offeres ei primum pa¬ cem. Si reciperit, 0* aperuerit ubi portas, cun^ Uus populus ycf vi in ea eft, (alvabitur, & ferviot tibi fub tributo: (in amem foedus inire noluerit^ & coeperit contra te bellum, oppugnabis eam.
Cumque tradiderit Dominus Deus tuus eam in manu tua, per cuties omne quodin ea eft gene « rts mafculini in ore gladii ahsqv e mulieribus infantibus.
Secunda propofitio, Parta [46] victoria, &rebnsjam extra periculum pofiri, li¬ cet interficere nocentes* Probatur 5 Qvia (ut jam diflum eft ) non folum ordinatur bellum ad recuperandas res, fed etiam ad vindicandum injuriam: ergo pro injuria praeterita licet interficere auroris injurias.
Item hoc licet in proprios cives malefaftores: ergo etiam in extraneos* Qvia (ut 40 Rele&ioVI.
fupra ciidurn eft) beili princeps jure beiU autoritatem habet in hoftes, ficut legitimus judex * & princeps, ite/n, qvia licet in p ne (entia notieflet periculum ab hoftibus, tamen in futurum fecuritas non haberetur, nifi timore Fupplicii hoftes continerentur. m P r$ft Tertia propoiitm. Solum [47] ad vin¬ dicandam mjuriamnon femper licet inter¬ ficere omnes nocentes. Probatur, Qvia etiam inter cives non liceret, ubi etiam e£ (etdeleftumjotius civitatis aut -provinciae interficere omnes delinqventes,nec iii com« muni rebellione liceret occidere ^ deperde¬ re totum populum. Unde pro fimili fafto Theodoiius ab Amprofio ab Ecclefia eft prohibitus, hoc eniifr effet contra publicum bonum, qvoc! tamen eft fines bellide pacis, ergo etiam non jket occidere omnes nocent tesex hoftibus» Oportet ergo habere ra¬ tionem injutitix ab hoftibus aeceptx, St damni illati, 8c aliorum deli&orum. Et exhac confideratioireprocedere ad vindi¬ ciam Sc animadverfionem, omni atrocita¬ te &' inhumanitate feclufa, In hoc enim Sofitio Cicer* 2, Officior, ait, qvod anicerte udum eft in noxios qvantum xqvitas & humanitas patiantur. Sc Salufh Majores, inqvit, noftri religrcfffimi* mortales mktltiifUs ertpiebantyprater injuria licentiam.
_ De jure belli. 45; Qvarta propofitio, aliqvando (48) etiam ^ Prop* licet & expedit interficere omnes nocentes.
Probatur, Qvia etiam bellum geritur ad parandam pacem 6t fecuritatem: fed aii¬ qvando aliter obtineri fecuritas non poteft, ni ii tollendo omnes hoftes; 6c hoc m axime videtur contra infideles^a qvibus nunqvarn ullis conditionibus pax xqva iperari poteih Et ideo unicum remedium efb/tollere om^ nes,qvi contra arma ferre pofiunt, modo jam fuerint in culpa. Et ita inteliigenduni &*c eft illud praeceptum Deut. 20. Alias autem Ur in bello contra Chriftianos non puto qvdd detur ad hoc fit licitum. Cum enim jiecefie fit ut 7 veniant fcandala ( ut habetur Mattii. 18. ) & p™ part* bella inter prindpesdi feni per vi itor inter- poft ficeret adverfanos omnes* edet in pernicie propofe* generis humani,& Chriffianar religionis, 6t tiomm ad qrbis cito in folitudinem redigeretur: nec latam. bella pro bono publico,fed in publicam ca¬ lamitatem perdite geferentur. Oportet ergo ut pro menfura delifti fit plagarum..* modus,nec ultra progrediatur vindifta, in qvo etiam habenda eit ratio &confideratio# qvdd ( ut fiipra difturn eft ) fubditi non tenentur, nec debent examinare cauflas belli, fed poffunt feqvi principem fuum in bel¬ lum > contenti autoritate principis, & pub¬ lici confiiii: unde pro majori partejicet ex F f 5 altera altera parte fit bellum injuftum, tamen mi¬ lites qvi veniunt ad bellum*. & pugnant in belio>aut defendunt^ vel oppugnant civica* tes, ex utraqve parte fiunt innocentes, Et ideo cum jam vi£fci font, 'Stnon eftperictK Ium ab illis, credo qvdd interfici non poC. fiunt, non modo omnesfied ne unus q vadem ex illis, fi prxfiumitiu, qvdd bona fide in_> pnclium venerunt.
DubiuJSl Sextum dubium, An (49) liceat interfio cere deditos aut captivos, fiuppofitoetiam JRefponf qvdd fueram nocentes. R.eipondetuu_>, &ntsru^ qvdd perfeloqvendo, nihil obitat qvo mi¬ nus capti in bello ] urio, aut deditifii fuerant nocentes, interfici pofrintpetfeloqvendo fervata arq vitate r fied qvia in bello multa jure gentium conftituta fimt» videtur rece^ ptUm coitfuetudine,& ufu belli, ut captivi parta vidtoria (nifi forte fint profugae ) 6t periculo tranfeunde,non interficiantur, 6c fervandum eftjus gentium eo modo, qvo inter bonos viros fervari coiifvetum e ii. De deditis autem non lego, nec audio talem confvetudmem imo in deditionibus arci* um,ciyitatum>fiolent qvi fie dediderunt, ca¬ vere fibi conditionibus, ut falva fint capita, & fialvi mittantur: fcilicet veriti ne (im¬ pliciter & nullis conditionibus dedantur, interficiantur; & hoc aliqvoties fa£tumlegimus. Unde non videtur iniqvum, ut li oppidum nihil cavendo dedatur, qvin_, mandato principis, aut judicis, aliqvi qvi fuerunt notiores, occidantur.
Septimum dubium, (50) Utrum omnia Dubium capta in bello jufto fiant capientium & oc- n I. cupantium. Prima propolitio, Non eft/. $rop. dubi tandum, q vin omnia capta in bello ju¬ fto ufiqve ad lufficientem latisfa£tionem rerum ablatarum perinjuriam,8c 'etiam impeniarum, fiant occupantium. Nec indi¬ get probatione: qvia ille eft finis belli, fed ieclufa confideratione & reftitution is & fatisfaftionis, & ftando in funt jure belli diftinguendum videtur: nam capta in bello aut mobilia, ut pecunia:, veftes, argentum, aurum: aut iniobilia,ut agri,oppida,arces.
Qvo fuppofito, fit fecunda propolitio Mobilia qvidem [51] jure gentium omnia-, fiunt occupantis, etiam li excedant compenfationem damnorum, hocpatet ex I./j fvid in ketk.&L 1. hofies ff.de capti. &C./»j gcn, unm. 1. diftintt. & exprefius Infti tut. de rer. divis. JT. item ea,jva ait hoflibns. ubi dici tur, qvod jure gentium, qvat ab hoftibus capi¬ untur, ftatim noftra fiunt, adeo ut etiam liberi homines in noftram lervitutem de¬ ducantur. Et Amprolius libro de Abrah. patriarch. dicit, cum A braham occidit qvatuor ReIe£iio VI.
ReIe£iio VI.
tuor Reges, prodam qvidem fuifle Abrahx vi£ioris,qvanqvam recufavit accipere,' Gene£ 14. & 23. q. ^Dicat altqvis&tcov&xmditur ex autontate Domini, Deutor onom. 2 f. ubi de civitate expugnanda dicit. Omnem pr <tdam exercitui divides, & comedes de /poliis ho/lium tuorum. Hanc fententiam tenet Adrianusm qvseflione de reititutione, in particulari qvaeftionede bello; EtSylveft. m verbo, bellum §. 1. & §.9. ubi dicit qvod qvi jufte pugnavit, non tenetur reftituere Corollar. praedam, 23 q. 7.fideremus. Ex qvo infert, qvod capta in bello jufto, non compenfantur cum debito principali: Ut tenet etiam Archiep. 23. q. 2. Dominus nofler. ita tenet Bart. in d. l.fe quid in bello: & hoc intelligitur, etiam fi hoftis fit paratus aliis fatisfacere de damno & injuriis. Qyod tam^en li¬ mitat Sylveft. & bene qvo usqve fecun¬ dum aeq vitate m fit lufficienter fatisfaftum de damno & injuria. Non enim eft intelligendum, qvod fi Galli exciderunt unum pagum, aut ignobile oppidum Hifpani#, qvod liceat Hiipanis etiam ( fi poflint) prae¬ dari totam Galliam, fedpro modo & qvali-Dubiion tate injuriae arbitrio boni viri. incidens. Sed ex hac determinatione feqvitur du- £ejp, IU. bium an [52] liceat permittere militibus ci-Mwpof vitatem in praedam. Refpondetur, Scfit ter- De jure belli. 461 tertia propofitio, Hoc per fe non eft illici» tum,li neceflarium eft ad bellum geren¬ dum, vel deterrendos hoftes, vel ad ac¬ cendendum militum animos. Ita Sylve- Sylveft. fter verb. bellum §. 10, Sicut etiam licet in¬ cendere civitatem ex rationabili caufla.Sed tamen qvia ex hpjusmodi permi/Tionibus feqvuntur multa feva, crudelia pneter omnem humanitatem, qvae a barbaris mili¬ tibus committuntur innocentum caedes, 6c cruciatus, virginum raptus., matronarum ftupra, templorum fpolia rideo five dubio, fine magna neceflitate & eaufla, maxime civitatem Chriftinam, praedae tradere periniqvum eft. Sed li ita necesfitas belli exi¬ gat, non eft illicitum, etiamfi credibile fit, qvod milites aliqva hujusmodi foeda & illi¬ cita patrent, qvae tamen duces & interdi¬ cere & qvam poiTunt, prohibere tenentur.
Qvarta propofitio, his omnibus non ob-^* Vrop, ftantibus,non [53] licet militibus fine autoritate principis aut ducis praedas agere, aut incendia facere; qviaipfi non funt ju¬ dices, fed exeeutores, & aliter facientes te¬ nentur ad reftitutionem.
Sed de bonis Sc rebus immobilibus ma¬ jor difficultas eft, &fit qvinta propofitio.
Non eft [54] dubium qvin liceat occupare $ tenere agrum, & arces; & oppida hoftium Rele&eo VL um y qvantum neceirarlum eft ad co mpen - lationem damnorum illatorum: puta fi hoftes diruerunt arcem noftram, incende¬ runt civitatem,fylvas, aut virieas, aut oli¬ veta;, licebit occupare viciffim agrum hoftium, aut arcem, aut oppidum, & tenere. Si enim licet capere Compenfationem ab hoftibus pro rebus ab latis: certum eft quod jure Divmo,&natixrali,non plus licet hanc recompenfationem accipere in mobilibus, yc* Sexa propofitio,etiam [55] ad parandam fecuritatem, & vitandum periculum ab hoftibus, licet occupare & tenere arcem aliqvam, aut civitatem hoftium neceflari- 'amad deferilionem noftram,.aut tollenda v hoftibus occafionem, unde poitint nocere.
* Septima propoli tio > etiam [5 <5] pro injurja illata, & momine prenae, hoc eft in vindiftaru, licet pro q velitate injuriae acceptae multare hoftes parte agri, aut etiam hac ra¬ tione occupare arcem, aut oppidum, fed hoc, ut diximus, debet fieri cum modera¬ mine, & non quantum viribus St potentia armorum occupari Sc expugnari poteft. Et fi neceilitas, & ratio belli poftuUt, ut major pars agri hoftium occupetur,6t plures civi¬ tates capiantur, oportet ut compofitis re¬ bus j&pem&o bello reftituantur, tantum De jure belli» 463 De jure belli» 463 retinendo, qvantumlit juftum pro compenlatione damnorum & impenfarum, & pro vindiCia injuriae > fervata aeq vitate, & humanitajte, qvia poena debet effeproportionata culpae: & intolerabile e/Tet, qvod ii Galli agerent praedas in pecora Hiipanomm /vel incenderent pagum unum > qvo'd liceret occupare totum regnum Franco¬ rum. Qvod autem hoc titulo liceat occu¬ pare, aur partem agri, autaliqvam civita¬ tem hoftium, patet Dent, 20. ubi datur li¬ centia in bello occupandi civitate, qvx pa¬ cem recipere noluerit. Item malefactores intraneos licet punire hoc modo, fcilicet privand o illos domo, aut agro > aut arce pro rei qualitate; ergo etiam extraneos. Item fuperior judex poteft commode multare autorem injuria:, tollendo fcilicet abeo ci¬ vitatem aut arcem, ergo & princeps,qvi heftiseit,hoc potent; qvia ju re belli faCtus eft tanqvam judex. Item imperium Ro¬ manum hoc modo & titulo auCtum & amplifkatumeft, occupando fcilicet jure belli civitates & provincias hoftium a quibus injuriam acceperant, & tamen imperium Romanorum tanqvam juftum & legiti¬ mum defenditur ab Auguft. Hieronym* Amb. Th. dc aliis fanftis doCtor. Imo poffet videri approbatum a Domino in illo loco.
Ricti* / 464 Releflio VL Reddite funt C<e faris Cafari 6t a PauIo,qvi calarem appellavit, & ad Roma. 13. admo* net, pote Ratibus iublimioribus, & princi¬ pibus fubditosefle,6t tributa pendere eis qvieo tempore omnes habebant autoritatem ab imperio Romano.
Pubium O&avum dubium. Utrum [57] liceat 77//, imponere vittis hoftibus tributa. Relpon- Refroaf detur^ qvddiine dubio licet, nonfolum ad cooiperifandum damna, fed etiam ratione pcen&, & in vindittam. Hoc fatis patet ex fupradiftis, & ex illo loCQ Dexter. 20. ubi dicit, qvod polbqvamexjufta cauiTaaccet ferint ad expugnandum civitatem, fi reteperit eos, &aperverit portas,/Cunftuspo-? puius,qvi in eaeft, falvabitur, & fervi et illis fub tributo, & hoc jus & ufus belli obtinuit.
Dabam Nonum dubium, An (58) liceat deponere principes hoftium, & novos ponere & J.Prop. conftituere, velfibi retinere principatum# Prima propofitio, Hoc non paifim, & ex qvacunq ve cauffa belli jufti licet facere, ut patet ex di£tis. Nam poena non debet excetere qvantitatem Scrationem injuria, imo poena: funt reftringend# favores ampli¬ andi, qv^e eft non folum regula juris hu¬ mani, fed etiam naturalis, & divini: ergo dato qvod injuria illata ab hoftibusfit fuffici- De jure belli. 465 fidens caufla belli, non femper erit fufficiens ad exterminationem principatus hofljs &ad depolitionem legitimorum & natura¬ lium principum. Hoc enim elTet prorfus & vum Sc inhumanum.
Secunda propofitio, Non eft negandum Il.Prm qvin aliqvando poffint contingere fuffici. ’ entes & legitima: caullae, vel ad mutandos principes, vel ad occupandum principatu; & hoc vel pro multitudine & atrocitate damnorum & injuriarum, vel maxime qvando aliter fecuritas & pax ab hoftibus obtineri non poteft; & immineret grande periculum Reipub. ab illis,nifi hoc fieret.
Hoc patet. Si enim licet occupare civi¬ tatem ex caufla, ut di&umeftergo tollere principem civitatis, & eadem ei? ratio de prqvintia, & principe provintia:, ficauffa major contingat.
(59) qvod aliqvando, imo freqventernon foium Ihbditi, fed edam principes ipfi, qvi re vera non habent cauflamjuftam, tamen bona fide gerunt bellum, ita inqvam bona fide, ut excufentur ab omni culpa, puta aim fafta diligenti examinatione, ex len¬ tentia doclorum & bonorum virorum ge¬ ritur bellum. Et cum nemo debeat line culpa puniri in tali cafu, qvamvis liceat Gg viito- Releflio VI.
viftori recuperare res ablatas, & forte itnpenfam belli: tamen ficut non licet porta viftoria qvanqvam interficere, ita ne: ul¬ tra juftamfatisfa&ioncm. occupare, nec exigere in rebus temporalibus, qvia om¬ nia alia fieri non pofTunt, nili nomine poe¬ nae, qva: in innocentes cadere non debet.
Ex his omnibus poliunt componi pauci Tres belli- canones,& regulae' belligerandi: Primus gerandi canon, (66) Suppofito qvdd princeps hacanonss. bet autoritatem gerendi bellum, primum. /. omnium debet non qvaerere occafiones, & cauflas belli:fed fi fieri poteft, cum omni¬ bus hominibus pacem habere, ut Paulus pnecepit ad Ro. 12. debet autemrecogitare, qvosd allii funt proximi, qvos tenemur di¬ ligere ficut nOs ipfos, & qvod habemus om¬ nes communem Dominum, ante cujus tri¬ bunal tenemur rationem reddere. Eft enim ultima immanitatis, caufias qvxrere, & gaudere, qvo'd fint ad interficiendum,8c perdendum homines qvOs Deus creavit, 8c pro qvibus Chriftus mortuus eft: fed coaftum & invitum venire oportet ad necet fitatem belli.
Secundus canon, Conflato jam ex juftis caudis bello, oportet illud gerere non ad perniciem gentis, contra qvam pellandum eft, fed ad confecjventionem juris fui, 8c defen- Pejure belli. 467 defenfionem patriae, 8c Reipublicae ut illo bello pax aliqvando, & lecuritas confeqvatur.
Tertius canon * Parta victoria, & confe- ///• Sto bello > oportet moderate, & cum modettia Chriftiana, victoria uti > 8c oportet vi&orem exiftimare fe judicem federe inter duas Reipub. alteram, qvse lariaeft, al¬ teram,qv2e injuriam fecit: ut non tanqvam acculator>fbd tanqvam judex lentendam ferat, qva fatisfieri qvidem poffit Reipubli* cx 1 xfie* Sed qvantum fieri poterit > cum minima calamitate, & malo Reipublicx no¬ centis, caftigatis nocentibus» qvantum li¬ cuerit: & maxime > qvia ut plurimum, in¬ ter Chriftianos tota culpa eft penes princi¬ pes. Nam fubditi bone fide pro principi-©us pugnent: &eftpemiqvum>qvodPo* eta ait, Ut qvicqvid delirant Reges* ple£lantur Achivis mm © ERRATA IN THE EDITION OF 1696.
[ The text abounds in errors. There are included here only such errors as might be the cause of some difficulty. Consequently, variations in spelling, mistakes in the running heads, and mere typographical misprints (such as inversion, omission, duplication, substitution, incorrect spacing, etc.) are, as a rule, not included in this list, which has been checked by the editions of 1557 and 1565. Changes and omissions in the edition of 1696, concerning which there is some doubt as to whether they were intentional or unintentional, are not listed here, but due notice of them will be found in the footnotes to the Revised Text. Errors in the Preface of the edition of 1696 are not included in this list. Lines in the marginal references are indicated by m. A few of the errors listed here appeared in the Errata prefixed to the edition of 1696.]
Page 302, lines 15 and 18, for consulationem read con¬ sultationem.
304, line 17, for ventre read venire.
304, line 22, for impendiuntur read impediuntur.
305, line 2, for impedidiuntur read impediuntur. 305, lines I3_i4> f°r Doctore read doctoribus.
305, line 2 m, for tripar ita read tripartita.
306, line 5, for primum read primam.
306, line 8, for geruntuntur read geruntur.
306, line 10, for iilo read illo.
306, line 17, for alia read alias.
307, line 11, for inquitatem read iniquitatem.
307, line 21, for temperare read temperate.
308, line 19, for secundem read secundum.
308, line 20, for consoluit read consuluit.
308, line 21, for excusati read excusari.
309, line 6, for Eadem read Et eadem.
309, line 25, for quilibes read quilibet.
3 10, line 8, for sugre read surge.
3 10, line 10, for furrint read fuerint.
310, line 11, before illo dele in.
310, line 11, for quae resque read quaeresque.
310, line 13, for prasunt read praesunt.
3 11, line 24, before confessores insert et.
312, line 7, for delibaverit read deliberaverit.
312, line 21, for consulationem read consultationem 312, line im, for advertati read advertate or adver¬ tant.
313, line 26, for delibetatio read deliberatio.
314, line 17, for diffifiire read diffinire.
314, line 19, for quaestiones read quaestionis.
314, line 19, for fuerunt rea d fuerint.
314, line 23, for acciat read accipiat.
314, line 25, for us read ut.
314, line 27, for dubiae read dubia.
314, line 27, for diputari read disputari.
314, line 8 m, for periros read peritos.
315, line 1, for in utile read inutile.
315, line 14, for liceri read liceat.
315, line 16, for pluced read placet.
315, line 16, for quicquod read quicquid.
315, line 24, for capessandum read capessendum.
Page 3 16, line 2, insert et before sine.
3 16, line 8, for repugnant read repugnat.
316, line 10, for de liberati read de liberali.
317, line 19, for de antiq. lib. 3. c. 81. rd 83. read 317, line 24, for auruus read aurum.
317, line 15 m, for prunam read primam.
319, line 10 m, for probaiio read probatio.
320, line 15, for Achob read Achab.
321, line 25, for amanti read amenti.
322, line 13, for in fideles read infideles.
322, line 18, after IA insert Petrus.
325, line 4, after est insert etiam.
325, line 24, for sub. read sup (i. e., supra).
325, line 1 m, for Prob. read Prop.
326, line 25, for IA de read IA C. de.
328, line 2, for ilio read illo.
328, line 15, before hoc omit in.
328, line 17, for lare read late.
328, line 20, for amantes read amentes.
328, line 2 m, for principans read principalis.
329, lines 16-17, f°r sententia read sententiae.
329, line 23, for faretur read fatetur.
331, line 2, for disputio read disputatio.
331, line 12, for movoant read moveant.
331, line 26, for methaphorice read metaphorice.
331, line im., for rescellitur read refellitur.
332, line 6, before est insert non.
332, line 16, before jus insert in.
332, line 17, for iA tempora read tempora.
332, line 24, for omniuus read omnium.
334, line S, for quaerendam read quaerendum.
335, line 10, for quo read qua.
335, line 3m, for pe situ, read positu.
336, line 4, before dominium insert verum.
336, line 5, for civilum read civilium.
338, line 18, for rogoti read rogati.
339, line 24, for tam read iam.
339, line 1 jm, for legimus read legitimus.
Page 341, line 3, for Antonius read Antoninus.
341, line 5, for de quadru. read quadri.
341, line 25, before in corpore insert ut.
342, line 2, for dominum read dominium.
342, line 8, for libri read liberi.
342, line 16, for natutali read naturali.
343, line 1, for Dani. 9. read Dani. 2.
343, line 9, for legam read legum.
344, line 2, for rarione read ratione.
344, line 7, for regne read regna.
344, line 12, for motuo read mutuo.
344, line 14, for loth read Lot.
344, line 15, for fi ad finis tram juris, ergo read si ad sinistram ieris, ego.
344, line 28, for incoepisse read incepisse.
346, line 4, for probilius read probabilius.
346, line 6, for modo read mundo. ■ 346, line 8, for Christo read Christi.
347, line 17, after Orientale insert et Occidentale.
347, line 22, before dicit insert illic.
348, line 25, for per mutationem read permuta¬ tionem.
348, line 4»i, for humono read humano.
349, line 6, for dominium read dominum.
349, line 13, for praedentitur read praetenditur.
349, line 26, for principium read principum.
349, line 27, before capit, insert in.
350, line 18, for sit read est.
350, line 26, for ad Eph. 2 read ad Philip. 2.
350, line 26, for facta read factus.
350, lines 28-29, for reprimendam read reprimendum. 350, line 29, for vitedur read videtur.
350, line 29, for vafer e read favere.
351, line 16, for sum mus read summus.
352, line 9, for viderur read videtur.
354, line 19, before administrationem insert ad.
354, line 26, for facilitas read felicitas.
355, line 1, for solicitae read solitae.
355, line 24, before non est insert hoc.
356, line 1, for noves read novos.
356, line 6, before artic. insert 6.
356, line 27, for Christus read Christi.
357, line 24, after potest insert eis.
358, line 28, for aut read autem.
359, line 29, for bestia read bestiae.
359-360, for fuerit read fuerint.
360, line 12, for litet read licet.
360, line 22, after Primo, insert quia.
360, line 23, for tenentor read tenentur.
360, line 29, after saltem insert in.
362, line 2, for aliquid read aliquod.
364, line 10, for invicibilis read invincibilis.
364, line 13, for parte 9 read parte 6.
364, line 23, for difficultas read difficultates.
365, line 22, for peccat, read peccata.
365, line 5 m, after sua add ponit.
366, line 1, for at read ad.
367, line 5, before contrario insert e.
368, line 6, for fidelitatis read infidelitatis.
368, line 9, for illuminat read illuminaret.
Page 368, line ix, for mare read male.
370, line 3, for non possunt hac ratione read non hac ratione possunt.
371, line 23, for tenetur read tenentur.
373, line 4, before Probatur insert Et.
373, line 9, for cap. read can.
373, line 10, for praecipit read praecepit.
373, line 15, for recipipiendam read recipiendam 374, line 8, for in deles read infideles.
374, line 1 1, for principium read principum.
374, line 13 m, for Archiepiscopus read Archiepiscopi.
375, line 2, for ejus read esus.
375, lines 11-12, for offiendunt read offiendant.
376, lines 9-10, for quomodo read quo modo.
376, line 14, before bestialis insert et.
376, line 27, for sitis qui frater nominatur est fornicator read si quis frater nominatur inter vos fornicator.